Katarzyna Górna. Nie musisz już gasić światła


26.11.2026 - 28.02.2027

„Ostatni gasi światło” – mówi się, gdy coś dobiega końca. Katarzyna Górna opowiada jednak: nie trzeba. Jej zdaniem spektakl skończył się już jakiś czas temu; warunki, w których się toczył, dawno się rozpadły z powodów okrucieństwa, wyzysku, wojen czy katastrofy klimatycznej. Ciągły ruch między przekonaniem o końcu a potrzebą działania i zmieniania rzeczywistości stanowi oś retrospektywnej wystawy jednej z najważniejszych artystek polskiej sztuki krytycznej. 

Wystawa prowadzi widza przez ponad trzy dekady twórczości artystki. Od fotografii z lat dziewięćdziesiątych, w których konfrontuje męskie spojrzenie i kobiecą podmiotowość, przez zaangażowaną sztukę polityczną i lata aktywistycznej walki o prawa artystek i artystów. Retrospektywę kończą nowe prace rzeźbiarskie i fotograficzne zwracające się z nadzieją ku naturze. Górna streszcza tę drogę w trzech pytaniach: „Na początku swojej twórczości zadawałam sobie pytania: kim jestem? Później: kto decyduje? Dzisiaj ważniejsze jest dla mnie pytanie: z kim zostanę na koniec?”. 

Przełom lat dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych był niezwykle burzliwym okresem w polskiej sztuce. Artystki i artyści sztuki krytycznej testowali język wypowiedzi artystycznej, brali udział w przemianach umowy społecznej. Była to niezwykle ważna „rozmowa” zarówno dla kultury polskiej, jak i społeczeństwa. Prace Górnej takie jak 10 panien czy Madonny sprawdzały granice tego, co wolno powiedzieć i pokazać, stając się jednocześnie częścią debaty publicznej. Dziś należą do historii polskiej sztuki, choć nie straciły zdolności do wywoływania dyskusji. Niektóre z nich być może nie mogłyby dzisiaj powstać bądź nie byłyby akceptowalne z punktu widzenia aktualnych zasad komunikacji czy przyjętych konwencji. Wystawa retrospektywna staje się więc dla artystki okazją do spojrzenia na wcześniejsze prace z dzisiejszej perspektywy i poddaniu ich artystycznej interwencji, by sprawdzić, co mogą mówić teraz.

Wystawa Nie musisz już gasić światła jest też „retrospektywą w przód”. Zamiast zamykać dorobek artystki w galeryjnych murach, pokazujemy, dokąd on prowadzi: ku posthumanistycznym nowym relacjom człowieka z naturą i ku przekonaniu, że tworzywem artystki są też więzi – te między ludźmi, ale też między innymi formami życia. Klamrą wystawy jest powrót Górnej do jej pracy dyplomowej z 1994 roku, do której zaprosiła artystkę Katarzynę Kozyrę. Po ponad trzydziestu latach przyjaciółki podejmują dialog z wcześniejszą instalacją.

Jeżeli społeczny i polityczny spektakl stał się fikcją, to jaką rolę może w nim pełnić sztuka współczesna? Górna nie obiecuje łatwych odpowiedzi. „A jednak robię sztukę. Robię wystawę. (…) Nadal ustawiam światła, mimo wszystko”.


Katarzyna Górna – (ur. 1968) artystka wizualna, jedna z czołowych przedstawicielek polskiej sztuki krytycznej. Absolwentka pracowni prof. Grzegorza Kowalskiego – „Kowalni” na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Doktorat obroniła w Akademii Sztuki w Szczecinie (2019). W swojej twórczości podejmuje tematy tożsamości i władzy symbolicznej z perspektywy kobiet. Jej słynne fotografie, takie jak Madonny, stały się przedmiotem i częścią debaty publicznej. W ostatnich latach skupia się na problematyce ekologicznej, relacji człowieka, w szczególności kobiety, z naturą i poszukiwaniu nowych, międzygatunkowych form współistnienia. Przez ponad dekadę prowadziła Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej, walcząc o prawa artystek i wolność wypowiedzi. Zarówno jej twórczość, jak i działalność społeczną, przenika konsekwentne dążenie ku polityczności i udziału w zmianie społecznej. Laureatka Nagrody Artystycznej im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven (2018) oraz stypendium im. Ludwiki z Lindów Góreckiej przyznawanej przez Zachętę – Narodową Galerię Sztuki (2021). W 2025 roku odznaczona przez Ministrę Kultury medalem „Gloria Artis”.

Kuratorami pokazu są Antoni Burzyński i Stanisław Ruksza.

 

 

TRAFO Trafostacja Sztuki
91 400 00 49

Świętego Ducha 4

70-205 Szczecin

26.11.2026 - 28.02.2027

wernisaż

26.11.2026

19:00