Osiem i pół tygodnia. Gdański artysta Bruno Paetsch (1891-1976)

Bruno Paetsch
(1891-1976) rozpoczął naukę artystyczną w gdańskiej Kunstgewerbeschule, którą później kontynuował w Kunstakademie w Berlinie. Berlin
– będący nie tylko relatywnie bliskim ośrodkiem akademickim, ale i metropolią, w której krzyżowały się najbardziej awangardowe kierunki artystyczne
– stanowił obok Królewca naturalny kierunek peregrynacji gdańskich artystów. Pobyt w tym mieście poskutkował predylekcją Paetscha do nowych
nurtów w sztuce i odejściem od stylu akademickiego.

W latach 30. otrzymał stypendium, dzięki któremu wyjechał do Rzymu. Do końca II wojny światowej mieszkał i tworzył w Gdańsku, ale po 1945 r., jak wielu gdańszczan, zmuszony był opuścić swoje rodzinne miasto i osiadł w Hamburgu, gdzie pracował jako nauczyciel rysunku w szkole w dzielnicy Barmbek -
Nord. Pomimo że Paetsch należał do grona najzdolniejszych artystów Wolnego Miasta Gdańska, jedynym trwałym śladem jego twórczej obecności w mieście pozostała płaskorzeźba Macierzyństwo na fasadzie budynku Pomorskiej Medycznej Szkoły Policealnej przy ul. Hallera w Gdańsku. Pod koniec II wojny światowej wiele jego dzieł zostało zniszczonych, kilka rysunków przetrwało w gdańskim muzeum.

Paetsch parał się głównie malarstwem olejnym. Tworzył również pastele, gwasze, akwarele i ryciny. Jego graficzne przedsta wienia nawiązywały do świata literatury i mitologii, były wśród nich również widoki miast, martwe natury i pejzaże naznaczone charakterystyczną melancholią. W swoich pracach artysta sięgał po motywy z m.in. dramatów Szekspira, Przypadków Robinsona Kruzoe Daniela Defoe, Don Kichota Cervantesa czy Fausta Goethego. Fascynował go etos niezrozumianego samotnika, indywidualisty, odmieńca – szczególnie silny w późniejszej fazie twórczości, kiedy po ucieczce z rodzinnego Gdańska
mógł w pewnym zakresie zidentyfikowa ć się z bohaterami swoich przedstawień.

Jego dzieła ilustratorskie charakteryzują się uproszczeniem konturów, dynamicznie prowadzoną kreską, silnym kontrastem jasnych i ciemnych partii, dysproporcją figur oraz zniekształceniem optyki przedstawienia, polegającym na zerwaniu z tradycyjnie rozumianą perspektywą i relacją poszczególnych elementów do przestrzeni.

W 2022 r. Muzeum Narodowe w Gdańsku pozyskało 44 prace graficzne artysty. Zostały one zakupione od Wolfganga Drosta – syna ostatniego dyrektora przed wojennego Muzeum Miejskiego w Gdańsku. Willi Drost, który podzielił los Paetscha i wyjechał z Gdańska w 1945 r., do końca życia utrzymywał bliskie kontakty z artystą. Zgromadził on wszystkie znane dzieła graficzne jego autorstwa.

Wystawa stanowi prezentację części nowych nabytków, uzupełnioną o dzieła z przedwojennej kolekcji Muzeum Miejskiego. Wpisują się one głównie w estetykę niemieckiego impresjonizmu i ekspresjonizmu – dwóch kierunków które zdominowały twórczość ilustratorską pierwszej połowy XX w