POCHODZENIE:
z historycznej kolekcji Tadeusza Stryjeńskiego (1849-1943), architekta
w okresie powojennym własność Józefa Woźniczki w Krakowie
kolekcja prywatna, Polska

WYSTAWIANY:
pokaz w Muzeum Narodowym w Krakowie, 18 grudnia - 16 stycznia 2007
Jacek Malczewski 1855-1929, Muzeum w Zabrzu, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, 1961
Wystawa polskiego malarstwa rodzajowego wieku XIX i XX, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, 1954
Wystawa jubileuszowa Jacka Malczewskiego, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie, maj-czerwiec 1926
Wystawa obrazów Jacka Malczewskiego, Muzeum Wielkopolskie, Poznań, marzec-kwiecień 1925
Wystawa jubileuszowa Jacka Malczewskiego (1874-1924), Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, listopad 1924 - styczeń 1925
Zbiorowa wystawa dzieł Jacka Malczewskiego, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, 1903

LITERATURA:
Jacek Malczewski, katalog wystawy monograficznej, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Poznań 1968, nr kat. 19
Jacek Malczewski 1855-1929, katalog, Muzeum w Zabrzu, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków-Zabrze 1961, nr kat. 1
Wystawa polskiego malarstwa rodzajowego wieku XIX i XX, katalog, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 1954, nr kat. 85, s. 18
Michalina Janoszanka, Wielki Tercjarz. Moje wspomnienia o Jacku Malczewskim, Poznań 1935, s. 193, 194, 198, poz. 6
Wystawa jubileuszowa Jacka Malczewskiego, katalog, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie, Lwów 1926, nr kat. 37, s. 21
Tadeusz Szydłowski, Drogi sztuki Jacka Malczewskiego, "Przegląd Warszawski" 1925, r. 5, z. 43, s. 11
Wystawa obrazów Jacka Malczewskiego, katalog, Muzeum Wielkopolskie, Poznań, marzec-kwiecień 1925, nr kat. 12, s. 11
Bronisław Zaleski, Jubileuszowa wystawa dzieł Jacka Malczewskiego, "Głos Narodu" 1924, nr 281 (8 grudnia), s. 5
Wystawa jubileuszowa Jacka Malczewskiego (1874-1924), katalog, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 1924, nr kat. 6
Zbiorowa wystawa dzieł Jacka Malczewskiego, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, 1903,
katalog VI, nr kat. 31, s. 10

„To właśnie ta cudna adoracja pastuszków w stajence Beetleemskiej. Kto raz widział ten obraz, nie zapomni go. Pełnię odczucia religijnego wzmacnia sentyment narodowy, koncentrujący się w pewności, że to między nami w Polsce ‘Bóg się rodzi’”.

Michalina Janoszanka, Wielki Tercjarz. Moje wspomnienia o Jacku Malczewskim, Poznań 1935, s. 198

W "Jasełkach" Malczewski dolną partię płótna wypełnił płaszczyzną drewnianego żłobu oraz połaciami syntetycznie ujętego siana. W jednej trzeciej, po lewej stronie przedstawił w skrócie perspektywicznym dzieciątko, któremu przypatruje się dziewięciu pasterzy. Ich sylwety stanowią galerię typów: Malczewski wyobraził mężczyzn w różnym wieku i o różnych typach fizjonomicznych. Zróżnicował ich postawy, lecz przede wszystkim stroje, tworząc niezwykła galerię etnograficznych motywów. Jednoczy ich zapatrzenie i wyrażony w twarzach zachwyt postacią dzieciątka. Tło to fragment ciemniej ściany szopy z otworem wejściowym po lewej stronie, na tle którego widoczna jest dziesiąta postać – chłopska kobieta, które nie wyróżnia się spośród wizerunków chłopów. Zapewne takie było zamierzenie autora, żeby Maryja pozostała, obok pasterzy, niemal niezauważona, co trafnie odczytała Michalina Janoszanka w komentarzu do prezentowanej pracy w „Wielki Tercjarzu”.

Temat Bożego Narodzenia powraca w oeuvre Malczewskiego jeszcze tylko raz, około 1920 roku w obrazie z kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu. W tamtej redakcji Malczewski posługuje się poetyką symbolizmu charakterystyczną dla swojej dojrzałej fazy twórczości. W przypadku „Jasełek” z 1888 roku jego styl jest wysoce naturalistyczny. Folklorystyczna tematyka przybliża prezentowaną pracę do cyklu „Rusałek” powstałych w tym samym roku. Malarz wykonał te obrazy jako supraporty do pałacyku hrabiego Zygmunta Pusłowskiego w Krakowie. Fantastyczna tematyka tego wczesnego cyklu oparta jest o historie wodnych boginek, które wyczekują zagubionych wędrowców. Drugą analogią, za sprawą wydłużonych, horyzontalnych formatów płócien i światłocieniowych rozwiązań mogą być prace cyklu sybirackiego, który Malczewski konsekwentnie budował w latach 1882- 1895. W szczególnie osobliwy dialog z „Jasełkami” – przecież radosnymi w wyrazie – wchodzi melancholijna „Wigilia na Syberii” (1892, Muzeum Narodowe w Krakowie).

W katalogu wystawy Jacka Malczewskiego w Muzeum Wielkopolskim w Poznaniu z 1925 roku opublikowano przy opisie „Jasełek” fragment z poezji Lucjana Rydla: „I do dziś dnia w tej stajence, Gdzie to Bóstwo niemowlęce, Jasna kolęda zasiada (…)”. Prezentowane „Jasełka” w jasny sposób zapowiadają, przecież neoromantyczną w genezie, młodopolską fascynację folklorem. Malczewski zapewne zamierzył dzieło jako popis kunsztu malarskiego, lecz przy tym nasycił je symbolicznym sensem. „Jasełka” stanowią niezwykły dokument kształtujących się w latach 80. kluczowych motywów twórczości Malczewskiego – splotu ludowości, mitu, tematyki patriotycznej i romantycznego postrzegania rzeczywistości.

W latach 1872-75 i 1877-79 studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, m.in. u Władysława Łuszczkiewicza i Jana Matejki oraz w latach 1876-77 u Henri Ernesta Lehmana w Szkole Sztuk Pięknych w Paryżu. Na formację artysty wpłynęły liczne podróże do Paryża, Monachium, Wiednia, Włoch, Grecji czy Turcji. Istotnym źródłem inspiracji Malczewskiego był rodzimy folklor, polska literatura i historia, także tradycja biblijna i mitologiczna. Stale podejmował wątki patriotyczne i mesjanistyczne, egzystencjalne, autobiograficzne oraz dotyczące dylematów artystycznego tworzenia. Uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela malarstwa polskiego symbolizmu wsławił się też jako wybitny pedagog. Wykładał malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (1896-1900 i 1910-1921), a w okresie 1912-1914 pełnił funkcję jej rektora. W 1897 roku został członkiem-założycielem Towarzystwa Artystów Polskich "Sztuka". Twórczość Malczewskiego był wielokrotnie prezentowana poza granicami kraju, doceniana i nagradzana, m.in medalami na międzynarodowych wystawach w Monachium (1892), Berlinie (1891) i Paryżu (1900).

PODATKI I OPŁATY:
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 20%.

04
Jacek MALCZEWSKI (1854 Radom - 1929 Kraków)

"Jasełka", 1888

olej/płótno, 105 x 212 cm
sygnowany i datowany p.g.: 'J. Malczewski 1888'
inne tytuły: Boże Narodzenie, Pokłon pasterzy, Szopka
na krośnie malarskim papierowa nalepka wystawowa Muzeum Wielkopolskiego w Poznaniu oraz nalepka własnościowa

Kup abonament Wykup abonament, aby zobaczyć więcej informacji

POCHODZENIE:
z historycznej kolekcji Tadeusza Stryjeńskiego (1849-1943), architekta
w okresie powojennym własność Józefa Woźniczki w Krakowie
kolekcja prywatna, Polska

WYSTAWIANY:
pokaz w Muzeum Narodowym w Krakowie, 18 grudnia - 16 stycznia 2007
Jacek Malczewski 1855-1929, Muzeum w Zabrzu, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, 1961
Wystawa polskiego malarstwa rodzajowego wieku XIX i XX, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, 1954
Wystawa jubileuszowa Jacka Malczewskiego, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie, maj-czerwiec 1926
Wystawa obrazów Jacka Malczewskiego, Muzeum Wielkopolskie, Poznań, marzec-kwiecień 1925
Wystawa jubileuszowa Jacka Malczewskiego (1874-1924), Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, listopad 1924 - styczeń 1925
Zbiorowa wystawa dzieł Jacka Malczewskiego, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, 1903

LITERATURA:
Jacek Malczewski, katalog wystawy monograficznej, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Poznań 1968, nr kat. 19
Jacek Malczewski 1855-1929, katalog, Muzeum w Zabrzu, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków-Zabrze 1961, nr kat. 1
Wystawa polskiego malarstwa rodzajowego wieku XIX i XX, katalog, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 1954, nr kat. 85, s. 18
Michalina Janoszanka, Wielki Tercjarz. Moje wspomnienia o Jacku Malczewskim, Poznań 1935, s. 193, 194, 198, poz. 6
Wystawa jubileuszowa Jacka Malczewskiego, katalog, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie, Lwów 1926, nr kat. 37, s. 21
Tadeusz Szydłowski, Drogi sztuki Jacka Malczewskiego, "Przegląd Warszawski" 1925, r. 5, z. 43, s. 11
Wystawa obrazów Jacka Malczewskiego, katalog, Muzeum Wielkopolskie, Poznań, marzec-kwiecień 1925, nr kat. 12, s. 11
Bronisław Zaleski, Jubileuszowa wystawa dzieł Jacka Malczewskiego, "Głos Narodu" 1924, nr 281 (8 grudnia), s. 5
Wystawa jubileuszowa Jacka Malczewskiego (1874-1924), katalog, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 1924, nr kat. 6
Zbiorowa wystawa dzieł Jacka Malczewskiego, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, 1903,
katalog VI, nr kat. 31, s. 10

„To właśnie ta cudna adoracja pastuszków w stajence Beetleemskiej. Kto raz widział ten obraz, nie zapomni go. Pełnię odczucia religijnego wzmacnia sentyment narodowy, koncentrujący się w pewności, że to między nami w Polsce ‘Bóg się rodzi’”.

Michalina Janoszanka, Wielki Tercjarz. Moje wspomnienia o Jacku Malczewskim, Poznań 1935, s. 198

W "Jasełkach" Malczewski dolną partię płótna wypełnił płaszczyzną drewnianego żłobu oraz połaciami syntetycznie ujętego siana. W jednej trzeciej, po lewej stronie przedstawił w skrócie perspektywicznym dzieciątko, któremu przypatruje się dziewięciu pasterzy. Ich sylwety stanowią galerię typów: Malczewski wyobraził mężczyzn w różnym wieku i o różnych typach fizjonomicznych. Zróżnicował ich postawy, lecz przede wszystkim stroje, tworząc niezwykła galerię etnograficznych motywów. Jednoczy ich zapatrzenie i wyrażony w twarzach zachwyt postacią dzieciątka. Tło to fragment ciemniej ściany szopy z otworem wejściowym po lewej stronie, na tle którego widoczna jest dziesiąta postać – chłopska kobieta, które nie wyróżnia się spośród wizerunków chłopów. Zapewne takie było zamierzenie autora, żeby Maryja pozostała, obok pasterzy, niemal niezauważona, co trafnie odczytała Michalina Janoszanka w komentarzu do prezentowanej pracy w „Wielki Tercjarzu”.

Temat Bożego Narodzenia powraca w oeuvre Malczewskiego jeszcze tylko raz, około 1920 roku w obrazie z kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu. W tamtej redakcji Malczewski posługuje się poetyką symbolizmu charakterystyczną dla swojej dojrzałej fazy twórczości. W przypadku „Jasełek” z 1888 roku jego styl jest wysoce naturalistyczny. Folklorystyczna tematyka przybliża prezentowaną pracę do cyklu „Rusałek” powstałych w tym samym roku. Malarz wykonał te obrazy jako supraporty do pałacyku hrabiego Zygmunta Pusłowskiego w Krakowie. Fantastyczna tematyka tego wczesnego cyklu oparta jest o historie wodnych boginek, które wyczekują zagubionych wędrowców. Drugą analogią, za sprawą wydłużonych, horyzontalnych formatów płócien i światłocieniowych rozwiązań mogą być prace cyklu sybirackiego, który Malczewski konsekwentnie budował w latach 1882- 1895. W szczególnie osobliwy dialog z „Jasełkami” – przecież radosnymi w wyrazie – wchodzi melancholijna „Wigilia na Syberii” (1892, Muzeum Narodowe w Krakowie).

W katalogu wystawy Jacka Malczewskiego w Muzeum Wielkopolskim w Poznaniu z 1925 roku opublikowano przy opisie „Jasełek” fragment z poezji Lucjana Rydla: „I do dziś dnia w tej stajence, Gdzie to Bóstwo niemowlęce, Jasna kolęda zasiada (…)”. Prezentowane „Jasełka” w jasny sposób zapowiadają, przecież neoromantyczną w genezie, młodopolską fascynację folklorem. Malczewski zapewne zamierzył dzieło jako popis kunsztu malarskiego, lecz przy tym nasycił je symbolicznym sensem. „Jasełka” stanowią niezwykły dokument kształtujących się w latach 80. kluczowych motywów twórczości Malczewskiego – splotu ludowości, mitu, tematyki patriotycznej i romantycznego postrzegania rzeczywistości.

W latach 1872-75 i 1877-79 studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, m.in. u Władysława Łuszczkiewicza i Jana Matejki oraz w latach 1876-77 u Henri Ernesta Lehmana w Szkole Sztuk Pięknych w Paryżu. Na formację artysty wpłynęły liczne podróże do Paryża, Monachium, Wiednia, Włoch, Grecji czy Turcji. Istotnym źródłem inspiracji Malczewskiego był rodzimy folklor, polska literatura i historia, także tradycja biblijna i mitologiczna. Stale podejmował wątki patriotyczne i mesjanistyczne, egzystencjalne, autobiograficzne oraz dotyczące dylematów artystycznego tworzenia. Uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela malarstwa polskiego symbolizmu wsławił się też jako wybitny pedagog. Wykładał malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (1896-1900 i 1910-1921), a w okresie 1912-1914 pełnił funkcję jej rektora. W 1897 roku został członkiem-założycielem Towarzystwa Artystów Polskich "Sztuka". Twórczość Malczewskiego był wielokrotnie prezentowana poza granicami kraju, doceniana i nagradzana, m.in medalami na międzynarodowych wystawach w Monachium (1892), Berlinie (1891) i Paryżu (1900).

PODATKI I OPŁATY:
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 20%.