Etnoinspiracje

Wystawa „Etnoinspiracje” jest próbą rejestracji współcześnie powstających przedmiotów, prac, które na różne sposoby nawiązują do polskiej kultury ludowej. Źródłem inspiracji projektantów i artystów bywają wybrane motywy, surowce, techniki rękodzielnicze, tradycje oraz znaczenia przypisywane kulturze ludowej. Sięga się po nie we wzornictwie, architekturze, modzie, muzyce, grafice, fotografii, street arcie i wielu innych dziedzinach. Wystawa nie rości sobie ambicji do bycia kompletną inwentaryzacją zjawiska. Ma pokazać prace dobrze zaprojektowane, starannie wykonane, w których istotny jest element przetworzenia źródła, swoista gra z jego pierwotnym znaczeniem. Jej celem jest zgromadzenie materiału, który będzie skłaniał do refleksji, stawiał pytania choćby o przyczyny pojawiania się tego typu obiektów współcześnie, ich funkcje i cele. Jakie elementy polskiej kultury ludowej stały się inspiracją dla projektantów? Czy jest ich wiele? Dlaczego tylko niektóre mogą obecnie pełnić rolę źródła inspiracji? Jakie elementy kultury ludowej nie pojawiają się w artystycznych koncepcjach? Czy przedmioty, prace pokazane na wystawie wchodzą w dialog z tradycją? Czy identyfikujemy się z nimi? Czy w jakiś sposób budują naszą tożsamość narodową, regionalną? A wreszcie, co sprawiło, że rzeczy do niedawna kojarzone raczej negatywnie, określane mianem „cepeliady”, znów stały się wartościowe dla projektantów, a po przekształceniu także dla odbiorców ich prac i środowisk opiniotwórczych? Pytania można mnożyć. Nie chcemy udzielać jednoznacznych odpowiedzi. Ważne jest samo postawienie pytań i stworzenie na wystawie warunków do samodzielnego poszukiwania odpowiedzi, zaproszenie widza do interakcji.
Na wystawie będzie można obejrzeć m. in. sofę „Wełniak” Katarzyny Hofman – mebel, który łączy w sobie techniki rękodzielnicze, tradycyjny surowiec i industrialność, odwołujące się do obrzędowości lampy Agnieszki Lasoty oraz lubiany przez dzieci dywan „Koguty” Agnieszki Czop i Joanny Rusin. Wydawać by się mogło, że motyw wycinanki jest zgrany do cna, a jednak przeniesienie go na inne podłoże, wykonanie w odmiennej technice i – co najważniejsze – nadanie mu nowego znaczenia i uczynienie z niego wyrazistego przekazu społecznego oddziałuje bardzo silnie. Dzieje się tak w przypadku muralu „Wycinanie roślin i zwierząt” Galerii Rusz powstałego w 2004 r. Prezentujemy dokumentację procesu jego tworzenia. Idee ekologiczne promują również prace Katarzyny Herman-Janiec i Patrycji Smirnow. Pierwsza z autorek, używając techniki plecionkarskiej, tworzy przedmioty użytkowe z niepotrzebnych już gazet. Druga, pracując w ten sam sposób, zamieniła tradycyjny surowiec, wiklinę czy korzeń sosny, na folię. Mowo Studio dało zniszczonemu przedmiotowi nowe życie i funkcję – dawna skrzynia wianna została przekształcona w sofę. Tym samym projektanci, Monika Elikowska-Opala i Wojciech Opala, sięgnęli w swych inspiracjach, może nieświadomie, do typowego dla kultury ludowej pierwotnego recyclingu. Daleki od jednoznacznego odczytania jest projekt domu jednorodzinnego stworzony przez Pracownię Architektury Głowacki. Ich „Złamana stodoła” może być metaforą naszego stosunku do kultury ludowej, tej jej części, która jest niżej wartościowana społecznie i w związku z tym nie podlega ochronie. Ale każdy może snuć tu, podobnie jak w przypadku wielu innych przedmiotów eksponowanych i przywoływanych na wystawie, własne interpretacje. Niemniej ciekawe są inne projekty architektoniczne – Pawilon Polski na EXPO 2010 w Szanghaju Pracowni Projektowej Marcina Mostafy, którego makietę można zobaczyć w ramach „Etnoinspiracji” oraz drewniany kościół w Tarnowie nad Wisłą zaprojektowany przez Beton, czyli Martę i Lecha Rowińskich, będący próbą przywrócenia wsi tradycyjnego miejsca kultu. Wystawa to także okazja do obejrzenia kolekcji ubrań Joanny Klimas, świetnego przykładu twórczego łączenia tkaniny wykorzystywanej w ubiorach ludowych i nowoczesnej formy. Dobór utworów muzycznych do odsłuchania na ekspozycji, zwraca uwagę na różne stopnie przetworzenia materiału źródłowego – od tych starających się pozostać jak najbliżej oryginału do takich, dla których źródło jest tylko punktem wyjścia do indywidualnych poszukiwań. Projekt fotograficzny Piotra Sikory i Piotra Bondarczyka to z kolei niezwykle aktualne pytanie o granice kultur i ich przenikanie się.
To tylko niektóre z prac, które można zobaczyć na wystawie – mamy nadzieję, że rozbudzają chęć obejrzenia całości. Żaden z prezentowanych przedmiotów nie udaje, że odtwarza lub kontynuuje historyczną już kulturę ludową. Wszystkie są na wskroś współczesne w formie i funkcji, zawierają element indywidualnej kreacji i intrygująco grają znaczeniami zaczerpniętymi z przeszłości. Sięganie po inspiracje do kultury ludowej nie jest zjawiskiem nowym, ale w ramach wystawy możemy zapoznać się z jego najnowszą odsłoną.



Powrót