Od ponad trzech lat Ukraina żyje w stanie pełnoskalowej wojny, która ujawnia nie tylko dramat jednostek, ale też głęboki kryzys globalnego porządku. Projekt Voices from Ukraine – trzy wystawy prezentowane w różnych odsłonach w galeriach BWA Zielona Góra (5–26.09.2025), Labirynt w Lublinie (23.09.2025–16.11.2025) i BWA Wrocław Główny (26.09.2025–25.01.2026) – przedstawia prace ukraińskich artystek i artystów, które nie tylko dokumentują ukraińską rzeczywistość, ale stają się aktem wyobrażania innego świata – świata, w którym wartości demokratyczne i wolność nie są luksusem, lecz podstawą.
Wystawa Voices from Ukraine. Landscapes, wrocławska odsłona projektu, przygląda się wpływowi wojny na przyrodę, przestrzeń i tożsamość. Krajobraz wojenny staje się tu zarówno dosłownym zapisem zniszczenia, jak i metaforą, która ujawnia konsekwencje konfliktu w skali globalnej. Pozwala zrozumieć, jak temat inwazji i przemocy, tak współczesnej, jak i zapisanej w historii ZSRR, odbija się w sztuce ukraińskiej. Prace ukraińskich artystów i artystek stanowią przejmującą reakcję na zbrodnie i nieodwracalne zmiany dokonywane na ojczystej ziemi. Jednocześnie, sięgając do narodowych tradycji i symboliki przyrody, podejmują oni refleksję nad przyszłością, odnową kraju i krajobrazami, które mogą stać się miejscami pamięci.
– Krajobraz to nie tylko przestrzeń. To uczestnik, świadek i nośnik emocji – mówi artystka Kateryna Aliinyk. W narracji wystawy wyczuwa się solastalgię, ból wywołany utratą krajobrazu, który uważa się za swój dom. Nie jest to jednak jedyny wątek, na który warto zwrócić uwagę. Praktyki kolonialne w tej części Europy i w odniesieniu do środowiska naturalnego, a także relacje między światem ludzkim i poza-ludzkim to równie istotne elementy tej opowieści.
Artystki i artyści: Kateryna Aliinyk, Katya Buchatska, Nikita Kadan, Alevtina Kakhidze, Yana Kononova, Yarema Malashchuk & Roman Khimei, Daryna Mamaisur, Kateryna Pokora, Daniil Revkovskyi & Andrii Rachynskyi, Anton Saenko, Karina Synytsia.
Kuratorka wystawy Landscapes: Marta Gendera
Zespół kuratorski projektu Voices from Ukraine: Daryna Skrynnyk-Myska i Waldemar Tatarczuk, we współpracy z Mateuszem Wszelakim.
Zdjęcie powyżej: Karina Synytsia, Skamieliny, 2024, akryl na płótnie
Daniil Revkovskyi & Andrii Rachynsky, Pozwól snom podążać za nocą, Tryptyk AS-4 Kitchen (Х-22), SS-18 mod 12 Satan (P-36M), SS-21 Scarab A (Toczka OTR-21)
Katya Buchatska, Krajobraz, 2022, własna farba olejna na płótnie
Yana Kononova, Pielgrzymka, 2023, kolaż
Yarema Malashchuk & Roman Khimei, Widok tymczasowo okupowanego lewego brzegu w okręgu chersońskim, 2023, wideo, 4′