WYSTAWIANY:
"Alfred Lenica malarstwo", Galeria Miejska Arsenał, Poznań, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Pałac Sztuki Kraków, 2002

LITERATURA:
Alfred Lenica. Malarstwo, katalog wystawy, opracowanie Wojciech Makowiecki, Mirosław Pawłowski,
Marian Szczepaniak, Galeria Miejska Arsenał, Poznań 2002, s. nlb. (lista prac eksponowanych)

Prac Alfreda Lenicy nie sposób pomylić z żadnymi innymi polskich artystów. Jego abstrakcje przepełnione są gęstwinami finezyjnych linii, półprzeźroczystych, zwiewnych obłoczków. Wszystko to okraszone jest zawsze starannie dobieranymi kombinacjami elektryzujących barw. Jednak zanim artysta zwrócił się w kierunku abstrakcji i ostatecznie zdefiniował swój niepowtarzalny styl, przez długi czas pozostawał pod wpływem dwóch kluczowych nurtów europejskiej kultury: kubizmu i surrealizmu. Ta fascynacja rozpoczęła się jeszcze w latach 30. XX wieku, kiedy to powstawały jego figuratywne prace takie jak „Wiolonczelista I” i „Wiolonczelista II” z 1933, czy też „Rodzina” z 1934. Wczesne prace Lenicy charakteryzowały się wyraziście rysowanymi, płaskimi formami, które artysta obwodził wyraźnym, ciemnym konturem. Elementy kompozycji artysta umieszczał z kolei na tle spiętrzonych, geometrycznych układów, które z czasem ewoluowały i w dojrzałym okresie twórczości artysty stały się jego znakiem rozpoznawczym. Jeszcze przed II wojną światową artysta malował kompozycje tworzone poprzez nawarstwienie przedmiotów, którym nadawał znaczenie poprzez dodawanie rozbudowanych, metaforycznych tytułów („Kiedy młodość znajdzie się w wichrze”, 1948). W okresie przedwojennym natomiast Lenicy odnajdziemy również wyraźną inspirację pracami symbolistów, co znalazło swoje odzwierciedlenie w takich pracach jak „W cieniu historii” (1936), „Nafta rządzi światem” (1938-41) czy „W poszukiwaniu straconego czasu” (1939). Po wojnie Lenica stopniowo porzucał malarstwo realistyczne na rzecz złożonych, zgeometryzowanych abstrakcji figuratywnych, które zawieszał w odrealnionych, pustych pejzażach.

Jak pisała Bożena Kowalska: „Do swojej dojrzałej wizji malarskiej, tej, której został już wierny, dochodził twórca długimi laty, z przerwami i nagłymi zwrotami, wplątany w dramatycznie burzliwe, wojenne i polityczne dzieje swojego kraju. Miały one bezpośredni wpływ na jego twórczość, a nawet decydujący, ze względu na cechy osobowości i predyspozycje artysty. Był bowiem Alfred Lenica człowiekiem dobrym i uczynnym, delikatnym i uwrażliwionym na ludzką niedolę. Stąd jego skłonność do angażowania się w działalność społeczną i polityczną. Przede wszystkim był jednak artystą nazbyt hojnie obdarzonym przez naturę wybitnymi zdolnościami” (Bożena Kowalska, Alfred Lenica, Malarz zadumy, żywiołów i muzyki, [w:] Alfred Lenica, red. Beata Gawrońska-Oramus, Warszawa 2014, s. 12).

„Misterium” powstało wkrótce po ponownym osiedleniu się artysty w Poznaniu w 1946, czyli w momencie, kiedy po okresie przymusowego pobytu w Krakowie, Lenica na nowo podjął się trudnego zadania tworzenia. Obraz ten może być postrzegany jako zapowiedź dalszych poszukiwań artystycznych, jakie Lenica przedsięwziął po 1947 w ramach powołanej do życia w tymże roku poznańskiej grupy 4F+R (forma, farba, faktura, fantastyka + realizm). Obok Lenicy ojcami-założycielami 4F+R byli dwaj malarze: Ildefons Houwalt i Feliks Maria Nowowiejski, którzy poprzez nawiązania do tradycji ekspresjonistycznej przedwojennej grupy artystycznej „Zdrój” sprzeciwiali się powojennej hegemonii kapistów i postimpresjonistów. „Misterium” to jedna z tych prac w dorobku artysty, które na stałe umieściły go w panteonie polskiej, powojennej awangardy malarskiej. Praca ta jest także nie tylko ważnym dziełem z uwagi na jej walory czysto artystyczne, ale również z powodów historycznych. Jest to bowiem nie tylko świadectwo przebytej długiej drogi do dojrzałości malarskiej Lenicy, ale także świadectwo o wiele ważniejsze, bo stworzone tuż po wojnie i przez to wciąż noszące stygmat tamtych dramatycznych wydarzeń.

Polski malarz, ojciec Jana Lenicy i Danuty Konwickiej. Teść Tadeusza Konwickiego. Studia rozpoczął w 1922 roku na wydziale prawno-ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. Równolegle studiował muzykę w Konserwatorium Muzycznym. Swoje malarskie zainteresowania pogłębiał studiując w Prywatnym Instytucie Sztuk Pięknych prowadzonym przez Adama Hannytkiewicza. W latach 30. Alfred Lenica malował obrazy figuratywne, przede wszystkim martwe natury i pejzaże, wzorując się na kubizmie. Na początku wojny rodzina Leniców wysiedlona z Poznania udała się do Krakowa. Czas wojny był przełomowy w karierze malarza. Krakowskie środowisko artystyczne skupione wokół Tadeusza Kantora, a zwłaszcza przyjaźń z Jerzym Kujawskim zaowocowała pogłębieniem zainteresowań malarza awangardą. W 1945 roku Alfred Lenica powrócił do Poznania, gdzie zaangażował się w działalność artystyczną. W 1947 został współzałożycielem awangardowej grupy 4F+R. Po latach prób i poszukiwań, Lenica coraz silniej dążył ku abstrakcji i taszyzmowi. W 1948 roku wziął udział w I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie zorganizowanej przez Tadeusza Kantora. Obok poszukiwań i fascynacji abstrakcją, Alfred Lenica aktywnie współuczestniczył w nurcie socrealistycznym, tworząc wiele realistycznych obrazów w początku lat 50. W pierwszej połowie lat 50., w okresie socrealizmu, Lenica przerwał swoje twórcze eksperymenty, zwracając się w stronę wprowadzonej politycznym nakazem doktryny artystycznej. Z racji swoich przekonań politycznych był to dla niego powrót do malowanych już w latach 30. obrazów zaangażowanych społecznie i politycznie. Namalował wówczas takie obrazy, jak "Młody Bierut wśród robotników" (1949), "Pstrowski i towarzysze", "Przyjęcie do Partii", "Czerwony plakat" (1950). Na własny użytek próbował też łączyć eksperymenty formalne z ideowo zaangażowaną tematyką, jak w pracy "Tracimy dniówki" z 1953 roku, w której zastosował kolaż i monotypię. Od 1955 roku wyklarował się ostatecznie styl malarski Alfreda Lenicy, który będzie mu towarzyszył aż do śmierci. Styl ten był połączeniem taszyzmu, surrealizmu, informelu i drippingu. Powstawały obrazy olejne o dużych formatach malowane w technice wypracowanej wcześniej przez artystę (uzyskiwanie prześwitów koloru spod kolejnych warstw farby), którą następnie udoskonalał i rozwijał. Lenica chętnie posługiwał się lakierami oraz farbami przemysłowymi. Prezentował styl malarstwa abstrakcyjnego o odcieniu surrealistyczno-ekspresjonistycznym. Lenica wiele podróżował; na zaproszenie ONZ przebywał na przełomie 1959/60 roku w Genewie, gdzie w siedzibie tej organizacji wykonał malowidło ścienne "Trzy żywioły" (Woda, Ogień i Miłość). Utrzymywał stały kontakt z rodzimą awangardą artystyczną, wystawiał z Grupą Krakowską, brał udział w większości plenerów w Osiekach koło Koszalina, uczestniczył w sympozjum "Sztuka w zmieniającym się świecie" w 1966 roku w Puławach.

PODATKI I OPŁATY:
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 20%.
- Do kwoty wylicytowanej doliczona zostanie opłata z tytułu "droit de suite". Dla ceny wylicytowanej o równowartości do 50 000 EUR stawka opłaty wynosi 5%. Opłata ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP w dniu poprzedzającym dzień aukcji.

018
Alfred LENICA (1899 - 1977)

"Misterium", 1946

olej/karton, 79 x 57 cm (w świetle passe-partout)
sygnowany i datowany p.d.: 'Lenica 46'
na odwrociu naklejka z opisem pracy

Zobacz katalog

DESA UNICUM

Sztuka Współczesna. Prace na Papierze

14.09.2021

19:00

Sprzedane 65 000 zł (81 250 zł z opłatą aukcyjną)
Cena wywoławcza:
Estymacja: 70 000 - 90 000 zł
Opłaty dodatkowe: droit de suite

WYSTAWIANY:
"Alfred Lenica malarstwo", Galeria Miejska Arsenał, Poznań, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Pałac Sztuki Kraków, 2002

LITERATURA:
Alfred Lenica. Malarstwo, katalog wystawy, opracowanie Wojciech Makowiecki, Mirosław Pawłowski,
Marian Szczepaniak, Galeria Miejska Arsenał, Poznań 2002, s. nlb. (lista prac eksponowanych)

Prac Alfreda Lenicy nie sposób pomylić z żadnymi innymi polskich artystów. Jego abstrakcje przepełnione są gęstwinami finezyjnych linii, półprzeźroczystych, zwiewnych obłoczków. Wszystko to okraszone jest zawsze starannie dobieranymi kombinacjami elektryzujących barw. Jednak zanim artysta zwrócił się w kierunku abstrakcji i ostatecznie zdefiniował swój niepowtarzalny styl, przez długi czas pozostawał pod wpływem dwóch kluczowych nurtów europejskiej kultury: kubizmu i surrealizmu. Ta fascynacja rozpoczęła się jeszcze w latach 30. XX wieku, kiedy to powstawały jego figuratywne prace takie jak „Wiolonczelista I” i „Wiolonczelista II” z 1933, czy też „Rodzina” z 1934. Wczesne prace Lenicy charakteryzowały się wyraziście rysowanymi, płaskimi formami, które artysta obwodził wyraźnym, ciemnym konturem. Elementy kompozycji artysta umieszczał z kolei na tle spiętrzonych, geometrycznych układów, które z czasem ewoluowały i w dojrzałym okresie twórczości artysty stały się jego znakiem rozpoznawczym. Jeszcze przed II wojną światową artysta malował kompozycje tworzone poprzez nawarstwienie przedmiotów, którym nadawał znaczenie poprzez dodawanie rozbudowanych, metaforycznych tytułów („Kiedy młodość znajdzie się w wichrze”, 1948). W okresie przedwojennym natomiast Lenicy odnajdziemy również wyraźną inspirację pracami symbolistów, co znalazło swoje odzwierciedlenie w takich pracach jak „W cieniu historii” (1936), „Nafta rządzi światem” (1938-41) czy „W poszukiwaniu straconego czasu” (1939). Po wojnie Lenica stopniowo porzucał malarstwo realistyczne na rzecz złożonych, zgeometryzowanych abstrakcji figuratywnych, które zawieszał w odrealnionych, pustych pejzażach.

Jak pisała Bożena Kowalska: „Do swojej dojrzałej wizji malarskiej, tej, której został już wierny, dochodził twórca długimi laty, z przerwami i nagłymi zwrotami, wplątany w dramatycznie burzliwe, wojenne i polityczne dzieje swojego kraju. Miały one bezpośredni wpływ na jego twórczość, a nawet decydujący, ze względu na cechy osobowości i predyspozycje artysty. Był bowiem Alfred Lenica człowiekiem dobrym i uczynnym, delikatnym i uwrażliwionym na ludzką niedolę. Stąd jego skłonność do angażowania się w działalność społeczną i polityczną. Przede wszystkim był jednak artystą nazbyt hojnie obdarzonym przez naturę wybitnymi zdolnościami” (Bożena Kowalska, Alfred Lenica, Malarz zadumy, żywiołów i muzyki, [w:] Alfred Lenica, red. Beata Gawrońska-Oramus, Warszawa 2014, s. 12).

„Misterium” powstało wkrótce po ponownym osiedleniu się artysty w Poznaniu w 1946, czyli w momencie, kiedy po okresie przymusowego pobytu w Krakowie, Lenica na nowo podjął się trudnego zadania tworzenia. Obraz ten może być postrzegany jako zapowiedź dalszych poszukiwań artystycznych, jakie Lenica przedsięwziął po 1947 w ramach powołanej do życia w tymże roku poznańskiej grupy 4F+R (forma, farba, faktura, fantastyka + realizm). Obok Lenicy ojcami-założycielami 4F+R byli dwaj malarze: Ildefons Houwalt i Feliks Maria Nowowiejski, którzy poprzez nawiązania do tradycji ekspresjonistycznej przedwojennej grupy artystycznej „Zdrój” sprzeciwiali się powojennej hegemonii kapistów i postimpresjonistów. „Misterium” to jedna z tych prac w dorobku artysty, które na stałe umieściły go w panteonie polskiej, powojennej awangardy malarskiej. Praca ta jest także nie tylko ważnym dziełem z uwagi na jej walory czysto artystyczne, ale również z powodów historycznych. Jest to bowiem nie tylko świadectwo przebytej długiej drogi do dojrzałości malarskiej Lenicy, ale także świadectwo o wiele ważniejsze, bo stworzone tuż po wojnie i przez to wciąż noszące stygmat tamtych dramatycznych wydarzeń.

Polski malarz, ojciec Jana Lenicy i Danuty Konwickiej. Teść Tadeusza Konwickiego. Studia rozpoczął w 1922 roku na wydziale prawno-ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. Równolegle studiował muzykę w Konserwatorium Muzycznym. Swoje malarskie zainteresowania pogłębiał studiując w Prywatnym Instytucie Sztuk Pięknych prowadzonym przez Adama Hannytkiewicza. W latach 30. Alfred Lenica malował obrazy figuratywne, przede wszystkim martwe natury i pejzaże, wzorując się na kubizmie. Na początku wojny rodzina Leniców wysiedlona z Poznania udała się do Krakowa. Czas wojny był przełomowy w karierze malarza. Krakowskie środowisko artystyczne skupione wokół Tadeusza Kantora, a zwłaszcza przyjaźń z Jerzym Kujawskim zaowocowała pogłębieniem zainteresowań malarza awangardą. W 1945 roku Alfred Lenica powrócił do Poznania, gdzie zaangażował się w działalność artystyczną. W 1947 został współzałożycielem awangardowej grupy 4F+R. Po latach prób i poszukiwań, Lenica coraz silniej dążył ku abstrakcji i taszyzmowi. W 1948 roku wziął udział w I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie zorganizowanej przez Tadeusza Kantora. Obok poszukiwań i fascynacji abstrakcją, Alfred Lenica aktywnie współuczestniczył w nurcie socrealistycznym, tworząc wiele realistycznych obrazów w początku lat 50. W pierwszej połowie lat 50., w okresie socrealizmu, Lenica przerwał swoje twórcze eksperymenty, zwracając się w stronę wprowadzonej politycznym nakazem doktryny artystycznej. Z racji swoich przekonań politycznych był to dla niego powrót do malowanych już w latach 30. obrazów zaangażowanych społecznie i politycznie. Namalował wówczas takie obrazy, jak "Młody Bierut wśród robotników" (1949), "Pstrowski i towarzysze", "Przyjęcie do Partii", "Czerwony plakat" (1950). Na własny użytek próbował też łączyć eksperymenty formalne z ideowo zaangażowaną tematyką, jak w pracy "Tracimy dniówki" z 1953 roku, w której zastosował kolaż i monotypię. Od 1955 roku wyklarował się ostatecznie styl malarski Alfreda Lenicy, który będzie mu towarzyszył aż do śmierci. Styl ten był połączeniem taszyzmu, surrealizmu, informelu i drippingu. Powstawały obrazy olejne o dużych formatach malowane w technice wypracowanej wcześniej przez artystę (uzyskiwanie prześwitów koloru spod kolejnych warstw farby), którą następnie udoskonalał i rozwijał. Lenica chętnie posługiwał się lakierami oraz farbami przemysłowymi. Prezentował styl malarstwa abstrakcyjnego o odcieniu surrealistyczno-ekspresjonistycznym. Lenica wiele podróżował; na zaproszenie ONZ przebywał na przełomie 1959/60 roku w Genewie, gdzie w siedzibie tej organizacji wykonał malowidło ścienne "Trzy żywioły" (Woda, Ogień i Miłość). Utrzymywał stały kontakt z rodzimą awangardą artystyczną, wystawiał z Grupą Krakowską, brał udział w większości plenerów w Osiekach koło Koszalina, uczestniczył w sympozjum "Sztuka w zmieniającym się świecie" w 1966 roku w Puławach.

PODATKI I OPŁATY:
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 20%.
- Do kwoty wylicytowanej doliczona zostanie opłata z tytułu "droit de suite". Dla ceny wylicytowanej o równowartości do 50 000 EUR stawka opłaty wynosi 5%. Opłata ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP w dniu poprzedzającym dzień aukcji.