Basia Bańda (ur. 1980 w Zielonej Górze)  polska malarka i artystka wizualna, zajmująca się również rysunkiem, kolażem, fotografią, rzeźbą i performansem. W latach 2001–2006 studiowała malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, gdzie uzyskała dyplom w pracowni prof. Jarosława Kozłowskiego. W 2018 roku otrzymała stopień doktora na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Od 2008 roku związana jest z Instytutem Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Zielonogórskiego. Mieszka i pracuje w Zielonej Górze, współpracuje z Fundacją Salony oraz Galerią Monopol w Warszawie.

Twórczość Basi Bańdy od początku koncentruje się wokół cielesności, seksualności, intymności, emocji i lęku. Artystka wypracowała charakterystyczny język wizualny, w którym delikatność formy zderza się z niepokojącą, niekiedy erotyczną lub brutalną treścią. Jej obrazy i rysunki zamieszkują zdeformowane figury, fragmenty ciał, zwierzęta, rośliny i hybrydyczne organizmy, balansujące pomiędzy tym, co atrakcyjne i odpychające, niewinne i erotyczne, zabawne i groźne.

We wczesnych pracach Bańdy dominowała pastelowa gama różów, czerwieni i bieli, przywołująca jednocześnie skojarzenia z cielesnością i estetyką dziecięcego pokoju. Artystka sięgała również po haft, szycie, dzianinę, koronki, koraliki i inne materiały kojarzone z kobiecym rękodziełem. Obrazy bywały zasłaniane lub „ubierane” w tekstylne elementy, które należało odsłonić, aby dotrzeć do ukrytych przedstawień. Intymność stawała się w ten sposób nie tylko tematem, ale również częścią doświadczenia odbiorcy.

Istotną rolę w twórczości Basi Bańdy odgrywa język. Krótkie frazy, pojedyncze słowa i onomatopeje funkcjonują równolegle z obrazem, budując dodatkowe znaczenia i napięcia. Przykładem jest cykl akwarel związany z wystawą „Lekcja angielskiego” w Galerii Zderzak w Krakowie, któremu w 2006 roku towarzyszyła publikacja obejmująca ponad sto prac.

Z czasem język artystki rozszerzył się o tematykę natury, pejzażu, zwierząt, roślinności i doświadczenia miejsca. Bańda zachowała jednak charakterystyczną niejednoznaczność – pozornie dekoracyjne i baśniowe przedstawienia często skrywają poczucie zagrożenia, cielesnego dyskomfortu lub emocjonalnego napięcia. Jej praktyka wykracza dziś poza malarstwo, obejmując także obiekty, realizacje przestrzenne, fotografię i performans.

Basia Bańda zwróciła uwagę krytyki już na początku kariery. Jej prace prezentowano m.in. na Art Forum w Berlinie, a w 2007 roku uczestniczyła w przekrojowej wystawie „Malarstwo polskie XXI wieku” w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie. Była stypendystką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz programu „Młoda Polska”.

W ostatnich latach miała wystawy indywidualne m.in. „Upał” w Eskaem w Gdańsku (2025), „Totemy” w Fundacji Salony w Zielonej Górze (2024), „Fernweh” w Galerii Monopol w Warszawie i „Najbardziej na świecie” w Galerii Białej w Lublinie (2023), „Róże i róże” w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu (2022) oraz „Róże, róże są tylko róże” w BWA Zielona Góra (2021). Wcześniej jej indywidualne prezentacje odbywały się m.in. w Bunkrze Sztuki w Krakowie, Miejscu Projektów Zachęty w Warszawie, Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu oraz Museum Junge Kunst we Frankfurcie nad Odrą.

Artystka regularnie uczestniczy również w wystawach zbiorowych w Polsce i za granicą. Jej prace pokazywano m.in. w Turynie, Wenecji i Cottbus, a w Polsce w CSW w Toruniu, BWA Olsztyn i BWA Zielona Góra. Prace Basi Bańdy znajdują się w ważnych kolekcjach instytucjonalnych, m.in. Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Muzeum Narodowego w Gdańsku, Bunkra Sztuki w Krakowie, Galerii Labirynt w Lublinie oraz Fundacji Sztuki Polskiej ING. W ostatnim czasie pięć obrazów artystki zostało również zakupionych do kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu.