Są artyści, dla których granica między sztuką a życiem niemal nie istnieje. Do nich bez wątpienia należy Jerzy Maksymiuk – wybitny dyrygent i kompozytor, którego niezwykły temperament, bezkompromisowa pasja i całkowite oddanie muzyce od lat fascynują Marię Targońską. Jego dyrygentura, pełna ekspresji, nieposkromionej energii i emocjonalnej intensywności, wykracza daleko poza precyzyjne prowadzenie orkiestry. Każdy gest niesie emocję, każdy ruch staje się częścią muzycznej opowieści. Ta niemal fizyczna relacja z dźwiękiem, zdolność nadawania muzyce wyjątkowej siły wyrazu i głęboko osobisty sposób jej przeżywania znajdują swoje echo w twórczości prof. Marii Targońskiej.
To właśnie fascynacja osobowością Maksymiuka oraz łącząca ich wieloletnia przyjaźń stanowią jeden z najważniejszych kontekstów wystawy Niech grają. Gest i jego echo, dedykowanej muzykowi.
Choć posługują się odmiennymi środkami wyrazu, łączy ich szczególna rola gestu. Ruch ręki Maksymiuka nadaje muzyce tempo, dynamikę i napięcie, wydobywa z partytury ukryte emocje. Gest Targońskiej prowadzi linię, organizuje przestrzeń obrazu, buduje rytm i natężenie barw. W obu przypadkach staje się czymś więcej niż czynnością techniczną, to jest bezpośrednim wyrazem artystycznej wrażliwości. Muzyka rozbrzmiewa i przemija, obraz natomiast zatrzymuje ślad emocji, które ją zrodziły.
Centralne miejsce na wystawie zajmuje najnowszy cykl malarski inspirowany twórczością Fryderyka Chopina. Powstawał on w szczególnych okolicznościach, podczas Konkursu Chopinowskiego, którego przesłuchania artystka śledziła z ogromnym zaangażowaniem. Słuchając kolejnych interpretacji tych samych kompozycji, doświadczała, jak wiele odmiennych emocji i znaczeń może wydobyć z jednego utworu indywidualna wrażliwość wykonawcy.
Mazurek, nokturn, polonez czy ballada stawały się impulsem do malarskich poszukiwań. Powstające obrazy nie są jednak próbą zilustrowania muzyki ani przełożenia dźwięków na określone formy. Stanowią raczej zapis osobistego doświadczenia słuchania – zmieniających się nastrojów, napięć, rytmów i chwil wyciszenia. Linie przecinają się i splatają, barwy przenikają, formy wyłaniają się z malarskiej materii, by za moment ponownie w niej zaniknąć. Podobnie jak w muzyce, istotne staje się nie tylko to, co wybrzmiewa najmocniej, ale również pauza, niedopowiedzenie i cisza.
W twórczości Marii Targońskiej rysunek i malarstwo pozostają ze sobą nieustannie splecione. Warstwowe laserunki nadają kompozycjom głębię, a swobodnie prowadzone kreski wprowadzają dynamikę, przywodzącą na myśl muzyczną improwizację.
Obok cyklu chopinowskiego prezentujemy też wielkoformatowe rysunki inspirowane podróżami. Ich punktem wyjścia są rzeczywiste miejsca i krajobrazy, lecz artystka nie dąży do ich wiernego odtworzenia. Przywołuje raczej zapamiętane wrażenia – atmosferę jesiennej szarugi, chłód górskiego pejzażu, przestrzeń wody czy zmienność światła. Podobnie jak w pracach inspirowanych muzyką, ważniejsze od dosłowności staje się to, co pozostaje w pamięci i wyobraźni.
Osobisty wymiar wystawy podkreśla również rysunek Opera w Sydney z 1989 roku, przywołujący miejsce, w którym Maria Targońska poznała Jerzego Maksymiuka. Towarzyszący mu odręcznie wykonany przez kompozytora zapis nutowy jest świadectwem znajomości, która przez kolejne dekady stała się źródłem wzajemnej inspiracji. Te dwa obiekty, należące do różnych języków artystycznych, symbolicznie spotykają się w przestrzeni wystawy.
Niech grają jest zatem nie tylko opowieścią o muzyce obecnej w malarstwie, lecz także o sile artystycznej pasji, o spotkaniu wrażliwości i o emocjach, które potrafią przekraczać granice poszczególnych dziedzin sztuki. Bo choć ostatni dźwięk koncertu nieuchronnie cichnie, jego echo może trwać znacznie dłużej.
kuratorka Ewa Szok
Prof. dr hab. Maria Targońska (ur. 1954 w Olsztynie) – malarka, rysowniczka, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku.
Absolwentka gdańskiej PWSSP, gdzie w 1980 roku uzyskała dyplom w pracowni prof. Kazimierza Śramkiewicza. Od 1981 roku związana z macierzystą uczelnią, przez wiele lat kierowała Katedrą Rysunku na Wydziale Malarstwa. Wśród jej studentów znaleźli się m.in. Ewa Juszkiewicz, Dominik Lejman, Marcin Zawicki i Gabriela Michalczuk.
W swojej twórczości łączy rysunek z malarstwem, konsekwentnie przekraczając granice obu dyscyplin. Ma w dorobku 40 wystaw indywidualnych i udział w ponad 250 wystawach zbiorowych w Polsce i za granicą. Jej prace znajdują się w licznych kolekcjach publicznych i prywatnych na całym świecie.
Laureatka wielu nagród, m.in. „Muzy Sopockiej” (2005) oraz Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury (2019). W 2026 roku odznaczona Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2024 roku jej twórczość zaprezentowano na wystawie retrospektywnej „W ruchu. Maria Targońska” w CSW Łaźnia w Gdańsku.
Maria Targońska. Niech grają. Gest i jego echo
wystawa: 06.11-18.11.2026
Showroom Artinfo, ul. Dzielna 3, Warszawa
kuratorka wystawy: Ewa Szok
katalog wystawy online: POBIERZ KATALOG
Preludium As-dur, 2025, ołówek, laserunek, płótno, 40 x 50 cm
Opera w Sydney - nuty mistrza, 1989, ołówek, papier, 60 x 90 cm