Literatura:
Melbechowska-Luty A., Kreator: rzeźbiarskie dzieło Xawerego Dunikowskiego, Warszawa 2012, s. 114-115 [por.].
Krzysztofowicz-Kozakowska S., Sztuka Młodej Polski, Kraków 2003, s. 23 [por.].
Skrodzki W., Polska sztuka religijna 1900-1945, Kraków 1989, s. 68 [por.]. Kaczmarczyk D. [oprac.], Rzeźba polska od XVI do początku XX wieku, katalog zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa 1973, nr kat. 230, s. 98 [por.].
Dobrowolski T., Sztuka Młodej Polski, Warszawa 1963, s. 128 [por.].
Treter M., Ksawery Dunikowski. Próba estetycznej charakterystyki jego rzeźb, Lwów 1924, ryc. 24, s. 31 [por.].
Rzeźby religijne Xawerego Dunikowskiego w wyjątkowy sposób łączą ducha gotyckiej tradycji z nowoczesnym, modernistycznym podejściem do formy. W prezentowanym monumentalnym popiersiu od razu rozpoznajemy pełną powagi postać Chrystusa. Smukła sylwetka, spokojny wyraz twarzy, szerokie czoło i opadające ramiona tworzą kompozycję o wyjątkowej sile wyrazu i głębi emocjonalnej. „Widzimy (…) studjum biustu, gdzie głowa Chrystusa o wyrazistym i twardym profilu, pełna tajonego smutku i znamionująca bogactwo przeżyć wewnętrznych, odpowiada pozatem całkowicie przyjętemu ogólnie typowi” – pisał o rzeźbie Mieczysław Treter (Treter M., Ksawery Dunikowski: próba estetycznej charakterystyki jego rzeźb, nakł. H. Altenberga, Lwów 1924, s. 32).
Dzieło Dunikowskiego powstało jako jedno z dwóch popiersi, a zarazem kilku studiów przygotowawczych do większej realizacji – figury Chrystusa stanowiącej centralny element grupy Adoracji, wieńczącej główny portal kościoła OO. Jezuitów w Krakowie pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Modernistyczną świątynię zaprojektował w latach 1907-1909 wybitny architekt Franciszek Mączyński, autor m.in. krakowskiego Pałacu Sztuki i Domu Pod Globusem. Rzeźbę Chrystusa do portalu wykonał w kamieniu Karol Hukan, według projektu Dunikowskiego, natomiast boczne postacie mnichów i rodziny – symbolizujące cierpiącą i poszukującą ukojenia ludzkość – odlano z ołowiu w 1913 roku.
Zarówno zrealizowana figura, jak i wcześniejsze studia – w tym prezentowane popiersie – przemawiają językiem monumentalnym, dostojnym, pełnym skupienia. Utrzymane w charakterystycznym dla Dunikowskiego stylu – surowym, syntetycznym i duchowo pogłębionym – ukazują artystę w momencie poszukiwania uniwersalnego, ponadczasowego wyrazu sacrum w rzeźbie.
Chrystus (studium do grupy Adoracja Chrystusa z portalu głównego Kościoła Serca Jezusowego w Krakowie), 1910-12 (Studium do głowy Chrystusa, Popiersie Chrystusa)
brąz patynowany
105 x 85 x 40 cm, ed. I/VI
Literatura:
Melbechowska-Luty A., Kreator: rzeźbiarskie dzieło Xawerego Dunikowskiego, Warszawa 2012, s. 114-115 [por.].
Krzysztofowicz-Kozakowska S., Sztuka Młodej Polski, Kraków 2003, s. 23 [por.].
Skrodzki W., Polska sztuka religijna 1900-1945, Kraków 1989, s. 68 [por.]. Kaczmarczyk D. [oprac.], Rzeźba polska od XVI do początku XX wieku, katalog zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa 1973, nr kat. 230, s. 98 [por.].
Dobrowolski T., Sztuka Młodej Polski, Warszawa 1963, s. 128 [por.].
Treter M., Ksawery Dunikowski. Próba estetycznej charakterystyki jego rzeźb, Lwów 1924, ryc. 24, s. 31 [por.].
Rzeźby religijne Xawerego Dunikowskiego w wyjątkowy sposób łączą ducha gotyckiej tradycji z nowoczesnym, modernistycznym podejściem do formy. W prezentowanym monumentalnym popiersiu od razu rozpoznajemy pełną powagi postać Chrystusa. Smukła sylwetka, spokojny wyraz twarzy, szerokie czoło i opadające ramiona tworzą kompozycję o wyjątkowej sile wyrazu i głębi emocjonalnej. „Widzimy (…) studjum biustu, gdzie głowa Chrystusa o wyrazistym i twardym profilu, pełna tajonego smutku i znamionująca bogactwo przeżyć wewnętrznych, odpowiada pozatem całkowicie przyjętemu ogólnie typowi” – pisał o rzeźbie Mieczysław Treter (Treter M., Ksawery Dunikowski: próba estetycznej charakterystyki jego rzeźb, nakł. H. Altenberga, Lwów 1924, s. 32).
Dzieło Dunikowskiego powstało jako jedno z dwóch popiersi, a zarazem kilku studiów przygotowawczych do większej realizacji – figury Chrystusa stanowiącej centralny element grupy Adoracji, wieńczącej główny portal kościoła OO. Jezuitów w Krakowie pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Modernistyczną świątynię zaprojektował w latach 1907-1909 wybitny architekt Franciszek Mączyński, autor m.in. krakowskiego Pałacu Sztuki i Domu Pod Globusem. Rzeźbę Chrystusa do portalu wykonał w kamieniu Karol Hukan, według projektu Dunikowskiego, natomiast boczne postacie mnichów i rodziny – symbolizujące cierpiącą i poszukującą ukojenia ludzkość – odlano z ołowiu w 1913 roku.
Zarówno zrealizowana figura, jak i wcześniejsze studia – w tym prezentowane popiersie – przemawiają językiem monumentalnym, dostojnym, pełnym skupienia. Utrzymane w charakterystycznym dla Dunikowskiego stylu – surowym, syntetycznym i duchowo pogłębionym – ukazują artystę w momencie poszukiwania uniwersalnego, ponadczasowego wyrazu sacrum w rzeźbie.