Już 9 kwietnia w warszawskiej Kordegardzie – galerii Narodowego Centrum Kultury, otwarta zostanie wystawa „Południk 21. Czapski – Kozera”. Ekspozycja zaprezentuje ponad 70 prac autorstwa Józefa Czapskiego oraz Grzegorza Kozery, pochodzących z ośmiu kolekcji prywatnych. Wydarzenie wpisuje się w obchody Roku Józefa Czapskiego, ustanowionego przez Sejm RP w związku z przypadającą 130. rocznicą urodzin wybitnego malarza, pisarza, krytyka i współtwórcy „Kultury” paryskiej.
Punktem wyjścia dla wystawy są rysunki Józefa Czapskiego – obecne w jego twórczości przez całe życie stanowiły szczególną formę poznawania i zapisywania rzeczywistości. Artysta utrwalał w szkicownikach i notesach ulotne chwile – fragmenty pejzaży, sceny rodzajowe czy portrety – tworząc prace będące nie tyle dokumentacją, co zapisem wrażeń, światła i nastroju.
W dialog z twórczością Czapskiego wchodzą kolaże Grzegorza Kozery, powstałe pod wpływem podróży artysty do Argentyny, odbytej w ramach stypendium Narodowego Centrum Kultury. Inspiracją dla tej wyprawy była legenda zaginionego dziennika Czapskiego z 1955 roku, zawierającego szkice i zapiski z podróży po Ameryce Południowej.
Kozera, zamiast odtwarzać spojrzenie mistrza, podejmuje z nim twórczą polemikę. W swoich pracach wykorzystuje fragmenty reprodukcji dzieł sztuki, map, architektury i pejzażu, budując wielowarstwowe kompozycje, w których przenikają się różne epoki i znaczenia. Kolaż staje się tu przestrzenią współistnienia różnych porządków czasowych, a także refleksji nad pamięcią i historią sztuki.
Choć obu artystów dzieli pokolenie i język artystyczny, łączy ich szczególna uważność wobec świata. Zestawienie rysunków Czapskiego i kolaży Kozery ukazuje ciągłość doświadczenia artystycznego – od bezpośredniego zapisu chwili po analityczne strategie obrazowania.
Tytułowy „Południk 21” nawiązuje do symbolicznej linii geodezyjnej przebiegającej przez Warszawę, wyznaczonej niegdyś w rejonie Teatru Wielkiego i biegnącej w bezpośrednim sąsiedztwie Kordegardy. Wystawa będzie metaforycznym miejscem spotkania dwóch indywidualności twórczych, przecinających się na osi czasu i doświadczenia.
Józef Czapski (1896–1993) – malarz, pisarz, krytyk i współtwórca paryskiej „Kultury”, jeden z filarów Komitetu Paryskiego, którego wpływ na polskie malarstwo XX wieku pozostaje nie do przecenienia.
Grzegorz Kozera (ur. 1983) – malarz i twórca kolaży, absolwent ASP w Warszawie i historyk sztuki. W swojej twórczości prowadzi dialog z tradycją, traktując ją jako pole gry znaczeń i odniesień do wielkich mistrzów. Jako stypendysta programu Młoda Polska w 2019 r. odbył podróż do Ameryki Południowej śladami Józefa Czapskiego.
Kuratorka wystawy: Katarzyna Haber