Proweniencja:
– Agra-Art, Aukcja Sztuki XX Wieku, 07.12.2008, poz. 212
– Polswiss Art, Aukcja Dzieł Sztuki, 12.12.2010, poz. 64
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.92
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 100
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.


„Przestrzeń w malarstwie Nowosielskiego od dawna już intrygowała wszystkich, którzy przypatrywali się rozwojowi jego twórczości. Pozornie – obrazy Nowosielskiego są płaskie, wypełnione płaskimi figurami. Nie ma w nich złudzenia głębi, zamglonych dalekich planów. A przecież zamiast iluzji trzeciego wymiaru – pojawia się w tym malarstwie ledwie uchwytna, niezwykła, wciągająca swą magią gra przestrzeni. […] wszystko to miesza się, łączy ze sobą, wchodzi w najprzeróżniejsze kombinacje. Jest to chwilami jakby teatr w teatrze, seria nakładających się obrazów, opowieści wplecionych w opowieści […] I wciąż coś umyka przed nami, wciąż natrafiamy na rzeczy niezwykłe [...]”
(A. Osęka, „Przestrzeń tajemnicy”, „Tygodnik Demokratyczny”, Nr 35, 28 VIII 1977.)

Proweniencja:
– Desa Unicum, Sztuka Współczesna. Klasycy Awangardy po 1945, 21.05.2020, poz. 33
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany:
– Musée des Beaux-Arts de La Chaux-de-Fonds, Szwajcaria, 1966

Proweniencja:
– Desa Unicum, IX Aukcja Sztuki Współczesnej 18.12.2008, poz. 80
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.126
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 144
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Agra-Art, Aukcja 15.04.2007, poz. 32
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Genewa, Galerie Ferrero, Exposition Alfred Lenica, 30 września - 30 października 1960
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.176
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 206
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Agra-Art, Aukcja 26.04.2009, poz. 42
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Genewa, Galerie Ferrero, Exposition Alfred Lenica, 30 września - 30 października 1960
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.177
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 207
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Desa, Kraków, Aukcja 95, 6 marca 2010, poz. 42.
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.175
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 205
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.
– Stanisław Gieżyński, Skrzypek przy sztalugach
https://www.weranda.pl/sztuka-zycia/artysci/skrzypek-przy-sztalugach#google_vignette

Proweniencja:
– Zakup z atelier artysty około 2005 - 2007 roku.
– Kolekcja prywatna.

Proweniencja:
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.171
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 201
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Galeria Fibak
– Agra-Art, Aukcja Sztuki Dawnej 05.12.2010, poz. 100
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman


Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.141
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 161
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Agra-Art, aukcja 12.10.2014, poz. 120
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 219
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Desa Unicum, aukcja 20.10.2020, poz. 16
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Proweniencja:
– Desa Unicum, Aukcja Sztuki Współczesnej, 26.02.2015, poz. 23
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 159
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 117
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Paryż, Artcurial, Art abstrait et contemporain 5.07.2010, poz. 250
– kolekcja Bogdana Jakubowskiego
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.104
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej
Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 115
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.
– „Jan Lebenstein. Malarstwo i rysunek”, wystawa prac z kolekcji Urszuli i Piotra Hofman, Bogdana Jakubowskiego, Wojciecha Fibak, Marii i Marka Pileckich, PGS Sopot, 13 marca – 9 sierpnia 2020

Proweniencja:
– Desa Unicum, XVII Aukcja Sztuki Współczesnej 25.11.2010, poz. 49
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.153
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 181
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Rempex, XXXVI Aukcja Sztuki Współczesnej, 28.01.2009, poz. 320
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.155
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 179
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Desa Unicum, XVIII Aukcja Sztuki Współczesnej, poz. 76
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
- Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.126
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 145
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.183
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 221
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Kolekcja Bogdana Jakubowskiego.
– kolekcja Urszuli i Piotra Hofman

Wystawiany, opisywany i reprodukowany:
- Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s.165
– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015
– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 195
– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Proweniencja:
– Kolekcja prywatna (obraz został sprezentowany przez artystę w 2016 r.)

Obraz był konsultowany w Fundacji Edwarda Dwurnika.

Proweniencja:
– od lat 70-tych w kolekcji rodzinnej w Trójmieście. Wcześniej zakupiony od z kolekcji dyrektora Huty Szkła w Jaworznie.


„Mamy w tej chwili wspaniała zimę. Śnieg całą noc padał i pejzaż robi się przecudny i tylko czatować trzeba na pierwszy promyk słońca, aby malować”.
List J. Fałata do córki, 12 października 1927, MBB/H-FJ/1350

„Fałat zdumiewa techniką. Nie tyle olejną, choć i tu widać szalone opanowanie formy i tonu w szerokich, śmiałych ogromnych rzutach pędzla – ile w akwareli. Żaden z malarzy polskich nie czuje tak wody w farbie, a raczej na papierze (…) Tony bierze w niesłychanej czystości, a gdzie potrzeba, w niesłychanym natężeniu – nie ustępujące zgoła olejnym. Zdarza się, że czysty, ciepły w tonie papier, tylko tu i ówdzie w cieniu draśnięty kobaltem staje się śniegiem zalanym słońcem. Jedno dotknięcie dokonywa cudu. Jest to maestria godna Besnarda albo najlepszych angielskich akwarelistów.”
E. Niewiadomski, „Malarstwo polskie XIX i XX wieku”, Warszawa 1926, s. 247–248


Bystra – miejscowość, z którą Fałat zetknął się po raz pierwszy w 1902 r. podczas pobytu kuracyjnego w sanatorium prowadzonym przez doktora Ludwika Jekelesa. Położona w Beskidzie Śląskim wieś i bogactwo krajobrazu, jaki oferowała, od pierwszych chwil oczarowały artystę, wpływając na jego decyzję o uczynieniu z niej życiowej i artystycznej przystani. Warto przytoczyć wspomnienie malarza z tego okresu: „Przypadkowo przyjechałam do sanatorium dr. Jeakelsa tu, do Bystrej na kurację. Spodobała mi się bardzo natura tutejsza i powiedziałem sobie, że tu mogę zamieszkać, a pracować w Krakowie. Po powrocie do Krakowa zwierzyłem się kolegom z moich projektów, powiedziano: Fałat wiariat!. Któż w owym czasie słyszał by jechać w te strony: wtedy szlak Kraków – Wiedeń był tylko znany i uznawany. Nie zrażony w następnym roku powróciłem znowu i upatrzyłem to miejsce, na którym stała cudowna, śląska chata. Przyciągnęła mnie typowym wyglądem i barwnością okalających ją kwiatów chłopskich, jak malwy, naparstniki i maki. (…) proza życia nakazała chatę, choć piękną, zniszczyć i wybudować willę. Nie żałowałem tego nigdy”. (J. Fałat, Pamiętniki, dz. Cyt. s. 213). W 1910 r., po rezygnacji z pełnienia funkcji dyrektora krakowskiej Akademii, Fałat osiadł w Bystrej na stałe, osławiając tę niewielką uzdrowiskową miejscowość. Przez blisko dwadzieścia lat, artysta odbywał ulubione studia en plein air, dając się oczarować beskidzkiej naturze. Z tego okresu pochodzi wiele pejzaży, wśród nich liczne, pożądane przez stołeczną klientelę, kompozycje zimowe, tzw. fałatowskie śniegi. Zachowana jest korespondencja Jadwigi Wołoszynowskiej, zajmującej się sprzedażą prac artysty, w której donosi: „Każdy prawie nabywca chce mieć „Śnieg” i tylko śnieg, każdemu obiecuję i notuję sobie, a tu śniegów nie ma i nie widać ich, więc teraz bardzo proszę Drogiego Pana, coś koniecznie mi przysłać pocztą” (List J. Wołoszynowskiej do J. Fałata, 15 lutego 1914, MBB/H-FJ/1498). Sam artysta uważał pejzaż zimowy za wdzięczny temat. W liście do córki pisał: „Mamy w tej chwili wspaniała zimę. Śnieg całą noc padał i pejzaż robi się przecudny i tylko czatować trzeba na pierwszy promyk słońca, aby malować” (List J. Fałata do córki, 12 października 1927, MBB/H-FJ/1350). Do ulubionych motywów malarskich Fałata, które wielokrotnie czynił bohaterami swoich kompozycji, były dolina z wzniesieniem Klimczoka i grzbiety górskie Skalitego i Skrzycznego. Bystrej malarz pozostał wierny do końca życia, pozostawiając po sobie duży dorobek artystyczny. „Lista motywów plenerowych, po jakie sięgał jest dość duża. Jest ona efektem nie tylko ciekawości świata i wrażliwości na jego walory, zamiłowania Juliana Fałata do podróżowania w „towarzystwie” pędzla, kasety z farbami i jakiegoś malarskiego podłoża, ale także wyrazem wytrwałego dążenia do utrwalania potęgi i zmienności form krajobrazowych oraz nastrojów natury” (I. Purzycka, Julian Fałat. Życiorys pędzlem zapisany, Bielsko-Biała 2017, s. 153

Do obrazu dołączona kopia ekspertyzy witkacologa dr Anny Żakiewicz (kuratorka i autorka wielu wystaw i publikacji o Witkacym, kurator zbiorów Witkacego w Muzeum Narodowym w Warszawie)

Opisywany:
– „Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885–1939. Katalog dzieł malarskich”, oprac. I. Jakimowicz, Suplement: I. Prace zidentyfikowane, poz. 24, s. 156 (jako Portret pana z bródką, IV 1934)

Prezentowany pastel Witkacego został uwieczniony na zdjęciu przez Franciszka Czerwińskiego, który prowadził swój zakład fotograficzny w Nowym Sączu i na prośbę artysty prowadził dokumentację fotograficzną powstałych w tym miejscu portretów. W korespondencji z państwem Heleną i Franciszkiem Maciakami, u których Witkacy gościł podczas pobytu w Nowym Sączu w pierwszych tygodniach kwietnia 1934 r., zwany był Franzem von Czerwińskim. W tym okresie artysta wykonał portret żony Czerwińskiego, natomiast podczas następnej wizyty w 1938 r. również samego Franciszka w stroju oficera I Pułku Strzelców Podhalańskich oraz ich syna Stanisława. Zdjęcie oferowanego pastelu przetrwało do lat 80. XX w. w archiwum fotografa i zostało udostępnione w 1988 r. na potrzeby przygotowywanego wówczas przez Irenę Jakimowicz we współpracy z Anną Żakiewicz katalogu podsumowującego dorobek artystyczny Witkacego („Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885–1939. Katalog dzieł malarskich”, oprac. I. Jakimowicz, Suplement: I. Prace zidentyfikowane, poz. 24, s. 156 jako „Portret pana z bródką”, IV 1934.). Nowosądecki okres w twórczości Witkacego zaowocował powstaniem aż 50 portretów, z czego połowa została zidentyfikowana dzięki dokumentacji fotograficznej pochodzącej z zakładu Czerwińskiego.

„W okresie od 7 do 20 kwietnia w 1934 r. Witkacy przebywał w Nowym Sączu, gdzie realizował szereg zamówień portretowych. Z uwagi na konserwatywne upodobania tamtejszych klientów wizerunki te są niezwykle starannie rysowane, z wielką dbałością o uchwycenie zarówno wyglądu zewnętrznego modeli, jak i ich charakterystyki psychologicznej. Ich wykonanie było pracochłonne, więc artysta – jak donosił w listach do żony – pił wówczas dużo herbaty, której przypisywał właściwości wzmacniające, pozwalające na odbywanie nawet 3–4 seansów portretowych dziennie. Nadmierne pobudzenie z kolei, zwane przezeń „herbatozą”, chętnie łagodził piwem. Portret zawiera adnotację o spożyciu obu tych napojów, które najwyraźniej spełniły swoje zadanie. Wizerunek jest starannie opracowany, podkreśla też indywidualne cechy modela – lekką asymetrię twarzy i cień uśmiechu widoczny zwłaszcza w lewym oku. Dzięki temu twarz sportretowanego mężczyzny ma niepowtarzalny wyraz i pokazuje mistrzostwo Witkacego w tym zakresie.” Fragment ekspertyzy dr Anny Żakiewicz


Portret został wykonany w Typie B., który zgodnie z założeniami regulaminu Firmy Portretowej zakładał: „rodzaj bardziej charakterystyczny, jednak bez cienia karykatury. Robota bardziej kreskowa niż typu A., z pewnym podcięciem cech charakterystycznych (...). Stosunek do modela obiektywny.” (B. Zgodzińska-Wojciechowska, A. Żakiewicza, „Witkacy. Kolekcja dzieł Stanisława Ignacego Witkiewicza w Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku”, Warszawa 1996, s.33). Koszt wykonania takiego portretu wynosił 250 zł według przedwojennej waluty, co równało się ówczesnemu miesięcznemu wynagrodzeniu na przyzwoitym poziomie.

„Portrety Meli Muter są do głębi podjętą kwintesencją człowieka, spostrzeżoną w jakimś bardzo nieuchwytnym, nieraz może jedynym momencie zdrady wewnętrznej przed innym człowiekiem. Jest to portrecistka obdarzona wielką umiejętnością wnikania w życie ludzkie, umiejętnością oddawania bardzo mozolnie wyszukanej prawdy o człowieku portretowanym w wyrazie twarzy, w układzie ciała, w ułożeniu i wyrazie rąk i podawania tej prawdy w formie bardzo bezwzględnej.”

M. Sterling, Z paryskich pracowni. August Zamoyski – Mela Muter, „Głos Prawdy”, 1929, nr 6, s. 3.


W swojej twórczości Melania Muter z wielką ochotą sięgała po motywy pejzaży, martwych natur, ale to właśnie portrety stały się prawdziwą malarską wizytówką artystki, cenioną zarówno przez krytykę jak i publiczność. Portrety Muter można podzielić na dwie galerie. Pierwsza to obrazy, w których artystka z uwielbieniem uwieczniała anonimowe postaci dzieci, starszych kobiet i mężczyzn napiętnowanych przez często ciężkie robotnicze życie, poczynając już od pierwszej podróży artystycznej na wybrzeże Bretanii. Druga galeria, to obrazy o charakterze bardziej reprezentacyjnym, gdzie do grona modeli Melani dołączyli również najwybitniejsze postaci ze świata nauki, kultury, polityki, a pozowali jej między innymi: Leopold Gottlieb, Władysław Reymont, Auguste Rodin, Diego Rivera, Henryk Sienkiewicz, Leopold Staff i wielu innych. Mela potrafiła w charakterystyczny dla niej sposób ukazać nie tylko wygląd zewnętrzy portretowanego, ale również i jego osobowość, chociaż sama artystka nie zgadzała się z tym stwierdzeniem – „… kiedy mówi się, starając zrobić mi komplement – Pani tworzy portrety psychologiczne – ogarnia mnie bunt! Nie, ja wcale nie maluję portretów psychologicznych, ja nawet nie wiem, co trzeba uczynić, by stworzyć portret psychologiczny. Nie zadaję sobie nigdy pytania, czy osoba znajdująca się przed moimi sztalugami jest dobra, fałszywa, hojna, inteligentna. Staram się zawładnąć nią i przedstawić, tak jak czynię to w przypadku kwiatu, pomidora czy drzewa, wczuć się w jej istotę; jeśli mi się to udaje, wyrażam się przez pryzmat jej osobowości…” („Kolekcja Bolesława i Liny Nawrockich, Mela Muter (Maria Melania Mutermilch) 1876–1967”., Katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, grudzień 1994 – luty 1995, Warszawa 1994, s. 35).

Prezentowany „Portret kobiety” idealnie wpisuje się w cały poczet portretów Melanii – „Ciała zdrowe i piękne, twarze o prawidłowych „klasycznych” rysach nie mają dla niej uroku. Okazuje ona pociąg wyraźny do postaci charakterystycznie szpetnych, do osobliwych typów i okazów antropologicznych. Żółte cyganki, żydzi o długich, garbatych nosach i krzywych ustach, murzyni, świecący białkami oczu i czerwienią wydętych warg pozują jej jako modele. Jak daleko jesteśmy od rumianych, tryskających zdrowiem kobiet Weissa! Ludzie p. Muterowej mają we krwi gorączkę. Gorączkowe życie wewnętrzne zniszczyło im piękno ciała. Ich twarze i ręce, sterane pracą myśli, promieniują nerwowy niepokój.” (M. Wallis, „Przegląd Warszawski” 1923 nr 25, cyt. za: „Mela Muter, Malarstwo/Peinture. Katalog zbiorów Muzeum Uniwersyteckiego w Toruniu”, red. Mirosław Adam Supruniuk, Sławomir Majoch, Toruń 2010, s. 100).

Wystawiany:
– Prywatna kolekcja z Poznania. Malarstwo polskie. Porcelana europejska Muzeum Historii Katowic, marzec – maj 2005

Reprodukowany:
– „Prywatna kolekcja z Poznania. Malarstwo polskie. Porcelana europejska”, katalog wystawy, Katowice 2005, str. 63, nr kat. 121, nr il. 109.


Jan Matejko to bez wątpienia najsłynniejszy malarz w dziejach Polski. W okresie zaborów na swoich płóciennych kartach ukazywał kluczowe momenty z blisko tysiącletniej historii Polski. Nie unikał przy tym śmiałych rozwiązań – często sięgał po nowatorskie środki wyrazu, łącząc wątki, postacie i motywy w sposób odbiegający od tradycyjnych konwencji. „Jest rzeczą godną uwagi, że pomysły u Matejki nigdy nie rodziły się od razu, w integralnej koncepcji. Najpierw powstaje myśl, zamiar twórczy oraz najogólniejsze mgliste wyobrażenie jakiejś sceny. W tym stadium artysta puszczał wolne wodze swej fantazji, przestawał czytać książki, dotyczące tego tematu, a czytał rozmyślnie inne, innej zupełnie treści, aby oderwać się od koncepcji pierwotnej. Później dopiero, po przetrawieniu w myśli i wyobraźni artysty tego, co on na dany temat wiedział i oczami duszy widział, przychodziła kolej na szkic, nieraz na całą serię szkiców, gdzie zaznaczone bywały głowy, postaci, czasem nawet o pewnym wyrazie, ale tylko ogólnikowo. Na podstawę wyobrażenia, jakie sobie wyrobił Matejko o pewnej historycznej osobistości, szukał on następnie wśród żywych ludzi swego otoczenia odpowiedniego modela; model ten miał mu posłużyć do namalowania żywego, zindywidualizowanego, realnego człowieka, do szczegółowego oddania kształtu głowy i twarzy. Rzecz prosta, Matejko narzucał swemu modelowi i tutaj, w wyższym jeszcze stopniu niż w portretach, obrany przez siebie wyraz i charakter. Tak powstawały dosłownie zmaterializowane wizje różnych historycznych postaci. Dlatego są one wszystkie żywe, konkretne; to nie dusze z papieru — to ludzie z krwi i kości. Stąd także ta zniewalająca siła, z jaką Matejko narzuca nam wiarę w ich realne istnienie, tak że dziś już nikt chyba z nas nie wyobraża sobie inaczej bohaterów dawnej Polski jak tylko przez pryzmat jego niezapomnianych dzieł.”

(Mieczysław Treter, „Matejko osobowość artysty, twórczość, forma, styl”, Lwów 1939, s 483-485.)


Matejko wielokrotnie przedstawiał Zygmunta I Starego – króla Polski i wielkiego księcia litewskiego z dynastii Jagiellonów – jako władcę majestatycznego, mądrego i godnego. Jego postać pojawia się w kilku obrazach, a Matejko bardzo dbał o symbolikę i detale, żeby oddać charakter tej postaci i epoki. Postać monarchy pojawia się w najsłynniejszych obrazach artysty, m.in. w „Hołdzie pruskim” (1879–1882), „Zawieszenie dzwonu Zygmunta” (1874 r.) „Zygmunt I nadaje szlachectwo profesorom Uniwersytetu Jagiellońskiego” (1858 r.) czy w rysunku z cyklu Pocztu królów i książąt polskich (1890–1892).

Proweniencja:
– Kolekcja rodziny Reginy Dobke z Gdyni.

Wieloletnią przyjaźń p. Reginy z Wlastimilem Hofmanem zapoczątkował lekarz dr Jan Freundlich (znajomy artysty z czasów II wojny światowej z Palestyny). W kolekcji rodziny Dobków pozostała bogata korespondencja pomiędzy Hofmanami a p. Reginą, świadcząca o ich bliskich relacjach. Pierwsze listy pochodzą z 1962 roku. Od tego czasu p. Regina odwiedziła Hofmanów kilkukrotnie, pomagała im w sprawach finansowych jak i organizacyjnych. W ramach tej pomocy p. Regina zakupiła od Hofmanów kilka obrazów. Ta przyjaźń i korespondencja między Gdynią a Szklarską Porębą trwała nieprzerwanie aż do śmierci artysty w 1970 r.

Prezentowany obraz jest sygnowany „Vlastimil Hofmann”. Czeskie imię i niemiecko brzmiące nazwisko Wlastimila Hofmana przysporzyło artyście wiele problemów i niedomówień. Jak mówił sam o sobie: „Nazwisko mam niemieckie, imię czeskie. Nie jestem ani Niemce

Proweniencja:
– Agra-Art, Aukcja Dzieł Sztuki 10.12.2006, poz. 2
– kolekcja prywatna, Trójmiasto

Proweniencja:
– Agra-Art, Aukcja Dzieł Sztuki 26.03.2006, poz. 8
– kolekcja prywatna, Trójmiasto

Proweniencja:
– Agra-Art, Aukcja Dzieł Sztuki 10.12.2006, poz. 62
– kolekcja prywatna, Trójmiasto

Proweniencja:
– Agra-Art, Aukcja Dzieł Sztuki 10.12.2006, poz. 61
– kolekcja prywatna, Trójmiasto