Joanna Paljocha. Kolor odciśnięty w kamieniu

Kolor odciśnięty w kamieniu
 
Wystawa indywidualna Joanny Paljochy, laureatki poprzedniej edycji Międzynarodowego Triennale Małe Formy Grafiki, Polska – Łódź, jest niczym drogocenny zestaw biżuteryjny, inkrustowany barwnymi kamieniami, uchwyconymi w ich subtelnych odcieniach czy zniuansowanych gradacjach.
 
Już po przekroczeniu progu kameralnej przestrzeni Galerii Re:Medium możemy odkryć wycyzelowany, pełen niezwykłych zestawień barwnych i organicznych, obłych kształtów, świat artystki.
 
Autorka od wielu lat eksploruje zagadnienie koloru w sztuce. Tę elementarną dla niej kwestię nieustannie rozwija, reinterpretując również swoje wcześniejsze działania graficzne realizowane w technice linorytu barwnego.
 
Bohaterem niemalże wszystkich prac prezentowanych na łódzkiej wystawie jest kamień, stanowiący jednakże jedynie punkt wyjścia do badań, jakie od lat prowadzi. Pierwsze prace z cyklu pojawiły się w roku 2022. Kamień jawi się w nich jako biologiczna, pierwotna forma, pulsująca feerią wysublimowanych kolorów, rozpoczynając od tych podstawowych: intensywnych błękitów, żółci, czerwieni, poprzez subtelne przejścia w zieleniach, a kończąc na bardziej ziemistych, ciemnych zestawieniach.
 
Kamień towarzyszył człowiekowi od najdawniejszych czasów, niejednokrotnie stanowił jego amulet szczęścia bądź zdrowia, istotny drogowskaz w życiu. Kamień był również symbolem mądrości, ale także wewnętrznej harmonii człowieka, stałości i niezmienności. U Joanny Paljochy kamień, poprzez swoją obłą, nieociosaną, uproszczoną formę, staje się doskonałym „modelem” do skupienia się na artystycznych eksperymentach z barwą. Choć artystka podkreśla w tym cyklu całkowitą rezygnację z jakiejkolwiek narracji czy anegdoty, stwierdzając, że każda zamknięta na powierzchni papieru kamienna forma kumuluje jedynie kolor, to ten środek wyrazu artystycznego wydaje się być niewątpliwie również barometrem jej osobistych, niekiedy intymnych, głęboko skrywanych pod kamienną powierzchnią emocji i codziennych przeżyć.
 
W jednym z tekstów artystka, odkrywając przed widzem nieco swój graficzny warsztat, podkreśla, że kolor „czasem jest lśniący, czasem pochłania światło, zależnie od ilości nałożonych warstw. Warstwy przenikają się, wibrują, zmieniają się pod wpływem światła i przemieszczania się widza. Największe napięcie zawsze jest na krawędzi, styku barwy i bieli papieru. Czasem ciemne kamienie podobne są czarnym dziurom. Chcą wciągnąć oglądającego do środka, a barwy są ledwo rozpoznawalne, balansują na granicy czerni. Innym razem epatują siłą energii tak, że zdają się rozsadzać wyznaczone granice”.
 
Organiczny kształt kamienia Paljocha zamyka w formacie większych prac, jak i miniaturowych płaszczyzn papieru. Artystka dodaje, że najnowsze grafiki są „ograniczone ramą kwadratu, jednak ilość przenikających się warstw jest znacznie większa i wrażenie zanikania bądź pojawiania się kształtu kamienia rośnie, przypomina to nieco efekt druku lenticularnego, migotania, przenikania i zmienności obrazu”.
 
Na ekspozycji autorka prezentuje również wybór kilku obiektów książkowych z ostatnich lat, w których, w haptyczny sposób, możemy doświadczyć jej biegłości warsztatowej, nieco bardziej swobodnej, ekspresyjnej niż w pracach graficznych, ale także ukazującej perfekcyjne niuanse i połączenia kolorystyczne. Tytuły niektórych prac wskazują na motywy pejzażu („Poza zasięgiem/Noc księżycowa”, „Poza zasięgiem – Pink noise”) – oniryczne, wyjęte wprost z marzenia sennego miejsca, gdzie nasze własne kamienie możemy pozostawić, a inne, równie interesujące odnaleźć. Warto.
 
Małgorzata Dzięgielewska
 
 
Joanna Paljocha (ur. 1977 w Łodzi) jest absolwentką i wykładowczynią Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, gdzie od 2012 roku prowadzi zajęcia w Pracowni Podstaw Kompozycji. Specjalizuje się w grafice, malarstwie i ilustracji książkowej. Brała udział w ponad 100 wystawach zbiorowych w Polsce i za granicą, zrealizowała kilkanaście wystaw indywidualnych. W 2023 roku została laureatką Medalu Honorowego łódzkiego Triennale Małe Formy Grafiki.
 
kuratorka: Małgorzata Dzięgielewska