28 października 2026 roku w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich rozpocznie się pokaz dzieł Zdzisława Lachura, przekazanych Muzeum w Gliwicach w darze przez fundację pana Jürgena Dawo. Na wystawie zobaczymy blisko dwadzieścia prac artysty, którego twórczość stała się przejmującym świadectwem pamięci o tragicznych doświadczeniach II wojny światowej, ludzkim cierpieniu i okrucieństwie.
Szczególne miejsce w dorobku Lachura zajmuje los społeczności żydowskiej i jej zagłada. Tematy te podejmował m.in. w pracach Niepojęte, Śmierć rodziców oraz Dzieci w getcie. Artysta ukazywał wojenną tragedię przez pryzmat osobistych wspomnień, nadając swoim obrazom wyjątkową siłę wyrazu. Ekspresyjna linia i intensywna kolorystyka potęgują ich emocjonalny przekaz, pozwalając spojrzeć na historię przez doświadczenie konkretnych ludzi.
Twórczość Zdzisława Lachura była wielokrotnie nagradzana w kraju i za granicą. Jednym ze świadectw uznania dla jego dorobku jest prezentowany na wystawie dyplom medalu przyznanego artyście przez Instytut Yad Vashem.
Zdzisław Lachur
Zdzisław Lachur urodził się 14 lipca 1920 roku w Zagórzu, obecnie dzielnicy Sosnowca. Dorastał w Zagłębiu, w środowisku, w którym przenikały się różne społeczności i tradycje. Doświadczenia wojenne, w tym obserwowana przez niego zagłada getta w pobliskim Będzinie, wywarły istotny wpływ na jego późniejszą twórczość.
W latach 1945–1950 studiował malarstwo i grafikę w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, w pracowni prof. Eugeniusza Eibischa. W 1947 roku współtworzył w Katowicach Eksperymentalne Studio Filmów Rysunkowych, które zapoczątkowało działalność późniejszej wytwórni filmów animowanych w Bielsku-Białej.
Ważnym momentem w jego karierze był udział w Wystawie Młodej Plastyki w warszawskim Arsenale w 1955 roku, gdzie zaprezentował prace poświęcone tematyce żydowskiej i okupacyjnej. Jednym z najważniejszych nurtów jego malarstwa stał się cykl „Getto”, ukazujący życie w gettach, przemoc, śmierć i strach. Artysta przedstawiał również żydowską kulturę i religię, obrzędy, święta oraz codzienne życie społeczności. W jego twórczości pamięć o Zagładzie łączy się z obrazami świata żydowskiego, który wojna bezpowrotnie zmieniła.
Lachur wypracował charakterystyczny, ekspresyjny styl, oparty na intensywnej kolorystyce i silnym ładunku emocjonalnym. W późniejszym okresie stworzył własną technikę, określaną jako „stara ikona”. W 1961 roku otrzymał Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości, a w 1979 roku został uhonorowany medalem Instytutu Yad Vashem za malarstwo poświęcone narodowi żydowskiemu.
Jego prace znajdują się m.in. w zbiorach Yad Vashem w Jerozolimie, Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz Muzeum w Gliwicach. Artysta mieszkał i pracował w Warszawie, wystawiając swoje dzieła w kraju i za granicą. Zmarł 29 grudnia 2007 roku w Warszawie.
otwarcie: Środa, 28 października 2026, Dom Pamięci Żydów Górnośląskich, godz. 17.00