Drogi białych wdzierają się w Czarny Ląd to tytuł obrazu Mariana Bogusza z 1948 roku. W tytule wystawy jego sens zostaje odwrócony, by ukazać szczególną dynamikę polskich relacji z Czarnością i Afryką Subsaharyjską w okresie PRL-u. Po drugiej wojnie światowej narzucony system społeczno-polityczny propagował hasła antyfaszystowskie i antyimperialne, w tym potępienie rasizmu i kolonializmu. Sztuka, polityka i etnografia mieszały się, tworząc zagmatwaną sieć znaczeń i interesów. Na przełomie lat 50. i 60. kolejne kraje Afryki ogłaszały niepodległość, a Polska Ludowa podjęła z nowymi państwami współpracę rozpiętą między zideologizowaną zimnowojenną walką o wpływy a prawdziwym zainteresowaniem dekolonizującym się kontynentem. Kontakty polityczne zaowocowały wymianą ludzi i idei, wpłynęły także na kulturę wizualną i środowisko artystyczne epoki.
Na wystawie Drogi Czarnych wkraczają w Biały Ląd fakty, fantazje i wyobrażenia układają się w rozwibrowaną, pełną kontrastów opowieść o ucieczce z centralnie planowanej rzeczywistości, której ramy polityczne jednocześnie utorowały drogę afrykańskim diasporom w Polsce. Zestawiając prace artystek i artystów z Polski, Nigerii oraz absolwentów polskich uczelni artystycznych pochodzących między innymi z Etiopii, Sudanu i Kenii, przyglądamy się dawnym relacjom, odsuniętym na margines pamięci wraz z początkiem ustrojowej transformacji.
Artystki i artyści:
Jimoh Akolo, Krzysztof M. Bednarski, Marian Bogusz, Max Cegielski, Teodora Dąbrowska, Worku Goshu, Barbara Grądzka-Łowkis, Wiktor Gutt, Oskar Hansen, Władysław Hasior, C.T. Jasper i Joanna Malinowska, Józef Kaliszan, Leszek Knaflewski, Ewa Kuryluk, Maja Ngom, Bruce Onobrakpeya, Leon Podsiadły, Danuta Rago, Waldemar Raniszewski, Józef Robakowski, Erna Rosenstein, Zbyszko Siemaszko, Danuta Sienkiewicz, Janek Simon, Jonasz Stern, Władysław Strzemiński, Tadeusz Sumiński, Hailu Tsigie, Paulin Wojtyna
Kuratorka: Oliwia Mimi Bosomtwe
Zdjęcie u góry: Ewa Kuryluk, Ikowie to my, 1975, Dzięki uprzejmości artystki i Muzeum Narodowego w Warszawie. Fot. Piotr Ligier