Marta Szulc, Monika Waraxa. Sęp i nerw

„Sęp i nerw” to kolejne spotkanie artystek Marty Szulc i Moniki Waraxy, pogłębiające zagadnienia traumy i potrzebę jej transformacji. Na wystawie „Serce.Słońce” w Miejscu Projektów Zachęty tematy te zostały zarysowane m.in. w cytacie Viktora Frankla: „To, co ma dać światło, musi przetrwać spalenie”. W nowym projekcie artystki odwołują się do „zdolności negatywnej” (negative capability) Johna Keatsa, którą rozumieją jako stan zatrzymania, obserwacji i doświadczania bólu bez emocji, powołując w swoich obrazach motywy lewitacji, sępa, uwrażliwienia i uziemienia.

Porozumienie, łączenie pomysłów, współdziałanie są ważnymi elementami działań artystek. Ta współpraca nie narusza suwerenności ich działań, często opiera się na opozycyjnym wniknięciu w temat. U Waraxy dystans i obserwacja emocji wiążą się z jej praktyką duchową, bazując w tym na zatrzymaniu i głębokim doświadczeniu ich poprzez trwanie, podczas gdy Szulc wydaje się w nich zatopiona i często sięga po osobiste doświadczenia.

W nowych pracach Marta Szulc przywołuje proces autopomocy w momencie rozedrgania, bycia z „nerwami na wierzchu”, kiedy wszystkiego wydaje się za dużo i można tylko zastygnąć w bezruchu. Unerwienie kojarzy jej się z wrażliwością, byciem podatnym na doświadczanie emocji, ale także z bezbronnością. Artystka widzi rozwiązanie w procesie uziemienia się – zanurzenia w tym, co naszej ludzkiej istocie najbliższe: byciu w kontakcie z przyrodą, ziemią, tym, co Jolanta Brach-Czaina nazywa drobinami istnienia. Te prace pokazują świat z mrówczej perspektywy, są zatopione w zieleni i dającym ulgę mroku. Jedynie obrazy przedstawiające drylowanie wiśni są w kontraście do pozostałych – ta czynność ma w sobie dramatyzm i zwyczajność: rozrywanie tkanek owocu i powtarzalność gestów, przyziemność przygotowywania przetworów na zimę. Tak jak w komiksach, również tworzonych przez artystkę, obrazy układają się w sekwencje, tworząc narrację.

Waraxa przywołuje motyw zatrzymania i stanu zero. Pełna akceptacja bólu umożliwia dystans, a potem jego całkowite uwolnienie. Dla artystki sęp jest archetypicznym symbolem tej postawy, ponieważ lata on, unosząc się na ciągach ciepłego powietrza. Jego bezruch w locie przywodzi na myśl lewitację, ale też moment obserwacji bólu psychicznego, doświadczania go i uwolnienia. Artystka nazywa ten stan „obecna”, nawiązując do pełnej gotowości przeżywania bólu mimo strachu i dyskomfortu. Sęp w matristycznych tradycjach neolitycznych był wykonawcą tzw. pogrzebu powietrznego (niebiańskiego). Oczyszczając kości zmarłych, stał się symbolem usuwania tego, co już umarło. Waraxa prezentuje na wystawie także alegorię lewitacji. Stworzony przez nią wizerunek ukazuje stan bezruchu, miękkości ciała i łagodności jako symbolu całkowitej akceptacji trudnych emocji i bólu psychicznego. Alegoria lewitacji nawiązuje do doświadczeń duchowych artystki oraz do Ekstazy św. Marii Magdaleny Luisy Roldán i św. Teresy Gian Lorenzo Berniniego.

Artystki przygotowały na wystawę wspólny obiekt inspirowany odpoczynkiem i lewitacją w hamaku. Pojawiające się tam słowa wprowadzają w głębszy odbiór prezentowanych obrazów.

Przy wystawie odbędą się warsztaty, oprowadzanie autorskie oraz spotkanie z autorkami:
5.11 o godz. 19.00 wernisaż i spotkanie z autorkami
14.11 o godz. 15.00 oprowadzanie autorskie Moniki Waraxy i Marty Szulc.
20.11 o godz. 13.00 warsztaty dla młodzieży licealnej
Kuratorka: Marta Olbryś