Twórczość Maurycego Gottlieba, pierwszego wybitnego malarza żydowskiego sławnego zarówno w kręgach współwyznawców jak i szerzej na europejskiej niwie sztuki, a zarazem artysty gorąco przywiązanego do tradycji polskiej i czującego się polskim patriotą, rozkwitła w błyskawicznym tempie w okresie jednej tylko dekady. Brutalnie przerwała ją nagła śmierć zaledwie 23 -letniego Mistrza, zmarłego w lipcu 1879 roku na nieuleczalną w tym czasie anginę. Za największe osiągnięcia Gottlieba uważa się jego monumentalne kompozycje historyczno–religijne kojarzące elementy judaizmu i chrześcijaństwa poprzez interpretację wątków życia Chrystusa w duchu werystycznie przedstawianych realiów epoki Ewangelii. Najwyższej klasy jest jednak również twórczośćportretowa młodego Mistrza, który stał się rozchwytywanym portrecistą przedstawicieli żydowskiej elity intelektualnej, w tym także zamożnej finansjery galicyjskiej, oraz regionalnych reprezentantów administracji. Artysta namalował też szereg fascynujących portretów kobiecych. Na co dzień w obejściu wobec kobiet nieśmiały, Maurycy Gottlieb traktował je; o czym świadczą jego listy do ukochanej siostry, Anny, oraz do narzeczonej, Laury Rosenfeld; z wielką atencją, a chwilami wręcz czcią , czy ubóstwieniem. Tworząc kobiece portrety, jak żaden polski artysta tego czasu potrafił oddać nie tylko zewnętrzne powaby czy frapujące walory fizjonomii swoich modelek, ale także zgłębić ich stan psychiczny lub zaakcentować bogactwo ich wewnętrznych przeżyć. Bohaterki jego portretów, niestety, często dotąd nierozpoznane, są najczęściej pogrążone w rozmyślaniach, zapatrzone przed siebie, zatopione w marzeniach. Arcydziełem w tej kategorii jest „Portret młodej Żydówki” namalowany z zastosowaniem niezwykle oszczędnych środków wyrazu. Paleta barwna oparta na kontraście aksamitnej czerni sukni i pełnych głębi ciemnych zieleni tła z perłową gamą barwną karnacji modelki, podkreśla subtelność rysów pięknej nieznajomej. Na uwagę zasługuje niezwykle delikatny modelunek fizjonomii opracowany z użyciem lekkich muśnięć pędzla półprzezroczystymi tonami koloru. Dopracowanie szczegółów: oddanie łamaną czernią śmiałymi, krótkimi pociągnięciami pędzelka oraz finezyjnym transparentnym konturem alla prima oprawy oczu, dookreślenie jaśniejszą linią kształtu pełnych ust modelki, oraz zaakcentowanie zarysu nosa dyskretnym sfumato, decyduje o przykuwającej uwagę harmonii twarzy portretowanej i jej zagadkowym wyrazie melancholijnej nostalgii.
Aneta Biały
olej/płótno, 63,5 x 50,8 cm
sygnowany p.d.: 'M.Gottlieb|879'
Z kolekcji Tadeusza Dachowskiego z Leśkowy zdeponowany w MNW przez PZS w 1938 roku
nr inw. MP 125 MNW
Okres adopcji: 1 rok.
Twórczość Maurycego Gottlieba, pierwszego wybitnego malarza żydowskiego sławnego zarówno w kręgach współwyznawców jak i szerzej na europejskiej niwie sztuki, a zarazem artysty gorąco przywiązanego do tradycji polskiej i czującego się polskim patriotą, rozkwitła w błyskawicznym tempie w okresie jednej tylko dekady. Brutalnie przerwała ją nagła śmierć zaledwie 23 -letniego Mistrza, zmarłego w lipcu 1879 roku na nieuleczalną w tym czasie anginę. Za największe osiągnięcia Gottlieba uważa się jego monumentalne kompozycje historyczno–religijne kojarzące elementy judaizmu i chrześcijaństwa poprzez interpretację wątków życia Chrystusa w duchu werystycznie przedstawianych realiów epoki Ewangelii. Najwyższej klasy jest jednak również twórczośćportretowa młodego Mistrza, który stał się rozchwytywanym portrecistą przedstawicieli żydowskiej elity intelektualnej, w tym także zamożnej finansjery galicyjskiej, oraz regionalnych reprezentantów administracji. Artysta namalował też szereg fascynujących portretów kobiecych. Na co dzień w obejściu wobec kobiet nieśmiały, Maurycy Gottlieb traktował je; o czym świadczą jego listy do ukochanej siostry, Anny, oraz do narzeczonej, Laury Rosenfeld; z wielką atencją, a chwilami wręcz czcią , czy ubóstwieniem. Tworząc kobiece portrety, jak żaden polski artysta tego czasu potrafił oddać nie tylko zewnętrzne powaby czy frapujące walory fizjonomii swoich modelek, ale także zgłębić ich stan psychiczny lub zaakcentować bogactwo ich wewnętrznych przeżyć. Bohaterki jego portretów, niestety, często dotąd nierozpoznane, są najczęściej pogrążone w rozmyślaniach, zapatrzone przed siebie, zatopione w marzeniach. Arcydziełem w tej kategorii jest „Portret młodej Żydówki” namalowany z zastosowaniem niezwykle oszczędnych środków wyrazu. Paleta barwna oparta na kontraście aksamitnej czerni sukni i pełnych głębi ciemnych zieleni tła z perłową gamą barwną karnacji modelki, podkreśla subtelność rysów pięknej nieznajomej. Na uwagę zasługuje niezwykle delikatny modelunek fizjonomii opracowany z użyciem lekkich muśnięć pędzla półprzezroczystymi tonami koloru. Dopracowanie szczegółów: oddanie łamaną czernią śmiałymi, krótkimi pociągnięciami pędzelka oraz finezyjnym transparentnym konturem alla prima oprawy oczu, dookreślenie jaśniejszą linią kształtu pełnych ust modelki, oraz zaakcentowanie zarysu nosa dyskretnym sfumato, decyduje o przykuwającej uwagę harmonii twarzy portretowanej i jej zagadkowym wyrazie melancholijnej nostalgii.
Aneta Biały