Anna Kruszak - Rzeka snu

W latach 2006-2009 odbyłam kilkadziesiąt podróży samolotem z Krakowa do Północnej Anglii. Częstotliwość podróży wzrastała w miarę jak ja wrastałam w angielski pejzaż, a moje życie i wiecznie nie rozpakowane bagaże odmierzało się rytmem wylotów i przylotów tanich linii lotniczych. Setki godzin spędzonych w powietrzu i na lotniskach, stały się swoistą  pauzą, przerwą od życia i jego obowiązków. Oderwana od codzienności, z małą, piętnastokilogramową walizką, kosmetykami w foliowym stu mililitrowym woreczku i w wiecznej niepewności  -  tak rysowała się moja postać przez trzy lata  licznych podróży na zieloną wyspę.
Kiedy miałam siedemnaście lat, leciałam samolotem po raz  pierwszy. Była to podróż do Japonii, w ramach nagrody jaką zdobyła moja praca w Takasaki  Art & Music Competition. Szok jaki wywołały we mnie różnice dzielące poziom życia i zaawansowanie techniczne towarzyszące Japończykom na każdym kroku, trwa we mnie do dziś, gdy pomyślę o tamtej wizycie. Pamiętam lądowanie w Tokio, samolot przebijający się przez obłoki  nad setkami wysepek, szarych   plam, na tle granatowego, ultra niebieskiego oceanu. Skala tego niezwykłego krajobrazu, zmieniała się gwałtownie podczas lądowania - było w tym coś przejmującego, jak gdyby ktoś nagle wziął te wszystkie małe elementy pod mikroskop i w miarę opadania samolotu, regulował ostrość ukazując coraz to bardziej zrozumiałe szczegóły, góry, drogi, port w majestatycznym Tokio. Być może dlatego, będąc już studentką krakowskiej ASP,  podświadomie utożsamiałam wszelkie podróżowanie samolotem z nagrodą i przygodą.  To swego rodzaju euforyczna wolność, gdy można opuścić swoje dotychczasowe życie z jego wszystkimi problemami i zatopić się w  monotonii lotu zapominając na kilka godzin o tym, co składa się na  tak zwaną szarą codzienność istnienia. Spoglądając przez okienko maszyny, na osiedla i marionetkowe miasta, jednostka staje się ziarenkiem, bez poczucia odpowiedzialności za to co "na dole", częścią ogromnej, żywej całości, odrębnego bytu, i ze zdziwieniem zauważa, że każde miasto, każdy port, to w pewnym sensie inny organizm, z własnym niepowtarzalnym charakterem, geometrią, tożsamością. Jednocześnie osoba patrząca z perspektywy lotu ptaka, ma złudne poczucie bycia "większą" niż jest w rzeczywistości, poprzez nieskończoność wygiętego w łuk horyzontu, oraz poczucie chwilowej kontroli, nad tym miniaturowym światem w dole, który namalowany jak ręką dziecka, kusi by dotknąć, poprzestawiać, rozsypać go jak babkę z piasku w geście beztroski. Jest to rodzaj czasowego szaleństwa, przekroczenia granicy swych ludzkich ograniczeń,  które wciąga tym bardziej, im częściej się go doświadcza.
Gdy zorientowałam się, że niewinna, z początku niewidoczna rysa, dzieliła mój krakowski świat od angielskiego domu ogromną przepaścią, znalazłam się w sytuacji, w której chcąc nie chcąc prowadziłam podwójne życie. W Anglii grałam rolę dojrzałej kobiety, prowadziłam autorską galerię obrazów, prowadziłam wygodne życie, co z resztą fatalnie odbijało się na mojej przypominającej coraz bardziej brytyjskie standardy sylwetce. W Krakowie, w domu rodzinnym, byłam wciąż dzieckiem swoich rodziców, osobą wiecznie nieobecną, nie doinformowaną, w końcu nie przejmującą się zanadto tutejszymi sprawami. Rozdźwięk był tym większy, im dłużej trwało moje podróżowanie. Będąc w Polsce, starałam się nadrobić stracony czas, a będąc w Anglii, pielęgnowałam swoje złudzenia o domku z kart, który miał trwać wiecznie. Z czasem sytuacja stawała się coraz trudniejsza do udźwignięcia.  Przystankiem i wytchnieniem były ustalone z góry godziny przylotów i odlotów. Wtedy miałam namiastkę poczucia celu, zahaczenia o pewne ramy schematu podróży. Lot dawał mi możliwość dezercji w świat marzeń, czas na kontemplację , spokój.
Godziny spędzane na podróżach były również okazją do obserwacji fali polskich Odyseuszy, takich jak ja, wypełniających po brzegi niewygodne przestrzenie brytyjskich samolotów.  W nadziei na zarobek taszczących torby pełne domowej roboty przetworów, i wszystkiego na czym ewentualnie na miejscu można zaoszczędzić,  prowadząc pełne wyrzeczeń życie. Członkowie rozbitych rodzin, ludzi wiecznie nie mogących zdecydować się na przynależność do jednego  miejsca, matek,  których dzieci wychowują babcie czekające na pieniężne przekazy Western Union, bezrobotni zamroczeni alkoholem już przy odprawie, dziewczyny ubrane jak bohaterki angielskich oper mydlanych. Tych wszystkich ludzi, gdy samolot podchodził do lądowania nocą, lub rzadziej o zmierzchu,  łączyło spontaniczne westchnienie zachwytu, mimowolnie wyrywające się z piersi, gdy w zmrożonym kropelkami skondensowanej pary okienku, ukazuje się promień światła, sygnalizujący port  przeznaczenia. Ziemia Obiecana. Pułapka.
Chwila, gdy rożek światła, igła pomarańczowej pożogi przecina ciemność obejmującą  drżącą  wydmuszkę samolotu. Snop światła gęstnieje, ukazując blask setek ulic, umocowanych jak żywe porosty na dnie jakiejś niezwykłej rzeki, ze światem podwodnych, elektrycznie zasilanych tętnic, skupiających się w sercach tych niematerialnych, eterycznych stworzeń. Pęd energii, osiągający swój szczyt w centrum świetlistego organizmu, stawał się przez chwilę tętniącą światłem Rzeką Snu, której brzegi zasiedlają fosforyzujące porosty ludzkich osiedli. Z perspektywy lotu, migotliwe plejady miast, są jedynie wzruszającym wzorkiem niknącym we wszechogarniającym potopie ciemności, a moment lądowania staje się przez chwilę obietnicą ostatecznego spotkania z czymś ważnym i niezwykłym, obietnicą ciepłego domu, obietnicą,  że sen będzie wciąż trwał, gdy rankiem otworzymy oczy...



Powrót