Świętujcie z nami Święto Pracy!
28 kwietnia inaugurujemy wystawę jednego dzieła, które towarzyszyć będzie nam przez cały rok, jako element refleksji dedykowanej potencjalnym scenariuszom ewolucji instytucji sztuki, sygnalizując przy tym nową politykę programową BWA Katowice ukierunkowaną na wzajemną uwagę i środowiskową solidarność.
Realizacja Rafała Jakubowicza „Workers Of The Artworld Unite!” („Manifest”, 2013) znajdująca swój punkt wyjścia na Śląsku, jako część kampanii problematyzującej ekonomiczne uwarunkowania pracy w polu sztuki – powraca w randze (środowiskowej) ikony, jako pierwsze dzieło nowej odsłony kolekcji sztuki współczesnej BWA Katowice.
Stanowiące parafrazę projektu łotewskiego konstruktywisty Gustava Klutsisa „Workers of the World Unite” z 1922 r., po raz pierwszy zafunkcjonowało w ramach serii wystaw kuratorowanych przez Stanisława Rukszę, m.in. w Centrum Sztuki Współczesnej Kronika w Bytomiu, Galerii Szara w Cieszynie, Centrum Promocji Młodych w Muzeum Częstochowskim, czy Jasnym Domu w Krakowie.
Bezpośrednią inspiracją dla realizacji Rafała Jakubowicza stał się zainicjowany przez Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej strajk artystów w roku 2012 („Dzień bez sztuki”), otwierający szeroko zakrojony dyskurs dedykowany ekonomicznym uwarunkowaniom powstawania sztuki a skutkujący w wymiarze praktycznym podpisaniem w 2014 r. pierwszych porozumień w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów i artystek, oraz inicjujący długofalowy proces prowadzący do wypracowania zasad gwarantujących podstawowe warunki stabilności obarczonej ogromnym ryzykiem i wiążącej się z pełnoskalowym wysiłkiem, nieobliczonej na zysk – pracy, która stanowi gwarancję rozwoju społeczeństw.
Jeszcze niewiele ponad dekadę temu instytucje bez skrupułów, nierzadko w pełni nieodpłatnie, eksploatowały pracę osób artystycznych. Dziś, po kilkunastu latach walki punktem odniesienia dla honorariów stała się płaca minimalna stanowiąca podstawę Nowego Porozumienia ws. minimalnych wynagrodzeń, którego sukcesywne sygnowanie przez kolejne podmioty instytucjonalne (w konsekwencji wysiłków Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej), zainicjowano w 2025 r.
Wystawa „Workers Of The Artworld Unite!” to jednocześnie symboliczna i faktyczna, po prawie trzech dekadach przerwy – reaktywacja kolekcji sztuki współczesnej BWA Katowice. Dzięki wsparciu uzyskanemu w ramach programu MKiDN „Kolekcje sztuki współczesnej 2026” praca pt. „Manifest” Rafała Jakubowicza zasili zbiory instytucji jako pierwsza praca włączona do kolekcji BWA Katowice w ramach nowej linii programowej, stanowiąc znak nawigacyjny dla jej dalszego rozwoju.
Nowa odsłona prowadzona będzie programowo – z ukierunkowaniem, równolegle na: sztukę powstającą na i wobec regionu Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego jak również szerzej ujęty – krytyczny i społecznie sprawczy wymiar sztuki. Rozbudowa kolekcji zostanie oparta na pracach uważnych społecznie, poszukujących, dyskursywnych, poszerzających pole uwagi, prowokujących społeczną i środowiskową świadomość. W miejsce uwagi kierowanej na indywidualne dzieło i jednostkę twórczą BWA Katowice ukierunkowuje uwagę na relacje środowiskowe, pole sztuki i jego uwarunkowania determinowane przez jednostki twórcze wskazując na sztukę jako klej społecznych relacji.
Łukasz Trzciński – dyrektor organizacyjny i programowy BWA Katowice
Wystawa w ramach programu „KONGRES ESTETYCZNY” – rozpisanej w czasie serii zdarzeń wystawienniczo-performatywnych ukierunkowanych na aktualizację formuły instytucji sztuki, realizowanych przy zaangażowaniu zróżnicowanych, dopełniających się wzajemnie języków i narzędzi sztuki oraz udziale osób artystycznych i kuratorskich. Podstawowym punktem odniesienia i jednocześnie punktem wyjścia staje się BWA Katowice, instytucja wdrukowana w centrum tkanki urbanistycznej i społecznej miasta jako narzędzie inżynierii społecznej. Modernistyczny pawilon, stanowiący dziś zabytek architektury to równolatek zaczynu polskiej fali krytyki instytucjonalnej. Konieczność jego aktualizacji przestrzennej oraz ideowej staje się punktem wyjścia do dyskursu dotyczącego sensów i dynamiki instytucji sztuki rozumianej w wymiarze uniwersalnym. Na czas projektu główna przestrzeń ekspozycyjna przeistoczy się w całoroczne laboratorium sztuki. Realizacje historyczne dialogować będą z zupełnie nowymi formując kolektywną refleksję.
kurator „KONGRESU ESTETYCZNEGO” – Łukasz Trzciński