Artur Trojanowski - Pejzaże

15 maja - 01 czerwca 2013


Artur Trojanowski podgląda świat z dystansem, choć nie bez czułości. Sam siebie określa mianem antyromantyka, choć w istocie jest utopijnym idealistą, bacznie obserwującym zarówno to, co oznacza jego najbliższą okolicę, jak i dane wirtualne określające ekstrema świata zewnętrznego, formowanego setki mil od jego bezpiecznego domostwa. Jest w tym bardzo czujny, dokładny, pamiętliwy. Posiadając świetny słuch przestrzenny, dźwiękowy i semantyczny, nie daje się nigdy zapędzić w tak zwany „kozi róg”. Wszystko co maluje, jednocześnie widzi i słyszy, i - co najgorsze dla niego - także czuje (na swój deklarowany antyromantyczny sposób). Cierpi. Nie pozostaje jednak długo w tym stanie, nie opuszcza rąk - działa. Nigdy nie rozczula się nad sobą, po prostu maluje. Od dawna nie spotkałam tak pracowitego a zarazem wszechstronnie myślącego malarza, jak on. Fenomen malarstwa Artura Trojanowskiego polega na tym, że sceny przez niego odwzorowywane mógłby dostrzec i sfotografować każdy, ale nikt poza nim nie wpadłby na to, by uczynić z nich równie przejmujące i sugestywne obrazy. Maluje je akrylami, na płótnie, desce lub płytach mdf. To właśnie wyłanianie kadrów z anonimowego zbiornika ikon charakteryzuje jego sposób znajdowania tematów kolejnych kompozycji. Trojanowski działa jak myśliwy – robi zdjęcia lub zanurza się po wielekroć w gąszcz obrazów znajdowanych w prasie, telewizji lub internecie, a następnie coś z tego przyswaja, anektuje jako własne spojrzenie i wówczas maluje obraz. Identyfikuje się zazwyczaj z osamotnionym podmiotem (...).
Jako malarz, Artur Trojanowski  wyzbył się  tego wszystkiego, czego malarze najbardziej zwykle bronią: emocji wyrażanych przez kolor oraz indywidualnego śladu pędzla, gdyż prace malowane są wałkiem. Jednocześnie łącząy ze sobą często nie pasujące do siebie elementy i tworzy  własne kompozycje jak to ma miejsce w cyklu Pejzaże. Nie wiadomo, czy kiedykolwiek był on świadkiem sceny, w której łowiący samotnie przy pustym nabrzeżu wędkarz zamiast ryby widzi wielki, wyłaniający się z morza korpus łodzi podwodnej, lub czy opalająca się beznamiętna para jest w stanie dostrzec nadciągającą burzę? Czy piękny stary sad, wystawiony na sprzedaż jako „działka budowlana”, jeszcze istnieje? Czy odgrodzony drutem kolczastym kawałek niewinnego pejzażu został zauważony, czy „tylko” wymyślony?
Pomimo wszelkich oznak malarstwa „dokumentalnego” jego obrazy wcale takie nie są. Mają jedynie sugerować potencjalny scenariusz, straszyć nas zawartym w nich napięciem, uwodzić głupotą lub samotnością, przemawiać do nas, widzów, wciągniętych w pustą scenerię obrazu, którą jak nikt inny potrafi odzwierciedlić. Trojanowski pozostawia widza z jego własnymi myślami tam, gdzie go skierował – w pustym pejzażu, bez wyjścia, bez jednoznacznej odpowiedzi. Jednak z nadzieją na kontakt i nieco melancholijną współczulność. 
Cykl Kartki niepamięci, które artysta maluje od niedawna, to obrazy i komunikaty zaczerpnięte ze zbiornika ikon relacjonujących niedawną i zdawałoby się kompletnie nie zapamiętaną przez współczesnych historię świata. Ich tematem są wstydliwe aspekty historii współczesnej – wojen, rasizmu, konserwatywnego podłoża praw sankcjonujących przemoc, która stoi u podstaw deklarowanego porządku demokratycznego krajów. Są na nich lincze, rozstrzelania, tortury, żołnierze beznamiętnie przyglądający się złożonym w stos ludzkim czaszkom… Trudno nie myśleć w ich obecności o cynicznej polityce medialnej naszych czasów, oswajającej nas ze śmiercią, przemocą, niesprawiedliwością. A wszystko to w imię pokoju i bezpieczeństwa wszystkich obywateli świata. No i walki z ogólnoświatowym wrogiem, jakim jest terroryzm. 
Fotografie robione przed kilku lub niekiedy kilkudziesięciu laty przez odważnych i uczestniczących w owych wydarzeniach fotografów reportażowych zostają powołane przez artystę jako cytat wizualny, będący swoistym plakatem politycznym, pozbawionym co prawda cech indywidualnego spojrzenia, ale nie pozbawionym indywidualnej refleksji. Trojanowski, malując sceny historyczne zaczerpnięte z telewizji lub Internetu, pokazuje współczesność na różnych kontynentach: w Azji, Afryce, Ameryce Północnej. Stara się w ten sposób zadać drażliwe w dużym stopniu pytania, odnoszące się do tego, jak wygląda po II wojnie światowej ten nasz współczesny porządek świata.

Jolanta Ciesielska 




Powrót