“Tańcząca bogini”
Monika Waraxa jest świadoma swoich wyborów artystycznych i potrafi je umieszczać w rozmaitych kontekstach intelektualnych oraz duchowych. Jej obrazy, których przedłużeniem są foto-video kolaż oraz trójwymiarowe obiekty, składają się na barwny cykl, stający się wędrówką, jak sama to nazywa, po drodze, będącą siecią wieloświatów.
Otoczką, czy może aurą tych obrazów, jest nietuzinkowa i dynamiczna osobowość Artystki. Aura ta skłania nas do zastanawiania się nad matrylinearyzmem i zarazem nad momentem, gdy funkcja sztuki powiązana była z rytuałem, gdy była ona obrzędem, miała moc zmieniania rzeczywistości, jak rytuał malowania na piasku czy tańce i gesty powiązane z obrzędem przejścia, jak przepełnione tajemnicą pradawne prehistoryczne figurki. Wytwarzane przedmioty miały niegdyś powiązać nas z tajemniczą siłą kierującą nami i rzeczywistością, do której przynależymy, oswajać i jednać nas z czymś od nas większym i niezrozumiałym – z przyrodą, siłą nad-przyrodzoną, przeznaczeniem, przemijaniem, śmiercią.
Twarze i uśmiechy kobiecych postaci wyłaniające się z tych obrazów przypominają nam o złożoności „stawania się kobietą” , by sparafrazować słowa Simone de Beauvoir; o tym, że uwikłania społeczne kobiety wywodzącej się z kultury Zachodu dalekie są od matrylinearnych elementów znajdowanych w kulturach archaicznych. Dlatego też jedną z inspiracji okazuje się tu nietuzinkowa filozofia Karen Barad, która, jak mityczna figura kobiety, miesza szyki i porządki, wprowadzając powiązania tam, gdzie do tej pory były tylko podziały, a mianowicie łączy perspektywę filozofii Maurice’a Merleau-Ponty’ego z fizyką teoretyczną, perspektywę humanistyki z nauką stricte eksperymentalną, pokazując, że nasze uniwersum jest połączeniem niezliczonych wymiarów, tak jak my sami jesteśmy wielością wątków, gdzie splot i osnowa okazują się być różnych kolorów, różnych proweniencji, a jednak tworzą razem jedną tkaninę.
Obiekty Moniki Waraxy wydają się osobiste, ale zarazem mogą dla każdego stać się talizmanem, konweniują też z video i wspaniałym tworem, jakim jest Alina, hołd złożony niezwykłym materialnym bytom tworzonym przez Szapocznikow.
Zarówno w malarstwie, jak i w obiektach, widać Nietzscheański splot Apolla i Dionizosa, splot sił porządku i ekstazy, splot, będący zarazem walką, jak i miłosnym uściskiem. Niemniej jednak, co ważne, najbardziej obecna okazuje się tu bogini; nie bogowie.
Monika Murawska
Program wydarzeń towarzyszących:
„Do brzucha” – praktyka somatyczno-zielarska w przestrzeni wystawy Ślady Bogini w sieci wieloświatów, prowadzenie: Ania Kamecka i Anna Nowakowska z kolektywu Chwaściarnia [niedziela] 25.01.2026, godz. 16:00
Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona - obowiązują zapisy: [email protected]
Autorskie oprowadzanie performatywne, prowadzenie: Monika Waraxa [sobota] 31.01.2026, 16:00
„Tańcząca bogini” – rozmowa z Moniką Waraxą, prowadzenie: dr hab. Monika Murawska [piątek] 13.02.2026, godz. 18:00