Dla wcześniejszych pokoleń wspólnym językiem były obrazy religijne, historyczne i literackie. Dziś jego częścią są również gry komputerowe, filmy, seriale oraz obrazy krążące w kulturze Internetu. Grupa Dowczoraj sięga po ten repertuar współczesnych znaków i przekształca go w malarskie opowieści o pamięci, uwadze i doświadczeniu.
Twórczość Grupy wyrasta z wizualnego krajobrazu przełomu lat dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych. Znane postacie, kadry i sytuacje zostają wyrwane ze swoich pierwotnych kontekstów i spotykają się w nowych konfiguracjach. CJ z gry Grand Theft Auto: San Andreas pojawia się obok Hagrida ze świata Harry’ego Pottera, trafia do wnętrza znanego ze Świata według Kiepskich i staje pod znakiem „Strefa Ruchu”, który dzięki fotografii raperów Kaza Bałagane i Belmondo przeszedł drogę od elementu miejskiego oznakowania do ikony współczesnej kultury popularnej. Historia tego znaku pokazuje, jak obrazy odrywają się od swoich pierwotnych funkcji i zaczynają żyć własnym życiem w zbiorowej wyobraźni. Powstaje przestrzeń, w której literatura, telewizja, muzyka, Internet i codzienność współistnieją na równych prawach.
Istotną część wystawy tworzy cykl prac rozgrywających się na plaży. Jego bohater z pełnym zaangażowaniem oddaje się czynności kopania dołka w piasku. Pozornie błahy cel stopniowo pochłania całą jego uwagę. Kolejne sceny przypominają wakacyjne pocztówki zapisujące chwile skupienia, obserwacji, dziecięcej determinacji i pierwszych romantycznych uniesień. W tej prostej sytuacji ujawnia się zdolność człowieka do nadawania znaczenia rzeczom, które dla innych mogą pozostać niezauważone.
Anonimowość stanowi jeden z fundamentów twórczości Grupy Dowczoraj. Grupa wybiera ją w czasach, gdy nazwisko, wizerunek i narracja o sobie stały się warunkiem obecności. Autor ustępuje miejsca pracy, a odbiorca spotyka się z nią bez pośredników, budując własne skojarzenia i interpretacje.
Twórczość Grupy Dowczoraj pokazuje, jak współczesna kultura tworzy nowe obszary wspólnego doświadczenia. Obok wielkich narracji funkcjonują dziś bohaterowie gier, filmowe postacie, internetowe symbole i codzienne sytuacje. Razem tworzą krajobraz, w którym zapisują się emocje, wspomnienia i wyobrażenia współczesnego pokolenia.
— Michał Borowik
Zdjęcie u góry: Grupa Dowczoraj, CJ robi świecę na fotelu Ferdka, 2026, fot. Szymon Sokołowski, archiwum Borowik Foundation.