Bogna Burska i Anna Orlikowska - Podobne lecz podobnym

Cliche kultury, zawarte w pracach artystek jako remedium na nią samą. Model piwnicy Jozepha Fritzla, kadry z krwawych filmów - to niektóre ze środków, jakimi próbujemy okiełznać skrywaną potrzebę dotknięcia realnego, cielesnego. Fascynacja i wstręt, jako podstawa do zrozumienia potrzeb.

Prace Bogny Burskiej i Anny Orlikowskiej nie raz były prezentowane na wspólnych, zbiorowych wystawach. Po raz pierwszy twórczość tych artystek zostanie zestawiona ze sobą w bezpośrednim zderzeniu. Naskórkowo wyczuwalne podobieństwo inspiracji, w różnych ich pracach zdaje się odnosić do siebie i komentować się wzajemnie. Jedne poprzez drugie stają się dla siebie wyjaśnieniem, wzmocnieniem. Same w sobie są być może homeopatycznym remedium na przenoszone w kulturowych cliche archetypy męczeństwa, bólu, wykluczenia.

Seria zapożyczonych z różnych filmów kadrów Bogny Burskiej, przedstawionych w formie fotografii niczym z kroniki policyjnej przedstawia miejsca zbrodni. Poplamione krwią sprzęty codziennego użytku, takie jak kartki papieru, pościel, umywalka przedstawione zostały w atrakcyjnych estetycznie kompozycjach. Abject, poruszenie tym, co brutalne, odpychające miesza się z hollywoodzkim sposobem obrazowania.

Inna seria jej fotografii - "Kryształy" to przedstawienia krwi zmarzniętej na szybie, ściętej lodem. Poprzez zamalowanie chłodnej szyby krwią powstały z niej ornamentalne wzory. Tym razem, kompozycje przynoszące na myśl malarstwo abstrakcyjne stają się anonimowymi relikwiami. Krew, mająca silne konotacje w kulturze, wiązana jest nie tylko z ciałem, ale również ze sferą ducha. Płynąca w żyłach oznacza życie, połączenie duszy i ciała. W chwili, gdy wydostaje się na zewnątrz organizmu, poprzez zranienie, czy jako krew menstruacyjna, zmienia swe właściwości i staje się obiektem odium, nieczystości.

"Gatunek synantropijny" - film złożony z pojedyńczych kadrów Anny Orlikowskiej przedstawia dekoracyjne wnętrza pałacu szlacheckiego. W jego obrazy został wpisany cykl rozwojowy popularnego owada, którego nazwa ani razu nie pada w filmie. Tekst, w formie podpisów staje się subwersywnym komentarzem do prezentowanych przestrzeni.

Cykl konstruktywistycznych, białych rzeźb nasuwa na myśl twórczość Katarzyny Kobro. Estetycznie wysmakowane, składające się z prostych form geometrycznych są doskonałymi kompozycjami. Agresja tej pracy objawia się w momencie, gdy rozpoznajemy w nich plany piwnicznych pomieszczeń, które przez 24 lata służyły Josephowi Fritzlowi do więzienia swej córki. Orlikowska, śledząc doniesienia prasowe na ten temat spotkała się z co najmniej trzema, różnymi od siebie planami pomieszczeń. Stały się dla niej koszmarnym odczytaniem tego, co można uznać za doskonałe rozplanowanie przestrzenne.

W twórczości obu tych artystek daje znać o sobie zakorzenienie w kulturze popularnej. Staje się ona jedynie podstawą do odczytywania kulturowych wzorców, archetypów. Szczególny nacisk kładziony na estetyke ich realizacji uwypukla dysonanse i traumy związane z kulturą. Jednocześnie, takie podejmowanie socjologicznych problemów ma na celu spełnienie katarktycznej funkcji sztuki, oswojenie i przepracowanie tragedii, zmiękczonej i zbanalizowanej uprzednio przez kulturę masową i media.


Powrót