Proweniencja:
Polska, kolekcja prywatna
Agra-Art, aukcja 17.10.2021, poz. 20
Kraków, kolekcja Zygmunta Ziembickiego
Wystawiany:
Radom, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Jacek Malczewski. Konteksty, 20.09.2024 – 5.01.2025.
Poznań, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Jacek Malczewski, 1968.
Kraków-Zabrze, Muzeum w Zabrzu, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Jacek Malczewski 1855-1929, 1961.
Kraków, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Malarstwo polskie XIX i XX w. Dzieła artystów nieżyjących, 1949.
Kraków, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Jacek Malczewski 1855-1929, 1939.
Kraków, Muzeum Narodowe w Krakowie, Pośmiertna wystawa dzieł Jacka Malczewskiego, listopad 1929.
Pittsburgh, Carnegie Institute, Twenty-Fifth Annual International Exhibition of Paintings, 1926.
Reprodukowany:
Szymalak-Bugajska P. [red.], Jacek Malczewski. Konteksty, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Radom 2024, s. 272-273.
Szymalak-Bugajska P., Malczewski. Zbliżenia, Wyd. Arkady, Warszawa 2023, s. 180-181.
Krzysztofowicz-Kozakowska S., Jacek Malczewski. Życie i twórczość, Kraków [2008] s.138-139.
Jacek Malczewski. Katalog wystawy monograficznej, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Poznań 1968, poz. kat. 123, il. 129-131.
Literatura:
Jordanowski S., Vademecum malarstwa polskiego w USA, Wrocław 1996, s. 71.
Jakimowicz A., Jacek Malczewski, Warszawa 1974, poz. kat. 98.
Jakimowicz A., Jacek Malczewski i jego epoka, Warszawa 1970, s. 156.
Jacek Malczewski 1855-1929 [katalog wystawy], Muzeum Zabrze, TPSP w Krakowie, Kraków 1961 poz. kat. 24.
Malarstwo Polskie XIX-XX w. Dzieła artystów nieżyjących [katalog wystawy], TPSP w Krakowie, Kraków 1949, poz. kat. 46.
Jacek Malczewski (1855-1929) [katalog wystawy], TPSP w Krakowie, Kraków 1939, poz. kat. 187, s. 18 (jako własność Zygmunta Ziembickiego).
Pośmiertna wystawa dzieł Jacka Malczewskiego w Muzeum Narodowym, „Głos Narodu” 9 XI 1929, nr 301, s. 5.
Tryptyk „Konik polny” należy do grupy niezwykłych, bogatych symbolicznie dzieł Jacka Malczewskiego, w których świat realny przeplata się z baśnią, stanowiąc opowieść o ludzkiej egzystencji i losie artysty. W centralnej części autor ukazał portret swojego serdecznego znajomego i wieloletniego modela, krakowskiego malarza Stanisława Bryniarskiego (1829-1914), flankowanego przez dwie podobizny faunów w bocznych kwaterach. Bryniarski, malarz z pokolenia Matejki i Grottgera, przedstawiał głównie miejską architekturę i wnętrza, a w późniejszym wieku zajmował się także kopiowaniem i konserwacją obrazów. Zapamiętany został jednak przede wszystkim jako charakterystyczna postać z płócien Malczewskiego. Tu jego pomarszczona twarz, błękitne oczy i siwa grzywa nabierają wymiaru metaforycznego, stając się ucieleśnieniem mitu o Titonosie.
Malczewski sięga do historii z greckiej mitologii o ukochanym różanopalcej bogini Eos, któremu Zeus podarował nieśmiertelność, lecz nie wieczną młodość. Skazany na nieskończone starzenie się, Titonos przekształcił się ostatecznie w świerszcza – istotę, która w ikonografii artysty staje się znakiem nieśmiertelności ducha. W tym kluczu portret Bryniarskiego – sędziwego malarza, związanego z dawną epoką – nabiera głębokiego znaczenia: jest obrazem ludzkiego przemijania, a zarazem artystycznego trwania. Starcowi towarzyszy młoda kobieta z wieńcem kąkoli na głowie – to Eos, trzymająca w dłoni tytułowego konika polnego – przyszłą postać ukochanego. Owady te, u Malczewskiego tożsamy ze świerszczem czy cykadą, niemal zawsze przywołują motyw śmierci. Zdobiące głowę boginki różowe kąkole, choć piękne, są roślinami trującymi – a więc niosą w sobie dwuznaczność Erosa i Thanatosa, miłości i nieubłaganego końca życia. Tło kompozycji, wypełnione sielankowym pejzażem, w którym faun obejmuje wiejską dziewczynę, wzmacnia erotyczny i zmysłowy ton przedstawienia. Malczewski, jak często w swojej twórczości, łączy tu sacrum i profanum, mit i codzienność, tworząc alegorię człowieka rozdartego między ciałem a duchem, czasem a wiecznością.
Postacie dwóch satyrów, widoczne w bocznych częściach tryptyku powstały w 1907 roku, czyli cztery lata po namalowaniu portretu Bryniarskiego – jednak razem dopełniają zawarty przez artystę mit o przemijaniu. Obrazy ukazują twarze starszych, rogatych mężczyzn, z których ten po lewej ma dodatkowo na szyi umieszczony szkaplerz. Należące do świata natury i baśni istoty, stanowią odwołanie zarówno do zwierzęcych instynktów, jak i ludzkiej duchowości. Prezentowany „Konik polny” jest zatem nie tylko portretem przyjaciela, ale również medytacją nad losem artysty, nad starością i przemijaniem. Zarówno w starcu o błękitnych oczach, jak i satyrach można dostrzec samego Malczewskiego, spoglądającego w przeszłość i w siebie. Obraz ten – poetycki, wieloznaczny i symboliczny – stanowi jedną z bardziej rozbudowanych realizacji artysty, w której jego refleksja nad naturą istnienia osiąga szczególną dojrzałość.
olej, płótno/tektura
43,2 x 110,4 cm
na ramie pięć nalepek – od lewej: nalepka (maszynopis): Zbiory Miejskie Krak. / Dzp. 43/44 / Dep. P. Zygmunta Ziembickiego; nalepka (druk, tusz): [RE] G. NO / CASE NO / CARNEGIE INSTITUTE, PITTSBURGH, PA., U.S.A. / TABLEAU La cigale / PEINTRE Jacek Malczewski / PROPRIÉTAIRE Zygmunt Ziembicki / ADRESSE Pologne, Cracovie, Acad. des Beaux Arts / Priere de coller avec soin deux étiquettes: l’une au châssis, l’autre au cadre; nalepka Muzeum Narodowego w Poznaniu (druk, maszynopis): AUTOR/ARTISTE Jacek Malczewski / TYTUŁ/TITRE Konik polny / tryptyk, 1903-1907 / WYSTAWA/EXPOSITION Monograficzna Jacka Malczew / skiego XI 1968-II. 1969 / NR CAT./ CAT NR 123; nalepka (druk, tusz): 271 / REG. NO. CASE NO [oł.]: 89-1 / CARNEGIE INSTITUTE, PITTSBURGH, PA., U.S.A. / TABLEAU La cigale / PEINTRE Jacek Malczewski / PROPRIÉTAIRE Zygmunt Ziembicki / ADRESSE Pologne, Cracovie, Acad. des Beaux Arts / […] au cadre zdarta nalepka kolekcjonerska z czerwonym otokiem (tusz): 5 (…) / J (…) oraz na tzw. „zaplecku“ dwie nalepki: nalepka (druk, niebieski długopis): TOW. PRZYJACIÓŁ SZTUK PIĘKNYCH W KRAKOWIE / Autor Jacek Malczewski / Tytuł dzieła Tryptyk „Konik polny“ 1907 / Rodzaj dzieła olej-deska / Cena / Podpis autora (wł. Ziembicki); nalepka (druk, maszynopis): Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie / R. 1939. Nr 178. [pieczęć] 1688 / Autor [pieczęć] WYSTAWA JACKA MALCZEWSKIEGO / Adres / Dzieło Konik polny / Wykonanie ol., dykt. / cena …
Proweniencja:
Polska, kolekcja prywatna
Agra-Art, aukcja 17.10.2021, poz. 20
Kraków, kolekcja Zygmunta Ziembickiego
Wystawiany:
Radom, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Jacek Malczewski. Konteksty, 20.09.2024 – 5.01.2025.
Poznań, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Jacek Malczewski, 1968.
Kraków-Zabrze, Muzeum w Zabrzu, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Jacek Malczewski 1855-1929, 1961.
Kraków, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Malarstwo polskie XIX i XX w. Dzieła artystów nieżyjących, 1949.
Kraków, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Jacek Malczewski 1855-1929, 1939.
Kraków, Muzeum Narodowe w Krakowie, Pośmiertna wystawa dzieł Jacka Malczewskiego, listopad 1929.
Pittsburgh, Carnegie Institute, Twenty-Fifth Annual International Exhibition of Paintings, 1926.
Reprodukowany:
Szymalak-Bugajska P. [red.], Jacek Malczewski. Konteksty, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Radom 2024, s. 272-273.
Szymalak-Bugajska P., Malczewski. Zbliżenia, Wyd. Arkady, Warszawa 2023, s. 180-181.
Krzysztofowicz-Kozakowska S., Jacek Malczewski. Życie i twórczość, Kraków [2008] s.138-139.
Jacek Malczewski. Katalog wystawy monograficznej, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Poznań 1968, poz. kat. 123, il. 129-131.
Literatura:
Jordanowski S., Vademecum malarstwa polskiego w USA, Wrocław 1996, s. 71.
Jakimowicz A., Jacek Malczewski, Warszawa 1974, poz. kat. 98.
Jakimowicz A., Jacek Malczewski i jego epoka, Warszawa 1970, s. 156.
Jacek Malczewski 1855-1929 [katalog wystawy], Muzeum Zabrze, TPSP w Krakowie, Kraków 1961 poz. kat. 24.
Malarstwo Polskie XIX-XX w. Dzieła artystów nieżyjących [katalog wystawy], TPSP w Krakowie, Kraków 1949, poz. kat. 46.
Jacek Malczewski (1855-1929) [katalog wystawy], TPSP w Krakowie, Kraków 1939, poz. kat. 187, s. 18 (jako własność Zygmunta Ziembickiego).
Pośmiertna wystawa dzieł Jacka Malczewskiego w Muzeum Narodowym, „Głos Narodu” 9 XI 1929, nr 301, s. 5.
Tryptyk „Konik polny” należy do grupy niezwykłych, bogatych symbolicznie dzieł Jacka Malczewskiego, w których świat realny przeplata się z baśnią, stanowiąc opowieść o ludzkiej egzystencji i losie artysty. W centralnej części autor ukazał portret swojego serdecznego znajomego i wieloletniego modela, krakowskiego malarza Stanisława Bryniarskiego (1829-1914), flankowanego przez dwie podobizny faunów w bocznych kwaterach. Bryniarski, malarz z pokolenia Matejki i Grottgera, przedstawiał głównie miejską architekturę i wnętrza, a w późniejszym wieku zajmował się także kopiowaniem i konserwacją obrazów. Zapamiętany został jednak przede wszystkim jako charakterystyczna postać z płócien Malczewskiego. Tu jego pomarszczona twarz, błękitne oczy i siwa grzywa nabierają wymiaru metaforycznego, stając się ucieleśnieniem mitu o Titonosie.
Malczewski sięga do historii z greckiej mitologii o ukochanym różanopalcej bogini Eos, któremu Zeus podarował nieśmiertelność, lecz nie wieczną młodość. Skazany na nieskończone starzenie się, Titonos przekształcił się ostatecznie w świerszcza – istotę, która w ikonografii artysty staje się znakiem nieśmiertelności ducha. W tym kluczu portret Bryniarskiego – sędziwego malarza, związanego z dawną epoką – nabiera głębokiego znaczenia: jest obrazem ludzkiego przemijania, a zarazem artystycznego trwania. Starcowi towarzyszy młoda kobieta z wieńcem kąkoli na głowie – to Eos, trzymająca w dłoni tytułowego konika polnego – przyszłą postać ukochanego. Owady te, u Malczewskiego tożsamy ze świerszczem czy cykadą, niemal zawsze przywołują motyw śmierci. Zdobiące głowę boginki różowe kąkole, choć piękne, są roślinami trującymi – a więc niosą w sobie dwuznaczność Erosa i Thanatosa, miłości i nieubłaganego końca życia. Tło kompozycji, wypełnione sielankowym pejzażem, w którym faun obejmuje wiejską dziewczynę, wzmacnia erotyczny i zmysłowy ton przedstawienia. Malczewski, jak często w swojej twórczości, łączy tu sacrum i profanum, mit i codzienność, tworząc alegorię człowieka rozdartego między ciałem a duchem, czasem a wiecznością.
Postacie dwóch satyrów, widoczne w bocznych częściach tryptyku powstały w 1907 roku, czyli cztery lata po namalowaniu portretu Bryniarskiego – jednak razem dopełniają zawarty przez artystę mit o przemijaniu. Obrazy ukazują twarze starszych, rogatych mężczyzn, z których ten po lewej ma dodatkowo na szyi umieszczony szkaplerz. Należące do świata natury i baśni istoty, stanowią odwołanie zarówno do zwierzęcych instynktów, jak i ludzkiej duchowości. Prezentowany „Konik polny” jest zatem nie tylko portretem przyjaciela, ale również medytacją nad losem artysty, nad starością i przemijaniem. Zarówno w starcu o błękitnych oczach, jak i satyrach można dostrzec samego Malczewskiego, spoglądającego w przeszłość i w siebie. Obraz ten – poetycki, wieloznaczny i symboliczny – stanowi jedną z bardziej rozbudowanych realizacji artysty, w której jego refleksja nad naturą istnienia osiąga szczególną dojrzałość.