Bursztynowe Skarby XVI-XVIII w.

Gdańsk, miasto handlowe, kosmopolistyczne i wielonarodowościowe, skupiało najwybitniejszych twórców. Ich prace pełne przepychu, elegancji i bogactwa doskonale nadawały się na dyplomatyczne podarunki dla papieży, carów, sułtanów i kalifów oraz władców państw europejskich.

W gdańskich pracowniach tworzono liczne dzieła z bursztynu na zamówienie bogatych mieszczan, szlachty, magnatów, duchowieństwa oraz królów polskich. Bursztynowe dzieła godne najznamienitszych kolekcji, stały się prawdziwą wizytówką miasta. Docierały do odległych krajów na dwory książęce i królewskie. Do dzisiaj w światowych kolekcjach muzealnych oraz zbiorach prywatnych odnaleźć można prace gdańskich mistrzów.

Przed wojną w zbiorach Stadt und Kunstgewerbemuseum (Muzeum Miejskim i Rzemiosł Artystycznych w Gdańsku) znajdowało się 36 dzieł dawnej sztuki bursztynniczej, z różnych okresów historycznych. W wyniku działań wojennych bursztynowe zbiory muzealne zostały utracone. Muzeum Bursztynu w Gdańsku, stara się na nowo, od podstaw, stworzyć kolekcję dokumentującą rozproszone dziedzictwo kulturowe. Główny nacisk kładzie się na zabytki pochodzące ze szczególnie ważnego okresu dla historii Gdańska, czasów największego rozkwitu gospodarczego i kulturalnego.

W 2006 r. roku pojawiła się oferta Georga Laue, antykwariusza z Monachium. Niezwykle rzadko zdarza się, żeby tak wysokiej klasy zbiór trafił do sprzedaży. Kolekcja gromadzona była od lat międzywojennych XX w. przez ojca i dziadka Georga Laue. W tym czasie stała się jedną z największych prywatnych kolekcji dawnej sztuki bursztynniczej w Europie. Wyrazem uznania dla ich zbioru było wypożyczenie części kolekcji na prestiżową wystawę bursztynu ,,Bernstein für Thron und Altar” prezentowaną od 5 października 2005 r do 29 stycznia 2006 r. w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu i powierzenie Georgowi Laue funkcji kuratora gościnnego.
Pojawienie się na rynku antykwarycznym tak unikatowych obiektów stanowiło niepowtarzalną okazję. Przedmioty te idealnie wpisują się w program merytoryczny Muzeum. Wszystkie eksponaty są najwyższej klasy, posiadają charakterystyczne dla gdańskich wyrobów cechy, takie jak: wspaniała harmonia rzadkich odmian bursztynu, łączenie z reliefami z kości słoniowej, zastosowanie wykwintnych, zapomnianych dzisiaj technik dekoracyjnych. Reprezentują różne przykłady wyrobów bursztynowych - od sztuki sakralnej poprzez użytkową do wyrafinowanych prezentów dyplomatycznych, tym samym pokazując możliwości gdańskich mistrzów.

Nowa kolekcja Muzeum Bursztynu obejmuje kilkanaście obiektów już pozyskanych do zbiorów Muzeum Bursztynu oraz zabytki wypożyczone z kolekcji Kunstkammer Georga Laue, które Muzeum planuje zakupić w przyszłym roku. W ciągu trzech lat stworzono imponującą kolekcję sztuki dawnej, liczącą 13 unikatowych obiektów. Przeznaczono na jej zakup 1. 513.300 EURO (5. 801. 325,4 PLN).
Bursztyn jest materiałem niezwykle kruchym i nietrwałym, pod wpływem światła i temperatury ulega zwietrzeniu, zabytków sztuki dawnej z tego materiału zachowało się niewiele i dlatego osiągają bardzo wysokie ceny.

Najcenniejszym i najdroższym obiektem w kolekcji jest kabinet bursztynowy, sygnowany ,,Danzig/28. Julius/Ao 1724/ Johan George-/ Zernebach“. Zachowało się zaledwie kilka bursztynowych dzieł, na których mistrzowie zostawili swoje nazwiska. W rzemiośle bursztynowym bardzo rzadko sygnowano wyroby. Kabinet reprezentuje grupę ekskluzywnych prezentów przekazywanych między dworami królewskimi i książęcymi. Analogiczne kabinety znajdują się w Victoria and Albert Museum
w Londynie i Kunstgewerbemuseum w Berlinie. Zakup kabinetu zainicjował nowe badania naukowe w historii sztuki bursztynnictwa w Gdańsku. Szczegółowa sygnatura nieznanego wcześniej mistrza umożliwiła odnalezienie kolejnego bursztynnika w archiwach i wzmogła zainteresowanie tym tematem wśród badaczy.

Nie bez znaczenia jest fakt, że wszystkie obiekty zakupione z kolekcji Georga Laue mają gdańskie pochodzenie. Wprawdzie tylko (aż!) jeden obiekt jest sygnowany, ale wszystkie posiadają cechy stylistyczne charakterystyczne dla ukształtowanego w XVII w. stylu gdańskiego. W opiniach ekspertów gdańska proweniencja jest bezsporna. Wyroby gdańskich mistrzów znajdują się w kolekcjach najznakomitszych światowych muzeów. Dzięki zakupowi kolekcji znajdują się również w Gdańsku,
w polskich zbiorach.

Najdroższym nowym eksponatem jest gra we flirt. Na wartość zabytku z pewnością ma wpływ jego rozmiar oraz ilość elementów tworzących grę. W najważniejszych muzealnych kolekcjach na świecie; Ermitaż, Carskie Sioło (Petersburg), Grünes Gewölbe (Drezno) znajdują się bardzo podobne eksponaty. Z bursztynu często wykonywano różnorodne, często już zapomniane gry towarzyskie, które w owym czasie cieszyły się dużą popularnością, a wyroby tego rodzaju były typowe dla gdańskich warsztatów. W przedwojennej kolekcji Muzeum Miejskiego i Rzemiosł Artystycznych w Gdańsku również znajdowała się podobna gra we flirt.
Najcenniejszym, nie prezentowanym dotychczas wyrobem jest medalion z płaskorzeźbioną sceną Pokłonu Pasterzy, przypisywany Christophowi Maucherowi, słynnemu gdańskiemu bursztynnikowi, partaczowi (nazwano tak wszystkich artystów nie zrzeszonych w cechach) .

Obecnie jedynie Muzeum Bursztynu, Oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska posiada kolekcję obiektów związanych ze złotym okresem bursztynnictwa w Gdańsku, XVI - XVIII w. W innych gdańskich zbiorach muzealnych nie ma żadnych obiektów z tego okresu.


Powrót