W naddnieprzańskich pejzażach, niemal impresjonistycznych, malowanych po 1900 r., o różnych porach i przy zmiennej aurze, uwidacznia się skłonność artysty do coraz wyraźniejszego syntetyzowania formy i nadawania symbolicznego wydźwięku przedstawieniom, „do zamykania w pojedynczym szczególe poczucia całej natury”.


„Przedmiotem zainteresowania Stanisławskiego staje się też teatr nieba rozświetlony słoneczną tarczą, nasycony purpurą zachodu lub zasnuty dramatycznie skłębionymi chmurami nawisającymi nad zamarłymi w ciszy polami, bezkresnym, ukraińskim stepem, zmarszczoną taflą rzeki (…). Nostalgiczną ekspresję mają w pejzażach Stanisławskiego zakola Dniepru, szeroko rozlane, uciekające falistym duktem daleko w głąb nizinnego krajobrazu (…) są dla malarza równie nośnym symbolicznie motywem jak fragmenty dawnej architektury (…).”

Irena Kossowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, listopad 2002

Obraz przedstawia dwóch krakowskich drużbów weselnych i dziewczynę. Obaj młodzieńcy przedstawieni są konno, ubrani w tradycyjne stroje ludowe, w dłoniach trzymają kufle. Zwróceni są w kierunku uśmiechniętej dziewczyny w stroju krakowskim. W tle widać krytą strzechą chatę. Wojciech Kossak znany jest przede wszystkim jako twórca obrazów historyczno-patriotycznych i batalistycznych. Ze znawstwem malował konie, był również wziętym portrecistą. Częste w jego twórczości są również sceny rodzajowe, wśród których krakowskie wesela oraz ich uczestnicy należały do ulubionych i powtarzanych w różnych okresach. Prezentowany na aukcji obraz „Przed karczmą – drużbowie” powstał w roku 1917 i jest jedną z kilku wersji. Wcześniejsza, z roku 1910, znajduje się w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Inna reprodukowana jest w albumie Kazimierza Olszańskiego „Wojciech Kossak”, Ossolineum 1990, il. 274.

Obraz jest kopią portretu wykonanego przez Antoona van Dycka w 1632 r., przechowywanego w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu. Nicholas Lanier był nadwornym muzykiem i kompozytorem królów Karola I Stuarta oraz Karola II Stuarta. Jego portret wykonany przez van Dycka, jako wysoko ceniony przez Karola I, eksponowany był w pałacu królewskim Whitehall, zaś po egzekucji monarchy został wykupiony przez Laniera.

Pochodzenie:
kolekcja Olgi i Tadeusza Litawińskich


Do obrazu dołączone opinie prof. Władysławy Jaworskiej, dr Stefanii Kozakowskiej oraz opinia konserwatorska Jacka Wybodowskiego.


„(…) omawiana kompozycja należy do najwcześniejszych martwych natur w dorobku Makowskiego. Ujawnia się w niej „prekursorsko” zamiłowanie do przedstawiania elementów kompozycji z bliska, „portretowo”, co powtarzać się będzie wielokrotnie w późniejszych latach…” „W czasach krakowskich artysta sygnował swoje obrazy i studia Józef Makowski lub Makowski. Po przyjeździe do Paryża podpisywał się przemiennie: Tadé Makowski lub Makowski.”

fragmenty opinii prof. Władysławy Jaworskiej

Do obrazu dołączona opinia Agnieszki Ławniczakowej.


„Obraz malowany z natury, spontanicznie i brawurowo. (…) Wyraziste elementy fakturalne, operowanie zarazem szeroko założoną plamą barwną jak i lapidarnym dotknięciem koloru a także strzelistą linią rysunku oraz elementem grubego konturu, współtworzą malarskie bogactwo tego studium. Sposób malowania podkreśla zarazem spontaniczność widzenia oraz emocjonalnego odczucia barwnej intensywności natury.”

fragment opinii Agnieszki Ławniczakowej

Motyw Nike, bogini zwycięstwa z mitologii greckiej, odgrywał szczególną rolę w bogatej twórczości Franciszka Starowieyskiego, jednego z najważniejszych polskich artystów współczesnych. Ten mitologiczny symbol znalazł wyraz w kilku znaczących dziełach artysty, od drobnych serigrafii, projektów plakatów teatralnych, po monumentalne kompozycje o charakterze alegoryczno-politycznym. Prezentowana na aukcji praca stanowi przykład przetworzenia wzorców antycznych na współczesny, charakterystyczny dla stylu artysty sposób. Przedstawiona grecka bogini zwycięstwa to skrzydlata istota o rubensowskich kształtach, której części ciała zostały zastąpione komponentami mechanicznymi czy fantastycznymi. Dzieło nawiązuje do fascynacji Starowieyskiego anatomią i skłonnością do jej przekształcania. W rezultacie deformacji motyw Nike uzyskał surrealistyczny i mistyczny wydźwięk. W tym ujęciu przedstawienie bogini można czytać jako interpretację symbolu zwycięstwa z perspektywy końca XX wieku. Motyw był przez artystę rozwijany w różnych mediach. Najbardziej rozpoznawalnym dziełem Starowieyskiego z wyobrażeniem Nike jest monumentalna „Alegoria Poznańskiego Czerwca ‚56”, znana także jako „Poznańska Nike”. To wielkoformatowe płótno o powierzchni 32 metrów kwadratowych powstało w czerwcu 2006 roku z okazji 50. rocznicy wydarzeń Poznańskiego Czerwca. Dzieło zostało stworzone w ramach spektaklu zwanego „Teatrem Rysowania”, który Starowieyski prowadził od 25 lat w różnych miejscach na świecie.

„Poprzez wieloletnie obcowanie z reliefem interesuje mnie przestrzeń obrazu powstająca nie tylko przez wprowadzenie rzeczywistego trzeciego wymiaru, ale przede wszystkim na skutek pojawienia się wymiaru imaginarnego, tworzonego przez głębię wzajemnych relacji barw. Owa nierealna, nieistniejąca samodzielnie przestrzeń jest wynikiem uwolnienia energii światła. Powstaje w ten sposób iluzoryczna głębia, w której zanika siła ciężkości. Nie ma ona sztywnych ograniczeń, jest płynna, zależna od barw, ich wzajemnych relacji, kąta padania światła lub punktu odniesienia. Celem, do którego dążę w moich najnowszych pracach, jest tworzenie przestrzeni abstrakcyjnej, otwartej, opartej na iluzji barw, imaginarnej głębi. Jest to tworzenie przestrzeni bezwymiarowej. Powstaje ona w istniejącym już reliefie, na jego powierzchni, gdzie iluzja ruchu wywołuje nowy wymiar, pełny wibracji i powtarzających się rytmów. Natomiast przestrzeń widzialna, konstruowana, ograniczona i opisana wymiarem, jest dla mnie martwa, pozbawiona energii duchowej, a zatem niezdolna do nawiązania dialogu z odbiorcą. W przestrzeni abstrakcyjnej wszystko jest żywe, pulsujące, zmienne – w zależności od punktu odniesienia, czyli kąta widzenia.”

Nowacki Andrzej, Energia barw, [w:] Widzieć jasno w zachwyceniu Fangor / Nowacki, [katalog wystawy], tekst Marta Smolińska, Sopot 2011, s. 11.

„Poprzez wieloletnie obcowanie z reliefem interesuje mnie przestrzeń obrazu powstająca nie tylko przez wprowadzenie rzeczywistego trzeciego wymiaru, ale przede wszystkim na skutek pojawienia się wymiaru imaginarnego, tworzonego przez głębię wzajemnych relacji barw. Owa nierealna, nieistniejąca samodzielnie przestrzeń jest wynikiem uwolnienia energii światła. Powstaje w ten sposób iluzoryczna głębia, w której zanika siła ciężkości. Nie ma ona sztywnych ograniczeń, jest płynna, zależna od barw, ich wzajemnych relacji, kąta padania światła lub punktu odniesienia. Celem, do którego dążę w moich najnowszych pracach, jest tworzenie przestrzeni abstrakcyjnej, otwartej, opartej na iluzji barw, imaginarnej głębi. Jest to tworzenie przestrzeni bezwymiarowej. Powstaje ona w istniejącym już reliefie, na jego powierzchni, gdzie iluzja ruchu wywołuje nowy wymiar, pełny wibracji i powtarzających się rytmów. Natomiast przestrzeń widzialna, konstruowana, ograniczona i opisana wymiarem, jest dla mnie martwa, pozbawiona energii duchowej, a zatem niezdolna do nawiązania dialogu z odbiorcą. W przestrzeni abstrakcyjnej wszystko jest żywe, pulsujące, zmienne – w zależności od punktu odniesienia, czyli kąta widzenia.”

Nowacki Andrzej, Energia barw, [w:] Widzieć jasno w zachwyceniu Fangor / Nowacki, [katalog wystawy], tekst Marta Smolińska, Sopot 2011, s. 11.