Wystawa podejmuje dialog pomiędzy fotografią, a obiektem artystycznym, aktywizując odbiorców do wieloaspektowego doświadczania tematu przestrzeni. Prace siedmiorga artystów poruszają kwestie konstrukcji przejściowych, formowania obrazu pamięci krajobrazu oraz problematykę zamieszkiwania. Dotykają również wątku
obecności człowieka w przestrzeni, w kontekście pogłębiającego się kryzysu mieszkaniowego oraz doświadczenia konstrukcji codzienności w czasach niepewności i konfliktów.
Wystawa operuje figurą przestrzeni oswojonej - „bezpiecznej” - zestawionej z doświadczeniem przestrzeni niestabilnej, podlegającej permanentnym transformacjom, a nawet destrukcji, m.in w wyniku konfliktów zbrojnych czy katastrof. Koncepcja wystawy wpisuje się w refleksję nad kruchością środowiska zbudowanego oraz niepewnością
współczesnych form zamieszkiwania, ich dyskusyjną dostępnością, ujawniając ich ambiwalentny i warunkowy charakter. Zagadnienia pamięci, krajobrazu i fotografii - rozumianych jako zapis czasu oraz zmieniających się struktur architektonicznych - przenikają się z refleksją nad miejscem, przynależnością i poczuciem wyobcowania, a także nad trwaniem w strukturach społecznych wyznaczanych przez architekturę mieszkalną. Istotnym wątkiem wystawy jest analiza architektury w kategoriach narzędzi społeczno-ekonomicznej dyscypliny i kontroli - jako infrastruktury widzialności i nadzoru. Równolegle prezentacja problematyzuje rozróżnienie pomiędzy architekturą jako funkcjonalną przestrzenią użytkową a jej statusem jako autonomicznej formy estetycznej, wskazując na płynność tej granicy.
'TERRA COGNITA' rozwija linię programową Centrala Gallery, skoncentrowaną na analizie krajobrazu i przestrzeni przekształcanych przez działalność człowieka, sytuując ją w szerszym polu współczesnych debat o przestrzeni, własności, pamięci i władzy.
Zaproszeni do wystawy artystki i artyści:
Ewa Kulesza - ukończyła Rzeźbę i Rysunek oraz Fotografię na Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Stypendystka Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz Miasta Poznania. Rezydentka miasta Bern w Szwajcarii oraz Nordic Kunst Dale w Norwegii. Członkini Secondary Archive. Współprowadzi pracownię Praktyk i Badań Artystycznych na
Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Dotychczas wystawiała prace w Galerii Sztuki Wozownia w Toruniu, Fundacji Profile, Galerii Program Galerii Działań, Pałacu Czapskich w Warszawie, Galerii At, Galerii Centrala (2024), Galerii CK Zamek, Galerii Arsenał, Galerii Łęctwo, Muzeum Narodowym w Poznaniu, Terminal 08, MOS Gorzów Wielkopolski, Muzeum Narodowym w Szczecinie, Galerii Rektorat, Galerii BWA Zielona Góra, BWA Wrocław Główny, Galerii Sztuki im. Jana Tarasina w Kaliszu, Galerii El w Elblągu, Galerii Wieża Ciśnień w Koninie, Galerii de Capitana w Aveiro w Portugalii, Museum of Masashino Art University w Tokio w Japonii, Haus am Luezofplatz w Berlinie, Galerii ZAK Spandau w Berlinie. W 2007 r. brała udział w V Berliner Kunstsalon/Arƞair.
Tomek Albin – artysta wizualny, fotograf i reżyser wideo. W swojej praktyce łączy język sztuki współczesnej z estetyką i narzędziami świata komercyjnego, traktując je jako równorzędne środki wyrazu. Inspiracje czerpie z geometrii, rzeźby i natury, koncentrując się na relacji pomiędzy materią, obrazem i percepcją. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu (Wydział Komunikacji MulƟmedialnej), gdzie obronił dyplom w pracowni dr hab. Krzysztofa J. Baranowskiego, oraz PWSFTviT w Łodzi na kierunku Produkcja Filmowa. Swoje prace prezentował na licznych wystawach zbiorowych i indywidualnych, m.in. na wystawie Pod Kolor w ramach IFF w Warszawie (2025), Out of Poland (Arena 1, Santa Monica, USA, 2019) oraz Ressemblances (Galerie HfBK Brühlsche Terrasse, Drezno, 2018). Laureat branżowych nagród, w tym KTR, Epica i Effie Awards. Jego twórczość była publikowana m.in. w SƟll Life Selected Views oraz Lürzer’s Archive. Od wielu lat związany ze Szkołą Filmową w Łodzi, gdzie prowadzi zajęcia w Katedrze Fotografii. W ramach autorskiej pracowni aktywnie wspiera rozwój młodych artystów, traktując dydaktykę, mentoring i wymianę doświadczeń jako integralną część własnej praktyki twórczej.
Tomasz Lewandowski - fotograf specjalizujący się w fotografii architektury i przestrzeni miejskiej, mieszka i pracuje w Niemczech. Ukończył studia magisterskie na Burg Giebichenstein University of Art Halle, gdzie rozwijał analityczne podejście do fotografii jako medium dokumentującego formy architektoniczne i ich społeczne konteksty. Jego projekty łączą precyzyjny, wielkoformatowy zapis architektury z refleksją nad historią, pamięcią i socjologicznymi wymiarami przestrzeni, zarówno tych monumentalnych, jak i codziennych. Prezentował swoje prace w licznych wystawach międzynarodowych i fesƟwalach. Jego fotografie ukazują architekturę jako nośnik pamięci i społecznych narracji, łącząc formalną klarowność z głęboką refleksją nad miejscem i czasem - współpracuje z Galeria Centrala od 2019 r.
Christoph Morlinghaus - Absolwent Fachhochschule Dortmund (School of Photography & Design), laureat Nagrody Reinharda Wolfa (1994). W swojej praktyce posługuje się wielkoformatowymi aparatami i analogowym materiałem negatywowym, wykorzystując wyłącznie światło naturalne. Jego prace koncentrują się na analizie przestrzeni, architektury i krajobrazu, łącząc precyzyjny formalizm z refleksją nad pustką, strukturą i czasem. Fotografie Morlinghausa osiągają hiperrealistyczną jakość i monumentalny, niemal abstrakcyjny charakter. Artysta prezentował swoje prace na wystawach indywidualnych i zbiorowych m.in. w Victoria and Albert Museum w Londynie, podczas Art Basel Miami, w Roebling Hall Gallery w Nowym Jorku oraz Circle Culture w Berlinie. Brał udział w międzynarodowych fesƟwalach i
wystawach w Europie, Ameryce Północnej i Azji, równolegle realizując projekty wydawnicze i kampanie komercyjne.
Marta Zgierska - artystka wizualna. Ukończyła fotografię na PWSFTviT w Łodzi (dyplom w pracowni prof. Grzegorza Przyborka), magister filologii polskiej oraz magister komunikacji społecznej i dziennikarstwa (UMCS w Lublinie). Obecnie doktorantka SDNHiS UMCS w pracowni Roberta Kuśmirowskiego. W swojej praktyce artystycznej i badaniach teoretycznych porusza tematykę traumy, doświadczeń liminalnych i związanych z nimi napięć. Pracuje z własnym ciałem, obiektami i przestrzenią. Nadaje tym wątkom osobisty rys, często stawiając siebie w roli obiektu performatywnych działań. Obecnie zgłębia temat wycofania, poszukując sposobu na opisanie alternatywnych
wrażliwości w kontekście nadmiaru bodźców i rosnącego wyczerpania społeczeństwa.
Mateusz Sarełło - fotograf, kurator, autor i edytor książek fotograficznych. Juror konkursów m.in. Grand Press Photo. Kurator sekcji ShowOff Miesiąca Fotografii w Krakowie. Rezydent Cite des Arts w Paryżu w ramach City of Paris Grant. Nagradzany i wyróżniany w wielu konkursach, m.in.: AŌermath Project Grant, German Peace Prize for Photography / Felix Schoeller Award, Meitar Award, Lucie FoundaƟon Scholarship, CriƟcal Mass, PHMuseum Photography Grant, PDN Photo Annual, Allegro Prize, Lens Culture Exposure Awards czy i InternaƟonal Photography FesƟval Organ Vida Prize. Wystawiał m.in. w Museum of Odesa Modern Art, Riga Photography Biennial, GAF Gallery w Hanowerze, Gowen Contemporary Gallery w Genewie, Third Floor Gallery w Cardiff, Leica Gallery w Warszawie, a także podczas La Quatrieme Image Photo Fair w Paryżu, Les Photographiques w Le Mans, Copenhagen Photo FesƟval i in.
Paweł Jaśkiewicz – artysta wizualny, studiował na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu i na Central Saint MarƟns w Londynie. Uczestnik warsztatów Magnum Photos w Tokio. Finalista konkursu Artystyczna Podróż HesƟi 2015, nominowany do nagrody C/O Berlin Talent Award 2019. Laureat rezydencji artystycznej W Ramach Sopotu. W swojej praktyce skupia się na relacji przestrzeni i jej otoczenia, bada procesy rekontekstualizacji i nadawania nowych znaczeń odnalezionym elementom. Jego prace wpisują się w nurt Nowej Topografii, eksplorują estetykę obrzeży miast, terenów przejściowych i nie-miejsc – anonimowych przestrzeni codzienności, które funkcjonują poza utartymi schematami narracyjnymi. Jego fotografie były prezentowane m.in. na FotofesƟwalu w Łodzi, TIFF we Wrocławiu, PARIS CIRCULATION(S) oraz w MSN w Warszawie.
Kuratorki wystawy:
Anka Gregorczyk - artystka wizualna, urbanistka, kreatorka i koordynatorka programu wystawienniczego Galerii Centrala - w swojej twórczości i działalności kuratorskiej podejmuje dyskusję o percepcji przestrzeni i krajobrazowych konsekwencjach ludzkiej działalności. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie sztuk wizualnych, laureatka licznych nagród i wyróżnień w dziedzinie fotografii, autorka artykułów o architekturze urbanistyce - współpracowała m.in. z Zawód-Architekt, Architektura Murator, INWESTOR i fotografii współpraca z Kwartalnik FOTOGRAFIA. Absolwentka Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, studiowała Fotografię na
Uniwersytecie Artystycznym im. M. Abakanowicz w Poznaniu. Założycielka Centrala Gallery
dr Julia Stachura - historyczka sztuki, niezależna kuratorka oraz ambasadorka programu Fulbrighta. W 2025 r. ukończyła studia doktoranckie w Szkole Nauk Humanistycznych Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, a w 2026 r. obroniła doktorat z wyróżnieniem. W latach 2023-24 była stypendystką programu Fulbright Junior Research Award w NYU Tisch School of the Arts. Kuratorowała wystawy w Polsce i Stanach Zjednoczonych, współpracując z instytucjami artystycznymi oraz organizacjami pozarządowymi. W swojej pracy badawczej i kuratorskiej koncentruje się na fotografii artystek BIPOC oraz twórców i twórczyń z Europy Środkowo-Wschodniej, a także na zagadnieniach niewidzialności struktur władzy i materialności pamięci.
Centrala Gallery (dawniej Galeria Centrala) od 2019 r. skupia się na prezentowaniu fotografii i współpracy z artystami dla których szeroko pojmowana przestrzeń jest punktem wyjścia w pracy artystycznej. Program galerii koncentruje się na fotografii jako medium badającym relacje pomiędzy człowiekiem, a przestrzenią sytuując ją w szerszym polu współczesnych debat o kulturze i wielowymiarowości przestrzeni, własności, pamięci i władzy. Autorski program kuratorski prezentuje twórczość artystów dotykających tematyki krajobrazu zmienianego przez działalność człowieka jak i zjawisk mających wpływ na jakość i metaforyczność przestrzeni. Doceniamy twórców stawiających odważne tezy i zadających trudne pytania. Prezentujemy prace zarówno uznanych artystów, jak i początkujących twórców. Od 2025 roku reprezentujemy twórców mieszkających w Polsce i zagranicą, wspierając ich kuratorsko w działalności wystawienniczej i wydawniczej. Na przestrzeni lat galeria współpracowała z ponad 120 artystami z Polski i zagranicy, tworząc międzynarodową sieć współpracy kuratorskiej.