Prezentowany obraz pochodzi z r. 1966, przełomowego w artystycznej biografii Ryszarda Winiarskiego. W tym roku, artysta zyskał rozgłos, zdobywając Nagrodę Główną na Sympozjum Artystów Plastyków i Naukowców w Puławach, jednej z najważniejszych imprez polskiej awangardy. Przedstawił tam prace inspirowane rachunkiem prawdopodobieństwa przy wykorzystaniu modułu czarnych i białych kwadratów. W tym czasie, artysta podejmował także próby z innymi kolorami, czego przykładem jest obraz przedstawiony na naszej aukcji. Kompozycja rozegrana w błękitach stanowi rarytas na rynku aukcyjnym.

W następnych latach, Winiarski rozwijał ideę kompozycji opartych na przyjętej zasadzie, a obrazy stanowiące wynik połączonych elementów przypadku i zaprogramowania stały się jego znakiem rozpoznawczym.

Integralną częścią prezentowanego na naszej aukcji obrazu, jest zamieszczony na odwrocie (na przytwierdzonej kartce) zapis procesu twórczego, który z jednej strony opiera się na porządku (opisane reguły, struktura siatki), z drugiej – na przypadku (rzut kostką). Rzut decyduje nie tylko o kolorze, ale również jego wzmocnieniu. Bożena Kowalska w swoich tekstach o twórczości Winiarskiego zwraca uwagę, że jego sztuka zawiera w sobie pierwiastki konceptualizmu, czym wyprzedza swój czas. Jak zauważa Kowalska, intencją artysty było odrzucenie przestarzałych norm tradycyjnej estetyki, wszelkich obowiązujących dotąd i nauczanych w szkołach zasad dotyczących malarstwa, łącznie z regułami budowy kompozycji czy rozwiązań kolorystycznych i światłocieniowych. Winiarski zanegował samą ideę obrazu jako dzieła sztuki kształtowanego świadomie przez artystę i noszącego cechy jego twórczej indywidualności. Dążeniem malarza było stworzenie sztuki bezosobowej, wyzbytej z wszelkiej emocji; sztuki, której nie da się ocenić z punktu widzenia wartości estetycznych, ale której sens można wyjaśnić racjonalnie, logicznie i precyzyjnie. (B. Kowalska, Ryszard Winiarski. Na pograniczu matematyki i sztuki, w: Ryszard Winiarski. Prace z lat 1973-1974, Kraków 2002, s. 8-9)


Ryszard Winiarski (Lwów 1936 - Warszawa 2006) ukończył w 1959 Politechnikę Warszawską i podjął studia malarskie w ASP w Warszawie (1960-1966). Pod koniec studiów, w 1965 sformułował własny program artystyczny i zrealizował pierwsze prace z serii pt. „Próby wizualnej prezentacji rozkładów statystycznych“. Otrzymał za nie I nagrodę na Sympozjum Artystów i Naukowców w Puławach w 1966. Jako stałe moduły prac przyjął kwadraty w kolorach czerni i bieli, których kolejnością i rozmieszczeniem rządzi przypadek - rzut kostką do gry, losowanie lub wybór liczb przypadkowych. W 1970 wprowadził do swych prac trzeci wymiar w formie obrazów przestrzennych lub jako iluzję przestrzeni uzyskaną przez wykreślanie perspektywy linearnej. W 1971 powstały pierwsze obrazy z wmontowanymi lustrami. Od 1972 artysta aranżował też „gry“ z udziałem widzów, którzy stosując jego środki i metodę wypełniali płaszczyznę czy pomieszczenie własną „wystawą“. Od ok. 1983 Winiarski włączył do swych prac elementy znaczeniowe, symboliczne i odwołujące się do emocji, jak kształt krzyża, naturalne materiały i zabiegi na nich, np. gięcie (instalacje: Geometria w stanie napięcia, 1984, Czarny kwadrat czyli fruwająca geometria, 1984, Hommage dla Henryka Stażewskiego, 1989). Równolegle artysta od 1960 uprawiał scenografię teatralną, będąc autorem kilkudziesięciu realizacji w tej dziedzinie w teatrach całej Polski. Uczestniczył w wielkiej liczbie wystaw w Polsce i za granicą, w tym: Biennale w Sao Paulo 1969, I i II Biennale des Konstruktivismus, Norymberga 1969 i 1971, Konstrukcja w procesie, Łódź 1981 i Monachium 1985. Zmarł 4 grudnia 2006 w Warszawie.

♣ do wylicytowanej ceny oprócz innych kosztów zostanie doliczona opłata wynikająca z prawa twórcy i jego spadkobierców do otrzymania wynagrodzenia zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 1994 roku - o prawie autorskim i prawach pokrewnych (droit de suite).