Andrzej Żygadło. Prześwit

20 września w Zespole Cerkiewnym w Radrużu otwarta zostanie wystawa indywidualna Andrzeja Żygadły „PRZEŚWIT”. Będzie to pierwsza wystawa artysty po ubiegłorocznej „PEŁNI” w MOCAK-u w Krakowie, rozwijająca podjęte tam wątki i prezentująca je w nowym, szczególnym dla jego twórczości kontekście. Na wystawie znajdą się obrazy z cykli Chram, Cerkwisko i Derewce, w tym prace pokazywane po raz pierwszy.

Prezentowane cykle są efektem wieloletniej refleksji nad krajobrazem i kulturą pogranicza polsko-ukraińsko-łemkowskiego. Punktem wyjścia jest motyw zniszczonej świątyni, rozumianej nie tylko jako obiekt architektoniczny, lecz także jako znak utraconego porządku wartości i egzystencjalnego doświadczenia człowieka. 

Chram bazuje na ikonografii zniszczonych świątyń, przenosząc pejzaż wraz z fragmentami architektury i sztafażem w metafizyczną przestrzeń inspirowaną ikoną, z wyraźnie zaakcentowaną pustką po świątyni. Cerkwisko rozwija tę refleksję, koncentrując się na lokalnym charakterze „pejzażu z blizną”, w którym nieobecność staje się szczególną formą obecności. Derewce ukazują stare drzewa, zwłaszcza owocowe – często jedyne pozostałości po nieistniejących wsiach – jako świadków pamięci i metafory dawnych wspólnot, odczytywane w perspektywie symboliki chrześcijańskiej. 

Radruż nie jest przypadkową lokalizacją wystawy. Sąsiedztwo zabytkowego zespołu cerkiewnego tworzy naturalny kontekst dla prac wyrastających z wieloletniej refleksji nad krajobrazem i kulturą pogranicza. Motyw zniszczonej świątyni, pamięć miejsca i obecność tego, czego fizycznie już nie ma, spotykają się tutaj z jednym z najcenniejszych zachowanych świadectw kultury pogranicza.

Szczególna relacja zachodzi również pomiędzy prezentowanym malarstwem a architekturą cerkwi. Pojawiające się w obrazach motywy okręgów, symbolizujących wędrówkę słońca i księżyca po ikonicznym niebie, znajdują formalną korespondencję z kolistymi prześwitami w ścianach świątyni. Do tego motywu odwołuje się również tytuł wystawy. Prześwit rozumiany jest jako moment, w którym to, co ukryte, staje się dostępne doświadczeniu, nawiązując do ikony jako obrazu otwierającego na głębszy wymiar rzeczywistości. Nie jest jednak tematem wystawy, lecz sposobem patrzenia znajdującym wyraz w prezentowanym malarstwie. W Radrużu pojęcie to zyskuje zarazem materialne dopełnienie w architekturze miejsca.

Andrzej Żygadło
Urodzony w 1988 r. w Przeworsku. Malarz, konserwator dzieł sztuki, badacz drewnianej architektury ludowej i społecznik. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie ukończył malarstwo (2014) oraz konserwację dzieł sztuki (2018). Stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. 
Tworzy w zakresie malarstwa, rysunku, grafiki i fotografii. Jego prace prezentowano na wystawach indywidualnych i zbiorowych, m.in. w MOCAK-u oraz Muzeach Narodowych w Krakowie i Gdańsku. Znajdują się w kolekcjach publicznych i prywatnych w kraju i za granicą. W swojej twórczości podejmuje tematykę pogranicza polsko-rusińskiego, pamięci miejsca oraz przemian krajobrazu kulturowego. 
Od 2002 r. prowadzi badania nad historią i ikonografią architektury cerkiewnej. Jest autorem publikacji poświęconych dziedzictwu kulturowemu Polski południowo-wschodniej, badaczem twórczości Kajetana Wincentego Kielisińskiego oraz odkrywcą licznych ikonografii nieistniejących zabytków. Od 2016 r. wraz z Katarzyną Tur-Marciszuk i Damianem Nowakiem współtworzy Cyfrowe Archiwa Jerzego Tura, Barbary Tondos i Augusta Bocheńskiego przy Ruskiej Bursie w Gorlicach. Łączy działalność artystyczną, naukową i konserwatorską, popularyzując dziedzictwo kulturowe Polski południowo-wschodniej.