Henryk Pillati (1832–1894) należał do najwybitniejszych polskich malarzy i ilustratorów XIX wieku. Zasłynął przede wszystkim jako twórca dynamicznych scen historycznych i batalistycznych oraz znakomity rysownik, którego ilustracje na trwałe wpisały się w historię polskiej grafiki książkowej i prasowej. Jego twórczość zajmuje ważne miejsce w historii polskiego malarstwa historycznego, łącząc romantyczną wizję dziejów z wyjątkową swobodą malarską i doskonałym wyczuciem narracji.

Edukację artystyczną rozpoczął w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, jednak naukę musiał przerwać po śmierci rodziców podczas epidemii cholery. Mając zaledwie szesnaście lat przejął obowiązek utrzymania rodziny, co zmusiło go do szybkiego podjęcia pracy zarobkowej. W tym okresie związał się ze środowiskiem artystycznym skupionym wokół Marcina Olszyńskiego, jednego z najważniejszych animatorów życia artystycznego Warszawy połowy XIX wieku. Rozpoczął działalność jako ilustrator oraz malarz scen rodzajowych i historycznych, zdobywając szybko uznanie zarówno krytyków, jak i publiczności.

Dzięki prywatnym stypendiom dwukrotnie wyjechał do Paryża (1853–1854 oraz 1857–1858), gdzie studiował w École des Beaux-Arts. Pobyt we Francji pozwolił mu zapoznać się z najnowszymi tendencjami europejskiego malarstwa oraz pogłębić znajomość warsztatu poprzez kopiowanie dzieł dawnych mistrzów w paryskich muzeach. Edukację artystyczną uzupełniał również podczas pobytów w Monachium i Rzymie, czerpiąc inspiracje zarówno z tradycji akademickiej, jak i malarstwa historycznego oraz batalistycznego.

Od 1858 roku Henryk Pillati na stałe związał się z Warszawą. Regularnie prezentował swoje obrazy na wystawach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, w Salonie Aleksandra Krywulta oraz w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Był jednym z najbardziej rozpoznawalnych artystów swojej epoki, a jego prace trafiały do kolekcji prywatnych i publicznych już za życia.

Szczególne miejsce w dorobku Henryka Pillatiego zajmuje ilustracja. Artysta przez wiele lat współpracował z najważniejszymi polskimi czasopismami ilustrowanymi XIX wieku, przede wszystkim z „Tygodnikiem Ilustrowanym” oraz „Kłosami”, publikując setki rysunków przedstawiających sceny historyczne, literackie i obyczajowe. Wykonywał również ilustracje do wydań dzieł Józefa Ignacego Kraszewskiego, Adama Mickiewiczaoraz Juliana Ursyna Niemcewicza, przy czym nad ostatnim z tych projektów współpracował z Juliuszem Kossakiem. Dzięki tej działalności uznawany jest za jednego z najwybitniejszych polskich ilustratorów XIX stulecia.

W malarstwie Henryk Pillati specjalizował się przede wszystkim w scenach historycznych i batalistycznych. Najczęściej przedstawiał epizody z dziejów Rzeczypospolitej, zwłaszcza wydarzenia związane z XVII wiekiem, potopem szwedzkim oraz walkami polskiej kawalerii. Tworzył także sceny rodzajowe, pełne humoru i trafnych obserwacji obyczajowych, ukazujące codzienne życie szlachty, mieszczan i chłopów. Jego kompozycje cechuje żywa narracja, umiejętność budowania napięcia oraz wyjątkowa łatwość oddawania ruchu postaci i koni.

Styl Henryka Pillatiego wyróżnia swobodne, szkicowe prowadzenie pędzla, świeża kolorystyka oraz doskonałe wyczucie kompozycji. Artysta często malował z pamięci i wyobraźni, dzięki czemu jego obrazy zachowują spontaniczność i dynamikę, a jednocześnie wiernie oddają atmosferę przedstawianych wydarzeń. Szczególną uwagę poświęcał ekspresji postaci oraz realistycznemu ukazaniu uzbrojenia, strojów i końskiego rynsztunku, co sprawia, że jego dzieła pozostają cennym świadectwem dziewiętnastowiecznej fascynacji historią Polski.

Twórczość Henryka Pillatiego odegrała istotną rolę w rozwoju polskiego malarstwa historycznego i ilustracji książkowej. Jego obrazy oraz rysunki stanowią ważny pomost między romantyczną wizją historii a późniejszym malarstwem historycznym reprezentowanym przez Jana Matejkę i Józefa Brandta. Dzieła artysty znajdują się dziś w zbiorach najważniejszych polskich muzeów, m.in. Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie oraz innych instytucji publicznych i kolekcjach prywatnych.