Anna Konik - Ziarno piasku w źrenicy oka. Wideoinstalacje 2000-2015

Wystawę otwiera wideoinstalacja W tym samym mieście, pod tym samym niebem... poświęcona tematowi uchodźców. Praca ta, realizowana w latach 2011–2015, po raz pierwszy została pokazana w tak monumentalnej skali. Problem zepchniętych, niechcianych ludzi - uchodźców jest dzisiaj tematem dojmującym. Powód przyjazdu tych ludzi jest taki sam: ucieczka przed wojną, dyktaturą, przed reperkusjami politycznymi... Przywieźli ze sobą do stabilnych miast pamięć o prześladowaniach, terrorze, strachu, cierpieniu. „W tym samym mieście, pod tym samym niebem…” to katalog losów i okropności wojny, a co z tym się wiąże, zapis pokrętnej współczesnej idei czystości i segregacji rasy - mówi o pracy Anna Konik.

W obecnym kształcie wideoinstalacja składa się z trzydziestu pięciu epizodów filmowych, realizowanych w Sztokholmie, Białymstoku, Bukareszcie, Stambule i Nantes. W gettach dla uchodźców niedaleko tych miast Anna Konik odnalazła kobiety doświadczone horrorem zbrojnych konfliktów i prześladowań na tle rasowym z wielu krajów świata (Czeczenia, Inguszetia, Afganistan, Irak, Syria, Somalia, Kongo, Nigeria, Kamerun). 35 kobiet opowiedziało Annie Konik swoje historie, które przed kamerą odtworzyły w pierwszej osobie mieszkające w centrum tych miast Szwedki, Polki, Rumunki, Turczynki i Francuzki. Na prośbę artystki wcieliły się w role uchodźczyń, użyczając im twarzy i głosów.

Ta praca otwiera wystawę z trzech powodów. To najnowsza praca artystki, realizowana przez ostatnie cztery lata. Jest ona ponadto wyrazistym głosem w aktualnej dziś sprawie, głosem wyjątkowo ważnym, bo płynącym od tych, którym zwykle się go w tym kontekście nie udziela. I wreszcie praca ta najpełniej reprezentuje problematykę wykluczenia, która jest w twórczości Konik tak mocno obecna - mówi Ewa Gorządek, kuratorka wystawy.

Na wystawie pokazano także inne prace Anny Konik z lat 2000-2015. Jedną z nich jest utwór wideo Play back (of Irenè), artystyczny zapis doświadczenia zbliżającej się śmierci. Bohaterką tej wideoinstalacji jest alpinistka, która przeżyła wypadek w Alpach i przez kilkadziesiąt sekund znajdowała się na granicy życia. Konik wróciła z Irenè na miejsce zdarzenia i zarejestrowała jej próbę wydobycia z pamięci strzępków wrażeń, myśli i dźwięków, jakie towarzyszyły spadaniu ze skały. Pozostałe dzieła, które są eksponowane - to między innymi - Willa zauroczonych zrealizowana podczas pięciomiesięcznego stypendium w Wissenschaftskolleg zu Berlin i Our Lady’s Forever, metaforyczna opowieść o miłości, która powstała w scenerii irlandzkiego szpitala psychiatrycznego w Cork.

Na wystawie możemy poznać także studenckie realizacje Anny Konik (Moje włosy, Mój własny pokój), rysunki oraz premierową, przygotowaną specjalnie na tę wystawę wielkoformatową pracę fotograficzną.

W ramach wydarzeń towarzyszących wystawie planowane są warsztaty edukacyjne oraz seria wykładów, do wygłoszenia których zostali zaproszeni m.in. profesorowie Bernhard Waldenfels i Holk Cruse. Tematem wykładów będą wzajemne, twórcze i inspirujące relacje między sztuką a nauką. Transdyscyplinarność, współpraca specjalistów z różnych dziedzin współczesnej kultury to jedno z głównych założeń aktywności prestiżowego Wissenschaftskolleg zu Berlin, który jest partnerem merytorycznym tej wystawy i którego artystka była stypendystką w latach 2008/2009.

Kurator - Ewa Gorządek