Chapeau bas - Kapelusze damskie 1880-1960 z kolekcji Adama Leja

Kapelusz damski można zrobić ze wszystkiego, nawet z gazety, albo wiórów drewnianych,
byle modystka była dość zręczna
                        Maguelonne Toussaint-Samant, francuska pisarka i dziennikarka

Opowieść o historii damskich kapeluszy można by rozpocząć od XVII wieku, kiedy to zostały one na trwałe zapożyczone z mody męskiej. W tym też czasie nadano francuskiemu słowu „chapeau” znaczenie odnoszące się do nakrycia głowy - kapelusza, bowiem sam termin znany od  średniowiecza określał wcześniej noszony na skroniach wianek z kwiatów. Poszukując zaś związków etymologicznych nazwy „kapelusz” zauważymy, że w wielu językach europejskich określa ona po prostu głowę (z łac. capellus od caput głowa).
W kolejnym - XVIII stuleciu stał się już nieodłącznym kobiecym atrybutem, a ich pierwsi znani twórcy jak np. Monsieur Gualard, czy Rose Bertin fryzjerka i modystka królowej Francji - Marii Antoniny, na trwałe zapisali się w dziejach ubioru. Kapelusz był bowiem w swej wielowiekowej historii powiązany z konstrukcją stroju stanowiąc akcent wieńczący sylwetkę. Chronił nie tylko przed warunkami atmosferycznymi: wiatrem, słońcem i kurzem, ale przede wszystkim był ozdobą stanowiącą dopełnienie modnej garderoby. Na przestrzeni stuleci pełnił w historii ubioru nie tylko funkcje użytkowe, ale także w ujęciu socjologicznym do początku XX wieku stanowił symbol społecznego statusu. Jego noszenie wiązano zawsze ze świadomością stylu i mody.

Wystawa towarzyszy Sieradz Open Hair Festiwal i ukazuje ewolucje fasonów i rodzajów damskich kapeluszy w okresie największych przemian w modzie jakie zachodziły od końca XIX do pierwszej połowy XX wieku. W przestrzeni galeryjnej - dzięki doborowi eksponatów - starano się dokonać nie tylko analizy stylistycznej, materiałowej, czy technologicznej nakryć głowy, ale przede wszystkim podjęto próbę odpowiedzi na pytanie o społeczną i socjologiczną rolę tego akcesorium, kojarzonego - w powszechnej świadomości - głównie z kobiecą modą. Chcąc jak najpełniej ukazać zachodzące przemiany ekspozycję podzielono na trzy sekwencje wyznaczone latami: 1880-1920; 1930-1940; 1950-1960. Zaprezentowano kapelusze sportowe, codzienne, wizytowe, wieczorowe i balowe. Wśród eksponatów znalazły się nie tylko prace nadających ton modniarstwu - Caroline Reboux, Suzanne Talbot, Georgette Gabey, Madame Agnes, Suzy et Paulette, ale również największych projektantów francuskiego haute couture - Jeanne Lanvin, Elsy Schiaparelli, Christiana Diora, Cristobala Balenciagi, Pierre'a Balmain, czy Pierre'a Cardin.
Prezentowane eksponaty stanowią część największej w Polsce kolekcji strojów i ich akcesoriów będącej własnością Adama Leja - historyka sztuki i marszanda. Kolekcja ta gromadzona jest z profesjonalnym znawstwem i pasją od ponad dziesięciu lat. Jej właściciel jest również cenionym publicystą współpracującym z Harper's Bazaar na łamach którego zamieszczono w październiku 2013 roku niezwykłą sesje zdjęciową z wykorzystaniem strojów z lat 20. i 30. XX wieku pochodzących z kolekcji, a prezentowanych przez modelki. Fotografie wielu z wchodzących w skład zbioru eksponatów zostały wykorzystane także w książce Anny Sieradzkiej Moda w przedwojennej Polsce.
Od 2014 roku jako jedyny polski kolekcjoner otrzymuje imienne zaproszenia na paryskie pokazy mody haute couture, w których uczestniczy.

Kurator, autor scenariusza i aranżacji - dr Łukasz Grzejszczak
Dobór eksponatów: Adam Leja, dr Łukasz Grzejszczak