Jesienią 2026 roku Kolekcja Bunkra Sztuki po raz pierwszy w swojej historii zostanie zaprezentowana na Islandii. Wystawa „Nieszczelne ciała, wspólne światy. Prace z Kolekcji Bunkra Sztuki w Krakowie” w Muzeum Sztuki w Reykjavíku zgromadzi fotografie, obrazy, obiekty i instalacje trzydzieściorga polskich artystek i artystów współczesnych. Poprzez temat ciała ekspozycja opowie o relacjach łączących człowieka, naturę i kulturę – o ich wzajemnym przenikaniu, napięciach i zależnościach.
Prezentacja w Reykjavíku będzie pierwszą tak szeroką, zagraniczną prezentacją zbiorów krakowskiej Galerii, a zarazem okazją do pokazania międzynarodowej publiczności ważnych zjawisk polskiej sztuki współczesnej. Miejsce wystawy ma szczególne znaczenie także ze względu na silną obecność polskiej społeczności na Islandii – Polacy stanowią jedną z najliczniejszych grup imigranckich w kraju. Wystawa tworzy więc przestrzeń spotkania między polską kulturą a islandzką publicznością.
Ciało jako granica, która nieustannie się przesuwa
Punktem wyjścia wystawy jest ciało – najbardziej bezpośredni łącznik człowieka z naturą, a jednocześnie przestrzeń nieustannie poddawana wpływom kultury, społecznym normom, technologiom i procesom cywilizacyjnym. Tytułowa „nieszczelność” odnosi się do jego kruchości i podatności na zranienie, ale także do niemożności wyznaczenia trwałej granicy pomiędzy tym, co ludzkie, naturalne i kulturowe.
Pierwsza część ekspozycji koncentruje się na fizyczności ciała – jego delikatności i przemijaniu. Skóra, która pozornie oddziela nas od świata zewnętrznego, okazuje się barierą nietrwałą i łatwą do naruszenia. Doświadczenie bólu przypomina o cielesności i zależności człowieka od biologicznych procesów.
Kolejne prace podejmują kwestie płci biologicznej i kulturowej, tożsamości oraz sposobów postrzegania siebie i innych. Pojawiają się pytania o normy, którym podporządkowywane jest ciało, a także o starzenie się, niepełnosprawność i cielesność wymykającą się społecznie przyjętym kanonom. To, co osobiste i intymne, spotyka się tutaj z mechanizmami społecznego spojrzenia i oceny.
Ważnym wątkiem wystawy jest również wpływ rozwoju cywilizacyjnego na ludzkie ciało. Medycyna i technologia pozwalają żyć dłużej i przekraczać biologiczne ograniczenia, ale jednocześnie mogą pogłębiać nierówności i stawać się narzędziami kontroli oraz ingerencji w cielesną integralność.
Człowiek wobec natury
Perspektywa stopniowo rozszerza się z jednostkowego ciała na środowisko, którego człowiek pozostaje częścią. Wybrane dzieła odnoszą się do nieustannej próby podporządkowania natury ludzkim potrzebom oraz konsekwencji tej działalności. Pojawiają się wątki ekologiczne, pytania o eksploatację środowiska, ale również o siłę naturalnych procesów zdolnych przeobrażać i niszczyć to, co stworzył człowiek.
Konfrontacyjnej wizji relacji człowieka z przyrodą przeciwstawione zostają realizacje, w których natura nie jest przeciwnikiem, lecz współtwórczynią. Jej procesy mogą dopełniać ludzką działalność artystyczną, podważając tradycyjne wyobrażenie o człowieku jako jedynym autorze i sprawcy. Wystawę zamkną prace zwracające uwagę na kojący potencjał kontaktu z naturą. Przyroda staje się przestrzenią wytchnienia dla przebodźcowanych zmysłów, a ruch i świadome doświadczenie własnej fizyczności – sposobem radzenia sobie z psychicznym przeciążeniem.
„Nieszczelne ciała, wspólne światy” proponują więc spojrzenie na człowieka nie jako autonomiczną jednostkę, lecz część rozbudowanej sieci zależności. Ciało staje się miejscem, w którym spotykają się natura, kultura, technologia i społeczne oczekiwania. Jego tytułowa „nieszczelność” może być rozumiana nie tylko jako słabość, lecz także jako możliwość otwarcia się na inne ciała, środowisko i wspólnie zamieszkiwany świat.
Osoby artystyczne: Marta Antoniak, Bogusław Bachorczyk, Barbara Bańda, Bogna Burska, Michał Chudzicki, Oskar Dawicki, Iwona Demko, Katarzyna Górna, Bartosz Kokosiński, Karolina Kowalska, Lidia Krawczyk, Wojciech Kubiak, Agata Kus, Marcin Maciejowski, Cecylia Malik, Krzysztof Marchlak, Małgorzata Markiewicz, Joanna Pawlik, Maria Pinińska-Bereś, Karol Radziszewski, Józef Robakowski, Jadwiga Sawicka, Janek Simon, Si On, Justyna Smoleń, Łukasz Stokłosa, Jaśmina Wójcik, Michał Zawada, Jakub Julian Ziółkowski, Alicja Żebrowska
Kuratorki: Bryndís Erla Hjálmarsdóttir, Agnieszka Sachar