Galeria Engram / Galeria Pojedyncza
Katowice Miasto Ogrodów, pl. Sejmu Śląskiego 2, Katowice
Wystawa Obecności Oleny Matoshniuk i Adama Nowaczyka stanowi rozszerzenie ich dotychczasowych praktyk malarskich w kierunku działania, które nie tyle reprezentuje rzeczywistość, ile ją współtworzy w czasie rzeczywistym. Artyści, operujący na co dzień obrazem, tym razem rezygnują z jego stabilności na rzecz sytuacyjności i efemeryczności, otwierając pole eksperymentu - jednocześnie osobistego i artystycznego. W jego obręb zostaje włączony także widz, zaproszony do współuczestnictwa w procesie, w którym napięcie między widzialnym a odczuwalnym nie jest jedynie przedmiotem obserwacji, lecz doświadczeniem współdzielonym.
Punktem wyjścia jest kategoria obecności rozumianej nie jako stan oczywisty, lecz jako proces podlegający ciągłym przesunięciom, zanikom i intensyfikacjom. W tym sensie performans wpisuje się w charakterystyczne dla Matoshniuk zainteresowanie mechanizmami percepcji w warunkach napięcia i zagrożenia, gdzie doświadczenie „tu i teraz” ulega fragmentaryzacji i nakłada się na inne porządki czasowe. Jej wcześniejsze realizacje pokazywały, w jaki sposób codzienność zostaje przechwycona przez rytuały, komunikaty i powtarzalne gesty wynikające z życia w stanie ciągłego oczekiwania na lepsze. Performanse artystki często opierają się na dosadnym milczeniu fragmentaryzowanym powstrzymaną ekspresją, w której cielesne reakcje odbijają się echem w ciężkich, niewygodnych dla ucha, często powtarzalnych, dźwiękach, intensyfikujących doświadczenie napięcia i obecności. W Obecnościach te same mechanizmy zostają przeniesione w obszar minimalnych działań i cielesnej współobecności.
Z kolei praktyka Adama Nowaczyka, zakorzeniona w refleksji nad statusem obrazu, jego materialnością i relacją z przestrzenią, znajduje tu swoją kontynuację poprzez dematerializację medium. Obraz nie znika, lecz ulega przemieszczeniu, stając się układem relacji: ciał, gestów, rytmów i napięć. To, co wcześniej funkcjonowało jako powierzchnia malarska, zostaje rozciągnięte na przestrzeń i czas, tworząc sytuację percepcyjną o zmiennej intensywności.
Choć praktyki Oleny Matoshniuk i Adama Nowaczyka wykazują formalne zbieżności, wyrastają z odmiennych obszarów doświadczeń i wrażliwości. Ich performatywne zderzenie, czy też napięcie między perspektywami staje się tu najistotniejszą wartością, otwierając przestrzeń dla nowych znaczeń.
Istotnym elementem projektu jest niemal hermetyczna przestrzeń galerii, zawieszona między tradycyjną funkcją a nieokreślonością. Jej ciemność i formalna niejednoznaczność nie stanowią jedynie tła, lecz aktywnie modelują doświadczenie, uruchamiając skojarzenia z miejscami przejścia, izolacji lub zagrożenia. W tym kontekście przestrzeń sama zaczyna funkcjonować jako uczestnik działania, jako coś, co nie tyle mieści obecność, ile ją generuje i warunkuje.
Koncepcja działania ujawnia się w swoistej redukcji: prostych gestach, pauzach, powtórzeniach, kontrolowanym oczekiwaniu. To właśnie oczekiwanie staje się jednym z kluczowych narzędzi w pracy artystów, jak i w doświadczeniu widza. W tej temporalnej szczelinie ujawniają się napięcia między tym, co jest, a tym, co dopiero może się wydarzyć. Obecności nie proponują zamkniętej narracji ani jednoznacznej interpretacji. Zamiast tego konstruują warunki, w których możliwe staje się doświadczenie obecności jako czegoś niestabilnego, podatnego na zakłócenia i negocjowanego w relacji z innymi.
W efekcie powstaje sytuacja testowa zarówno dla artystów, jak i odbiorców, w której podstawowym materiałem okazuje się nie obraz, lecz chwilowa, krucha, ale intensywna relacja. To właśnie w niej ujawnia się możliwość innego sposobu bycia razem, czyli poza reprezentacją i w bezpośrednim doświadczeniu publicznej współobecności.
Olena Matoshniuk. Absolwentka Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, studiów podyplomowych na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, Łuckiego Narodowego Uniwersytetu Technicznego na specjalności design oraz indywidualnego programu nauczania w pracowni malarskiej Viry Konskiej. Laureatka Stypendium Prezydenta Ukrainy dla młodych artystów, stypendium Gaude Polonia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz trzykrotnie Stypendium Prezydenta Wrocławia. Zdobywczyni I miejsca na 13. Triennale Małej Formy Malarskiej w Toruniu oraz II miejsca na 7. Ukrainian Competition in Contemporary Visual Art for Young Artists. Zwyciężczyni i dwukrotna finalistka konkursu Studencki Nobel w kategorii sztuka. Nominowana do Nagrody Roku ZPAP Wrocław oraz konkursu Artnoble. Autorka wystaw indywidualnych i uczestniczka licznych pokazów zbiorowych w kraju i za granicą oraz rezydencji artystycznych, warsztatów i plenerów. Zajmuje się malarstwem, performance i działaniami intermedialnymi. Członkini Związku Polskich Artystów Plastyków. Jej prace znajdują się w zbiorach Korsaks’ Museum of Contemporary Ukrainian Art, Krupa Art Foundation, Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej oraz prywatnych.
Adam Nowaczyk. Urodzony w 1976 r. w Koninie. W latach 1997–2002 studiował na Wydziale Malarstwa Grafiki i Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Dyplom z malarstwa w pracowni prof. Jacka Waltosia. Od 2003 roku asystent, a od 2013 roku kierownik III Pracowni Rysunku. Profesor Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu. Zajmuje się rysunkiem, malarstwem, obiektem, działaniami dźwiękowymi i dźwiękowo-rysunkowymi. Jest też autorem kilku performansów. Współorganizator ogólnopolskiego projektu Teraz Rysunek. Współtworzył inicjatywę Laboratorium bez adresu, w ramach której współorganizował oraz kuratorował kilka wystaw i projektów artystycznych. Jest członkiem Rady Artystycznej Galerii Arteriern w Bełchatowie. Współpracuje z wydawnictwem muzycznym Antenna Non Grata i Wydawnictwem Akademii Muzycznej im. J. Paderewskiego w Poznaniu. Współpracował z wydawnictwem muzycznym Multikulti Project. Współtworzył Grupę Twórczą My, a od roku 2015 wraz z Marcinem Olejniczakiem kontynuuje działania dźwiękowe i dźwiękowo–rysunkowe. Brał udział w ponad 70 wystawach zbiorowych i indywidualnych. Zajmuje się również wykonawstwem muzyki chóralnej - Chór kameralny Musica Viva.