Ewa Juszkiewicz - Jak to się dzieje, pyta Agniesia, że na obrazie widzimy misia

"JAK TO SIĘ DZIEJE, PYTA AGNISIA, ŻE NA OBRAZIE WIDZIMY MISIA"- tytuł wystawy Ewy Juszkiewicz, doskonale oddaje aurę towarzyszącą owemu pokazowi, zaaranżowanemu w Otwartej Pracowni. Zaskakujące stwierdzenie wpisuje się w wielowarstwowe w odbiorze prace artystki. Słowa, imitujące dziecięcą rymowankę, powiązane są z dominującymi na płótnach wizerunkami, przedstawiającymi panujące nad neutralną przestrzenią postacie. Figury te łączą w sobie pewną dziecięcość i powiązaną z nią niewinność z dogłębnym niepokojem, wynikającym z wprawiającego w zakłopotanie, szokującego niekiedy zestawienia tego co przyjemne, piękne z tym co odrażające. Dwoistość stała się istotą prac Ewy Juszkiewicz. Przybrała ona formę; upodobniła się do dziewczynki, schludnie ubranej uczennicy, na naszych oczach przemieniającej się w monstrum, marę niczym z koszmarnego snu.
Wizerunki, podstawowe „tworzywo” dla artystki, wpisują się w bogatą historię portretu, obrazowania jednostki z większym lub mniejszym podobieństwem do pierwowzoru. Portret od zarania dziejów był próbą zachowania pamięci o człowieku, stawał się niekiedy swoistym przedłużeniem życia, a zarazem komunikował to, kim portretowany był lub za kogo miał uchodzić. Pojedyncze postacie, jak i grupowe imitacje szkolnych zdjęć, stworzone przez artystkę, są świadomą grą z tym, co utożsamiliśmy z podobizną portretową. Jedność wizerunku uległa rozbiciu, prawidłowość zastąpiły niepokój i dwuznaczność. Twarze schludnie i odświętnie ubranych uczennic zniekształcił chorobliwy, starczy a niekiedy koszmarny i wręcz perwersyjny wyraz twarzy. Gdzie indziej twarze zastąpione zostały maskami, tymi niewinnymi odwołującymi się do popkultury czy sfery bajek, jak i takimi rodem z najmroczniejszych filmów dla dorosłych. Grzeczne uczennice, odwołujące się upozowaniem do infantek Velazqueza, czy XIX- wiecznych panien z dobrych domów, stały się uosobieniem wszelkich sprzeczności. Figury te zakomunikowały wyraźnie o koegzystencji piękna i brzydoty; młodości i zdrowia idących w parze ze starością i rozpadem. Poddały one pod wątpliwość to, czym właściwie jest odwzorowywany wizerunek i co on tak naprawdę przedstawia. Zrodziło się pytanie, co kryje się za każdą podobizną i jaka prawda ukryta jest w nas samych.
Rekwizyty, w które artystka wyposażyła owe wizerunki, także wzbudzać mogą niepokój. Ów tytułowy miś w zupełności skontrastowany ze zniekształconym obliczem swojej pani, nie złagodził chociaż na chwile szoku i obaw jakie mogą towarzyszyć konfrontacji twarzą w twarz z malowaną postacią. Miś, nie do końca kojarzący się z miękką maskotką, tak jak lalka czy pluszowy piesek, widoczne na pozostałych obrazach, staje się raczej podobny do ofiary, swoistej zdobyczy, zdanej na łaskę i niełaskę kapryśnej właścicielki. Napawa obawą zestawienie tego co dziecięce i z zasady niewinne, z tym co nad wyraz dobrze znamy ze świata dorosłych.
Ewa Juszkiewicz w swoich pracach demaskuje sztuczność i swoiste ukierunkowanie współczesnej kultury na piękno. Podkreślić trzeba, iż chodzi tu o piękno powierzchowne, tak często sprowadzające się do taniego blichtru i niekiedy wręcz do tandety. Słowo to kojarzone w wielu przypadkach z infantylnością, wręcz z głupotą, zostało brutalnie zestawione z trudną rzeczywistością, w której deformacja, starość i choroba są na porządku dziennym. Ową rzeczywistość często chcemy zaklinać. Owe zaczarowywanie daje nam poczucie panowania nad tym, co nas otacza. Tworzy w nas złudne przekonanie o kontroli także naszego wizerunku, który upiększamy, poprawiamy i odmładzamy. Jednak „relatywna” prawda, którą usiłujemy formować wedle własnego widzimisię, jest fałszywym odbiciem tego, co rozgrywa się w rzeczywistości. Złuda panowania nad otoczeniem i własnym wizerunkiem upodabnia nas do owych niepewnych swego losu pluszowych maskotek z obrazów Ewy Juszkiewicz.


Tematem moich zainteresowań jest portret. Portret penetrujący zakamarki ludzkich emocji i namiętności. Zdejmujący maskę społecznych szablonów i lekkostrawnych popkulturowych ikon. Diagnozujący nasze czasy, badając społeczne nisze i obrzeża.

Poszukuję wpisanego w ludzką naturę dualizmu i niejednoznaczności. Zależy mi na ukazaniu niewykluczających się wzajemnie sprzeczności i kontrastów, które cechują ludzką naturę. Stoją obok siebie wrażliwość na piękno i pociąg do pospolitości, zaangażowanie i dystans, niewinność i perwersja, piękno i brzydota. W swoich pracach nie chcę pokazywać brzydoty jako cechy odstającej od ludzkiej istoty, ale jako element współtworzący i budujący indywidualną tożsamość. Interesujące mnie wiązanie przeciwstawności dostrzegam w wywodzącej się z Tokio subkulturze i stylu Lolita Fashion, zwłaszcza Gothic Lolita. W swej estetyce nawiązuje on do mody epoki wiktoriańskiej. Łączy niewinność i dziewczęcość ze zmysłowością i sexappealem. Gdy “Lolita” jest słodka i uwodzicielska, “Gothic” jest mroczny i drapieżny. Tak jak na moich pracach, makabryczne elementy współistnieją z akcentami zarezerwowanymi dla tzw. ”małej dziewczynki“, cechy męskie i żeńskie przeplatają się ze sobą.

Obszarem moich badań są wizerunki odmienne, dziwne, nieidealne, odbiegające od normy, często nieakceptowane w dyskursie społecznym. Postacie skrajne, społecznie marginalizowane, mniejszości, fizyczne patologie. Kwestie społecznie wstydliwe i ukrywane, zjawiska przekraczania granic płci, płynnej osobowości. Przebierania się, udawania kogoś innego. Tematyka masek, maskarady, groteski. Moim celem jest również badanie zjawiska transgresji w sensie przekraczania norm estetycznych i kanonów obrazowania. Szczególnie interesuje mnie problem kobiecych przedstawień na przestrzeni wieków. Pytania jakie sobie stawiam dotyczą granic piękna i brzydoty. Co kryje się za kategorią piękna. Czym jest brzydota w sztuce i jakie reakcje wywołuje.


Postrzegam antyestetyczne aspekty życia jako ważny element prawdy o człowieku. Żyjemy w czasach, w których przeważa kult fizycznej perfekcji. Choroby, kalectwo, brzydota zawsze były obecne w świecie. Jednak kiedyś częściej były spotykane na co dzień, co czyniło je bardziej namacalnymi. W dzisiejszych czasach dla wielu stały się przedmiotem kulturowego wyparcia, wstydu. Brzydota życia, podobnie jak śmierć, jest izolowana, chowana przed światem nie chcącym widzieć tego, co nieestetyczne, nienormalne, chore. Na co dzień unikamy tematu chorób i śmierci. Nie mówimy o cierpieniu. Chowamy je w głąb świadomości, tłumimy. Nie chcemy takiej wizji człowieka, która jest nieprzyjemna i mało atrakcyjna. Żyjemy wygodnie w świecie iluzji i form zastępczych, niespecjalnie dbając o to, by poznać jego nieskłamane oblicze. Poruszanie problematyki cierpienia, ukazywanie rozkładu i nietrwałości jest moim sposobem na detabuizację życia, którego elementem jest choroba i śmierć. Jest pewnego rodzaju rytuałem mającym na celu oswojenie niepokoju związanego z tym, co obce, niepoznane i dla każdego nieuchronne.




Powrót