Po prezentacji w Pawilonie Polskim podczas Malta Biennale 2026 wystawa „Archiwum wahań” Weroniki Zalewskiej zostanie zaprezentowana publiczności w Polsce. Polska premiera ekspozycji, reprezentującej nasz kraj podczas jednego z najważniejszych międzynarodowych wydarzeń poświęconych sztuce współczesnej, odbędzie się 14 sierpnia 2026 roku w Galerii Bielskiej BWA.
Centralnym elementem wystawy jest wideoinstalacja, w której Weronika Zalewska wykorzystuje formę teleturnieju jako narzędzie refleksji nad współczesnymi sposobami rozpoznawania, oceniania i porządkowania wiedzy. Format kojarzony z lekką rozrywką odsłania tu swoje mniej oczywiste oblicze – mechanizm, który przez lata kształtował masową wyobraźnię, utrwalając wiarę w jednoznaczne odpowiedzi, jasne kryteria i natychmiastową ocenę.
Projekt jest osadzony w polskim doświadczeniu transformacji ustrojowej lat 90. i początku XXI wieku. Teleturniej staje się symbolem modernizacji rozumianej jako dążenie do „dogonienia Zachodu”, często kosztem lokalnej pamięci, doświadczeń i międzypokoleniowego przekazu. Praca pokazuje, jak łatwo „gotowa przyszłość” – kapitalizm, wolny rynek i kultura masowa – została przyjęta niemal bez negocjacji i bez pytań o jej konsekwencje. Inspiracją do projektu były wspomnienia artystki z dzieciństwa dotyczące wspólnego oglądania telewizji z babcią, odwracające tradycyjny kierunek przekazywania wiedzy między pokoleniami.
Wystawa zestawia teleturniejowy model wiedzy oparty na jednoznaczności z pamięcią relacyjną – bardziej miękką, ucieleśnioną i trudną do sformatowania – oraz materialnością obrazu. Analogowa interwencja w wideo Mili Nowackiej poprzez sprzężenia zwrotne i zakłócenia ujawnia kruchość medium oraz zwraca uwagę na techniczne procesy produkcji wiedzy, zwykle niewidoczne dla odbiorców. Warstwę dźwiękową projektu przygotował Szymon Gąsiorek.
„Archiwum wahań” powstaje w czasie, gdy współczesne, oparte na natychmiastowości i nadmiarze informacji sposoby poznawania świata coraz wyraźniej ujawniają swoje limity. Weronika Zalewska proponuje odmienną perspektywę poznawczą, w której tytułowe wahanie staje się gestem sprzeciwu i odpowiedzialności. Wystawa zaprasza do wejścia w szczeliny pozornych systemów wiedzy i przyjrzenia się temu, co pozostaje niedomknięte.
Kuratorka: Ada Piekarska
Zdjęcie u góry: Widok Pawilonu Polskiego na Malta Biennale 2026, fot. Kuba Celej, Instytut Adama Mickiewicza
Archiwum wahań, Weronika Zalewska, fragment dwukanałowej instalacji wideo, 2026
Archiwum wahań, Weronika Zalewska, fragment dwukanałowej instalacji wideo, 2026