Bronisław Chromy (1925–2017) był jednym z najwybitniejszych polskich artystów rzeźbiarzy, medalierów, malarzy i rysowników, a także profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Urodził się 3 czerwca 1925 roku w Leńczach koło Lanckorony w niezamożnej, wielodzietnej rodzinie. Pomimo trudnych warunków i śmierci ojca, która wymusiła na nim ciężką pracę fizyczną, udało mu się rozwijać wrodzone zdolności artystyczne. Po II wojnie światowej, dzięki pomocy starszego brata, podjął pracę w artystycznej odlewni metalu Franciszka Tieslera w Krakowie, gdzie jego talent dostrzegł rzeźbiarz Karol Hukan. Za jego namową i z polecenia rozpoczął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, którą ukończył eksternistycznie w 1956 roku, będąc uczniem słynnego Xawerego Dunikowskiego.

Artysta był nie tylko twórcą niezliczonych rzeźb, medali i statuetek, ale również współzałożycielem legendarnego kabaretu literackiego Piwnica pod Baranami, który powstał w 1956 roku. Przez ponad pół wieku działał na polu sztuki plastycznej, tworząc monumentalne pomniki, rzeźby plenerowe, a także kameralne dzieła o różnorodnej tematyce oraz ogromnej wartości artystycznej i symbolicznej. Jego prace można podziwiać w przestrzeni publicznej wielu polskich miast, z których najsłynniejsze to Kraków — gdzie umieścił ikoniczne dzieła takie jak Smok Wawelski nad Wisłą (1969), Fontanna Grajków na placu Wolnica (1974), Sowy na Plantach, Owieczki przed Akademią Rolniczą czy pomnik psa Dżoka (2001), który stał się symbolem lojalności i oddania.

Bronisław Chromy był wyjątkowo uniwersalnym artystą, łącząc w swojej twórczości różnorodne tematy: historyczne i martyrologiczne (np. Pieta Oświęcimska z 1963 r.), muzyczne (Pomnik Fryderyka Chopina, 2005), kosmologiczne (postać Kopernika, konstelacje gwiezdne) i animalistyczne. Ta szeroka tematyka, współistniejąca z rozpoznawalnym stylem, charakteryzowała się dużą ekspresją, mocnym ładunkiem emocjonalnym i symbolicznym, co czyniło jego prace niepowtarzalnymi i cenionymi za wyrazistość.

Profesor Chromy nieprzerwanie tworzył niemal do końca swojego życia, wykazując niespożytą energię i pasję. Był także cenionym pedagogiem; przez 17 lat wykładał w filii Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, a później na macierzystej uczelni krakowskiej, gdzie pełnił funkcję prorektora w latach 1981-1984. Był członkiem Narodowej Rady Kultury, Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego, Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Polskiej Akademii Umiejętności. Jego pedagogiczna działalność kształtowała kolejne pokolenia polskich artystów.

Prace Bronisława Chromego znajdują się w licznych zbiorach muzealnych w Polsce, między innymi w Muzeum Narodowym w Krakowie, Warszawie i Poznaniu, Muzeum Medalierstwa we Wrocławiu czy Muzeum Śląskim w Katowicach, a także w wielu najważniejszych muzeach zagranicznych, takich jak te w Rawennie, Oslo, Skopje, Bochum, Arezzo, Helsinkach, Paryżu, Nowym Jorku, Madrycie i Moskwie. Jego dzieła są obecne w kolekcjach prywatnych na wszystkich kontynentach, co świadczy o międzynarodowym uznaniu artysty.

Bronisław Chromy był laureatem licznych prestiżowych nagród oraz odznaczeń państwowych i kulturalnych. Otrzymał m.in. Nagrodę Miasta Krakowa (1972), Grand Prix za medal ku czci Dantego we Włoszech (1973), Nagrodę Prezesa Rady Ministrów I stopnia (1979), a także Krzyże Kawalerski, Oficerski i Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. W 2009 roku wyróżniono go Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Za swoje zasługi dla Krakowa został uhonorowany Brązowym Medalem Cracoviae Merenti. Ponadto zdobywał liczne nagrody w konkursach na projekty pomników i medali.

Poza sztuką rzeźbiarską, profesor Chromy oddawał się również malarstwu, grafice, a nawet twórczości poetyckiej — wydał tomik wierszy „Słowem rzeźbione” oraz autobiografię „Kamień i marzenie”. Jego malarska pasja realizowana była między innymi podczas wakacyjnych plenerów w Letnim Domu Pracy Twórczej na Mazurach, gdzie co roku organizował wystawy swoich obrazów w Autorskiej Galerii w Krakowie.

Bronisław Chromy zmarł 4 października 2017 roku w Krakowie i został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim.

Najważniejsze realizacje artystyczne
• Smok Wawelski, Kraków (1969)
• Fontanna Grajków, Plac Wolnica, Kraków (1974)
• Pomnik psa Dżoka, Kraków (2001)
• Pomnik Fryderyka Chopina, Park Decjusza, Kraków (2005)
• Pieta Oświęcimska (1963)
• Pomnik Jana Pawła II, Tarnów (1981) oraz Zielonki (1998)
• Pomnik „Piwnicy pod Baranami”, Kraków (2000)
• Monumentalne rzeźby i medale w wielu polskich i zagranicznych kolekcjach

Nagrody i odznaczenia
• Nagroda Miasta Krakowa (1972)
• Grand Prix Konkursu na medal Dantego, Rawenna (1973)
• Nagroda Prezesa Rady Ministrów I stopnia (1979)
• Krzyże Kawalerski, Oficerski, Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
• Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)
• Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009)
• Order Przyjaźni Narodów (ZSRR, 1987)
• Brązowy Medal Cracoviae Merenti za zasługi dla Krakowa

Bronisław Chromy pozostaje symbolem wytrwałości, talentu i pasji, który dzięki swojemu niezwykłemu warsztatowi i szerokiej tematyce dzieł, na stałe wpisał się w historię polskiej sztuki nowoczesnej i kulturę Krakowa. Jego spuścizna artystyczna to zarówno monumentalne dzieła, które są nieodłącznym elementem polskiego krajobrazu artystycznego, jak i prace kameralne o wyjątkowym znaczeniu symbolicznym i artystycznym.