Aleksander Gierymski (1850–1901)

Wystawą dzieł jednego z najwybitniejszych malarzy polskich drugiej połowy XIX wieku Muzeum Narodowe w Warszawie powraca do tradycji prezentacji twórczości artystów ze środowiska warszawskiego. Jest to pierwszy po latach tak wszechstronny i kompletny pokaz dorobku artystycznego malarza, który był bohaterem wystawy inaugurującej w 1938 roku działalność muzeum w nowym gmachu w Alejach Jerozolimskich. Ekspozycja jest częścią projektu Bracia Gierymscy realizowanego przez Muzeum Narodowe w Warszawie 
i Muzeum Narodowe w Krakowie.
Na wystawie zaprezentowana zostanie niemal cała zachowana i dostępna spuścizna Aleksandra Gierymskiego - około 200 dzieł (ok. 120 obrazów i szkiców olejnych, 66 rysunków, jeden szkicownik), a także blisko 150 drzeworytów wykonanych według rysunków Gierymskiego oraz zespół fotografii modeli pozujących artyście. Prace pochodzą 
z szesnastu muzeów polskich, dwóch zagranicznych oraz z wielu kolekcji prywatnych.
Przygotowanie wystawy poprzedził realizowany przez zespół pracowników Muzeum Narodowego w Warszawie program badawczy. Jego celem była weryfikacja istniejącego od dziesięcioleci kanonu wiedzy na temat życia oraz twórczości Aleksandra Gierymskiego: dotarcie do materiałów o charakterze źródłowym, uzupełnienie luk w biografii artysty, ustalenie historii dzieł, ich proweniencji, właściwego datowania, a także przywrócenie pierwotnych, autorskich tytułów. Przeprowadzono również kompleksowe badania konserwatorskie wybranych obrazów, które poszerzyły wiedzę na temat warsztatu 
i technologii stosowanej przez Gierymskiego. Pozwoliły one też zbliżyć się do wyjaśnienia kwestii od wielu lat wzbudzających dyskusje wśród historyków sztuki. Wyniki trwających wiele miesięcy prac badawczych zostały opublikowane w towarzyszącym wystawie obszernym, bogato ilustrowanym katalogu, uwzględniającym zarówno prace istniejące, jak 
i uznawane za zaginione. Publikacja w pełni odzwierciedla stan obecnej wiedzy na temat twórczości Gierymskiego.
Układ ekspozycji pozwoli poznać kolejne etapy rozwoju twórczego Gierymskiego. Główny wątek narracji koncentruje się wokół eksperymentów artysty dotyczących analizy zjawisk świetlnych i możliwości ich odwzorowania na powierzchni płótna, a także umiejętności dostosowywania stylistyki oraz cech warsztatowych do charakteru zagadnienia artystycznego, z którym chciał się zmierzyć, tworząc określony obraz. Wokół dzieł o znaczeniu kluczowym dla oceny twórczości Gierymskiego - takich jak: Sjesta włoska, W altanie, Żydówka z pomarańczami, Święto Trąbek, Wieczór nad Sekwaną czy Wnętrze bazyliki św. Marka w Wenecji - zostały zestawione szkice przygotowawcze i studia plenerowe, a także inne prace o zbliżonej tematyce. Taki sposób prezentacji pomaga zrozumieć, w jaki sposób artysta dochodził do rozstrzygnięcia problemów malarskich nurtujących jego wyobraźnię w danym okresie życia. Na wystawie, obok powszechnie znanych obrazów, znajdują się również dzieła pokazane publicznie po raz pierwszy od końca XIX wieku. Ich równoczesne wystawienie stworzy okazję do nowego, krytycznego spojrzenia na cały dorobek twórczy artysty. Na uwagę zasługują, dotychczas słabo rozpoznane i niedocenione przez współczesną historię sztuki, a zebrane na ekspozycji w niemal pełnym zakresie, drzeworyty wykonane według rysunków Gierymskiego, dla którego praca ilustratorska stanowiła istotny nurt działalności twórczej i często była jedynym źródłem jego utrzymania.
Wystawa jest częścią projektu Bracia Gierymscy realizowanego przez Muzeum Narodowe w Warszawie i Muzeum Narodowe w Krakowie. Na projekt składają się: wystawa Aleksander Gierymski (1850-1901) przygotowana przez Muzeum Narodowe w Warszawie oraz wystawa Maksymilian Gierymski: dzieła - inspiracje - recepcja przygotowana przez Muzeum Narodowe w Krakowie i prezentowana w Gmachu Głównym MNK. Obie wystawy, wzajemnie uzupełniając się, będą wyjątkową okazją do podjęcia dyskusji na temat twórczości braci Gierymskich i ich roli 
w rozwoju sztuki polskiej. Prezentacja twórczości Maksymiliana Gierymskiego (1846–1874) przypada na 140-lecie jego śmierci. Fenomen tego cenionego również przez odbiorców europejskich artysty wciąż pozostaje znany wąskiej grupie odbiorców. Zmarły na gruźlicę 
w wieku niespełna 28 lat Maksymilian był starszym bratem Aleksandra Gierymskiego (1850–1901). Jeszcze w XIX wieku obaj bracia zostali okrzyknięci twórcami nowoczesnej sztuki polskiej.


Powrót