Proweniencja:
Warszawa kolekcja prywatna
kolekcja rodziny artysty

Reprodukowany:
Matuszewska J., Pomiędzy malarstwem, rzeźbą i architekturą - twórczość Strefana Krygiera, wyd. Politechnika Łódzka, Łódź 2022, s.95.
The Pseudogroups of Stefan Krygier [katalog wystawy], Green Point Projects, Piękna Gallery, New York-Warszawa 2018, s. 6-7, 19, 48-49,79, 86, 93.
Stefan Krygier. Symultanizm form, wyd. Miejska Galeria Sztuki w Łodzi, Łódź 2017, s. 46.
Stefan Krygier, wyd. Filharmonia w Szczecinie, Szczecin 2017, s. 34-35.

W swojej twórczości Stefan Krygier rozwijał koncepcję „realizmu widzenia” Władysława Strzemińskiego. Wychodząc od teorii nauczyciela, traktował proces patrzenia jako aktywne kształtowanie obrazu świata, a nie jego bierne odtwarzanie. W sztuce eksplorował możliwości połączenia formy, kształtu, rytmu i koloru w jedną całość, która nie tylko organizuje przestrzeń, ale także angażuje wyobraźnię widza. Jego celem było uchwycenie relacji między percepcją a przestrzenią – stworzenie dzieła, które staje się polem gry i badań nad samym mechanizmem widzenia.
Od lat 60. Krygier rozwijał swoje poszukiwania w cyklach Kolineacje i Konflikty, reliefach łączących geometryczne płaszczyzny z płynnymi, organicznymi, połyskującymi formami, utrzymanymi w wąskiej gamie czerwieni, czerni i bieli. Dekadę później z tych eksperymentów zrodziła się idea Ośrodków Kondensacji Formy – przestrzennych instalacji, które artysta określał jako otwarte, dynamiczne układy, zdolne do zmienności i współtworzenia przez odbiorcę. Powstały trzy takie realizacje – w 1970, 1972 oraz 1987 roku – a każda z nich, mimo wykorzystywania podobnych środków, podejmowała odmienne zagadnienia formalne. Krygier podkreślał, że chodziło mu o „wytrącenie rzeźby z funkcji, jaką dotychczas pełniła” i stworzenie sytuacji, w której integralne elementy dzieła mogą stać się własnością uczestnika gry, a jego oddziaływanie nie jest ograniczone ani w czasie, ani w przestrzeni (cyt. za: Sztabiński G., Przestrzenie Stefana Krygiera: re-konstruowana, konstruowana ustawicznie, w stanie ekspansji, „Powidoki”, nr 3, Łódź 2020, s. 15).
Prezentowany „Ośrodek Kondensacji Formy II” to wieloelementowa, biała konstrukcja o ażurowym charakterze, z której w różnych kierunkach wyrastają formy przypominające wcześniejsze Kolineacje i Konflikty. Nie są one jednak miękkie i biomorficzne – Krygier zbudował je z precyzyjnie łączonych listew, tworzących rodzaj ożebrowania, co nadaje im wygląd struktur technicznych czy przemysłowych. W ten sposób artysta dokonał istotnej transformacji: organiczne formy natury zostały zastąpione znakami cywilizacji i technologii. Co więcej, elementy rzeźby nie pozostają zamknięte w centralnym układzie, ale jak satelity rozchodzą się w przestrzeń galerii, sugerując nieskończony proces ekspansji. Efekt jest dwojaki: z jednej strony rzeźba wywołuje wrażenie destrukcji, jakby pierwotna całość została rozerwana, a jej fragmenty uległy rozproszeniu, z drugiej – poczucie nieustannego stwarzania, otwierania się na nowe konfiguracje i relacje. „Ośrodek Kondensacji Formy II” przestaje być więc obiektem, a staje się dynamicznym polem napięć, redefiniując pojęcie rzeźby jako medium otwartego, interaktywnego i nieskończonego w swym potencjale.

Urodzony w 1923 roku Stefan Krygier – malarz, rzeźbiarz, grafik i architekt – to jeden z najciekawszych kontynuatorów łódzkiej awangardy po II wojnie światowej, choć nadal nienależycie doceniony. Studiował malarstwo w PWSSP w Łodzi oraz architekturę na Politechnice Warszawskiej. Był uczniem, przyjacielem i współpracownikiem Władysława Strzemińskiego, z którym opublikował tekst „Widzenie gotyku”. Jako jedyny spośród jego wychowanków w sposób konsekwentny rozwijał idee zawarte w „Teorii widzenia”. Współtworzył także katowicką grupę artystyczną St-53, która ukonstytuowała się w akcie sprzeciwu wobec odgórnie narzucanej artystom doktryny socrealistycznej.
Twórczość Krygiera opiera się na konsekwentnym poszukiwaniu nowych środków wyrazu formy. W centrum jego zainteresowania znajdowała się przestrzeń – traktowana jako integralny element kompozycji, a nie tło. W latach 60. i 70. realizował cykle zatytułowane Kolineacje i Konflikty, w których geometryczne układy konfrontował z formami organicznymi, badając napięcia i relacje kształtów. Równolegle rozwijał instalacje określane jako Ośrodki Kondensacji Formy – mobilne struktury o modularnej budowie, umożliwiające swobodną zmianę układu elementów. Koncepcja ta zakładała aktywny udział widza i traktowała dzieło jako „Układ Otwartej Wyobraźni”.
Artysta czerpał inspiracje z analizy sztuki dawnej, m.in. egipskiej, oraz z nauki i teorii obrazu. W jego pracach pojawiały się motywy geometryczne, biomorficzne i symboliczne – oczy, kule, koła – rozwijane później w koncepcji malarstwa symultanicznego. „Wynalazczość nowych środków wyrazu formy, nierozłącznie wiąże się z twórczością. W mojej działalności artystycznej występują dwa czynniki. Jeden to poszukiwanie nowego problemu; drugi to znajdywanie właściwej formy dla jego wyrażenia – określenia. Zgodnie z tą ideą tworzyłem malarskie prace inspirowane analizą sztuki egipskiej, cykle kolineacje i konflikty a także ośrodki kondensacji formy. W ostatnim okresie opracowuję cykl malarstwa symultanicznego. Wymienione etapy twórczości łączą się ze sobą, stanowią nie tylko rozwinięcie nowego problemu, lecz wynikają także z ewolucji formy użytych kształtów i rozwiązań kolorystycznych. Zrealizowane zostały w postaci malarstwa, reliefów i rzeźb przestrzennych” – tłumaczył artysta (fragment tekstu Stefana Krygiera z 17.XI.1987 [w:] Stefan Krygier. Otwartość formy [katalog wystawy], wyd. Miejska Galeria Sztuki w Łodzi, Łódź, 2009, s. 3).
Krygier pozostawał wierny idei sztuki jako pola badawczego, w którym forma, przestrzeń i percepcja wzajemnie się kształtują. Jego dorobek – rozpięty między malarstwem, rzeźbą a architekturą – jest świadectwem żywej kontynuacji powojennej awangardy w Polsce.