Wystawa Frauengold wpisuje się w debatę o współczesnych formach kontroli nad kobiecym ciałem i umysłem.
„Halo? Weź Frauengold! Kuracja Frauengold sprawi, że będziesz szczęśliwa i będziesz uszczęśliwiać innych! Czy nie jesteś już taka ładna jak kiedyś? Frauengold zapewni młodzieńczą świeżość i witalność! Weź Frauengold, a będziesz ponad problemami! Szczęście wszystkich kobiet nazywa się Frauengold!”
Te autentyczne hasła reklamowe, obecne w prasie i telewizji powojennych Niemiec, promowały alkoholowy tonik – sprzedawany od 1953 roku przez firmę Homoia z Karlsruhe. Dostępny bez recepty w aptekach i drogeriach, był przedstawiany jako cudowny lek na kobiece nerwy i napięcia. Produkt zyskał ogromną popularność w silnie konserwatywnym społeczeństwie RFN. Po II wojnie światowej, gdy mężczyźni wrócili z frontu, kobiety masowo usuwano z rynku pracy. Idealna partnerka miała być wzorową gospodynią domową, czułą matką i zawsze uśmiechniętą żoną – do tego stopnia, że niemieckie prawo cywilne aż do 1957 roku dawało mężowi prawo do decydowania o podjęciu pracy przez małżonkę. Wysokoprocentowy alkohol oraz substancje uspokajające miały otępić kobietę na tyle, aby bezgłośnie służyła rodzinie i pracodawcy. W ówczesnym świecie Frauengold działał jak chemiczny knebel.
W 1961 roku magazyn Cosmopolitan przewidywał, że w 2001 roku medycyna całkowicie wyeliminuje senność, dzięki czemu matki będą funkcjonować na pełnych obrotach przez całą dobę, a specjalne zastrzyki nadadzą ich sylwetkom dowolny kształt. W tę ideologię idealnie wpisywał się niemiecki tonik. Jego gigantyczna popularność stanowiła komercyjną kontynuację tzw. kolońskiego alkoholizmu z przełomu wieków. Wtedy kobiety, którym społecznie ograniczano dostęp do wysokoprocentowych alkoholi, masowo odurzały się w domach produktami na bazie etanolu: perfumami (np. wodą kolońską) czy medykamentami (np. kroplami żołądkowymi). W tym kontekście Frauengold stanowił współczesną, bardziej komercyjną formę zjawiska. Zamiast zmiany życia, zaoferowano kobietom 17-procentowy alkohol. Choć już w 1963 roku ujawniono, że tonik to po prostu zwykłe wino z ziołami, a jego efekt można uzyskać znacznie taniej, produkt utrzymał się na rynku przez trzy dekady. Dopiero w 1981 roku władze Berlina Zachodniego zakazały jego sprzedaży z powodu toksycznego i rakotwórczego składu.
W medycynie od starożytności do drugiej połowy XX wieku definicje kobiecości ściśle wiążą się z definicjami szaleństwa. Odmowa podporządkowania się normom od zawsze skutkowała łatką histeryczki, a w konsekwencji – izolacją. Kobiety wciąż są obiektem stereotypowych diagnoz chorób psychicznych. Depresja dwukrotnie częściej rozpoznawana jest u kobiet, a medycyna i psychiatria nadal definiują normy przez pryzmat męskiego ciała, co prowadzi do ignorowania problemów w zakresie zdrowia reprodukcyjnego, trudności okołoporodowych, menopauzy.
Wystawa Frauengold wpisuje się w debatę o współczesnych formach kontroli nad kobiecym ciałem i umysłem. Pokazuje, że tzw. szaleństwo to kategoria bardziej polityczna i kulturowa niż czysto medyczna. Artystki zestawiają instytucjonalne formy kontroli kobiecych ciał z intymnymi doświadczeniami samych kobiet. Ukazywane sytuacje nie są jednak przypadkami klinicznymi. To opowieści o podmiotach, które nawigują w gęstej sieci społecznych oczekiwań. W centrum znajdują się emocje. Nie jako patologie do wyleczenia, ale jako nośniki wiedzy, świadectwa oporu i narzędzia przetrwania. W ten sposób sprzeciwiają się systemowej kontroli, nakazującej nam optymalizację własnego cierpienia.
artyści: Martyna Borowiecka, Iwona Demko, Tracey Emin, Krzysztof Gil, Małgorzata Goliszewska, Dorota Hadrian, Anna Jermolaewa, Eva Koťátková, Maria Kulikovska, Allie Light, Si On, Anastasia Rydlevskaya, Elizabeth Sankey, Alicja Wysocka
kuratorki: Agata Cukierska, Katarzyna Kalina