„Paw” czy inaczej „Na tle witrażu” to najlepszy przykład secesyjnej stylizacji w malarstwie okresu Młodej Polski i najwybitniejsze dzieło w twórczości Kazimierza Stabrowskiego. Malarz kształcił się w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu oraz w Académie Julian w Paryżu. W 1903 roku podjął się utworzenia Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie. Jego entuzjazm i pasja dydaktyczna udzielały się innym wykładowcom i studiującej młodzieży. Do legendy przeszedł Karnawałowy Bal Młodej Sztuki zorganizowany przez studentów szkoły 29 lutego 1908 roku w salach warszawskiej Filharmonii Narodowej. Uczniowie i profesorowie przygotowali wystrój wnętrz, zaproszenia i karnety oraz fantazyjne kostiumy m.in. odalisek, orientalnych księżniczek, egzotycznych kwiatów, ptaków i owadów. Stroje te zainspirowały Stabrowskiego do stworzenia serii baśniowych portretów m.in. Bolesława Bryknera, Emilii Auszpitzówny czy Zofii Jakimowiczówny (1893-1969) w fantazyjnym stroju pawia.
Paw, symbol próżności należał do ulubionych motywów sztuki modernistów. Malarz przedstawił modelkę w pozie wyrażającej wyniosłość i zachwyt nad własną urodą. Tren sukni przypomina dumnie rozłożony pawi ogon, a fantazyjne nakrycie głowy nawiązuje do czuba z piór koronującego głowę tego ptaka. Dzięki zakomponowaniu sceny na tle witrażu (który specjalnie na tę okazję stworzył Tadeusz Pruszkowski) artysta nadał dziełu wyjątkowo dekoracyjny charakter. Jego ekspresję podkreślają śmiałe zestawienia barw i materii malarskiej grubo nakładanej w partii sukni i lekkiej, świetlistej w oddaniu karnacji twarzy i ramion modelki oraz szkła witrażowego. Te stylizowane w duchu secesji wizerunki w fantazyjnych przebraniach należą do największych osiągnięć w twórczości Stabrowskiego, która tylko w niewielkiej części zachowała się do naszych czasów. Większość jego obrazów i setki szkiców przechowywanych na Krymie, w Inflantach i Petersburgu uległy zniszczeniu w wyniku burzliwych wydarzeń lat 1909-14. Z liczącego kiedyś kilkaset dzieł dorobku artysty pozostało kilkadziesiąt, największa część m.in. obraz „Na tle witrażu (Paw)” trafiła do zbiorów warszawskiego Muzeum Narodowego dzięki hojnemu darowi żony artysty Julii Janiszewskiej Stabrowskiej w 1934 roku.
Renata Higersberger
olej/płótno, 229 x 115 cm
sygnowany p.d.: '1908 | Kazimier Stabrowski'
nr inw. MP 386 MNW
Okres adopcji: 1 rok.
„Paw” czy inaczej „Na tle witrażu” to najlepszy przykład secesyjnej stylizacji w malarstwie okresu Młodej Polski i najwybitniejsze dzieło w twórczości Kazimierza Stabrowskiego. Malarz kształcił się w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu oraz w Académie Julian w Paryżu. W 1903 roku podjął się utworzenia Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie. Jego entuzjazm i pasja dydaktyczna udzielały się innym wykładowcom i studiującej młodzieży. Do legendy przeszedł Karnawałowy Bal Młodej Sztuki zorganizowany przez studentów szkoły 29 lutego 1908 roku w salach warszawskiej Filharmonii Narodowej. Uczniowie i profesorowie przygotowali wystrój wnętrz, zaproszenia i karnety oraz fantazyjne kostiumy m.in. odalisek, orientalnych księżniczek, egzotycznych kwiatów, ptaków i owadów. Stroje te zainspirowały Stabrowskiego do stworzenia serii baśniowych portretów m.in. Bolesława Bryknera, Emilii Auszpitzówny czy Zofii Jakimowiczówny (1893-1969) w fantazyjnym stroju pawia.
Paw, symbol próżności należał do ulubionych motywów sztuki modernistów. Malarz przedstawił modelkę w pozie wyrażającej wyniosłość i zachwyt nad własną urodą. Tren sukni przypomina dumnie rozłożony pawi ogon, a fantazyjne nakrycie głowy nawiązuje do czuba z piór koronującego głowę tego ptaka. Dzięki zakomponowaniu sceny na tle witrażu (który specjalnie na tę okazję stworzył Tadeusz Pruszkowski) artysta nadał dziełu wyjątkowo dekoracyjny charakter. Jego ekspresję podkreślają śmiałe zestawienia barw i materii malarskiej grubo nakładanej w partii sukni i lekkiej, świetlistej w oddaniu karnacji twarzy i ramion modelki oraz szkła witrażowego. Te stylizowane w duchu secesji wizerunki w fantazyjnych przebraniach należą do największych osiągnięć w twórczości Stabrowskiego, która tylko w niewielkiej części zachowała się do naszych czasów. Większość jego obrazów i setki szkiców przechowywanych na Krymie, w Inflantach i Petersburgu uległy zniszczeniu w wyniku burzliwych wydarzeń lat 1909-14. Z liczącego kiedyś kilkaset dzieł dorobku artysty pozostało kilkadziesiąt, największa część m.in. obraz „Na tle witrażu (Paw)” trafiła do zbiorów warszawskiego Muzeum Narodowego dzięki hojnemu darowi żony artysty Julii Janiszewskiej Stabrowskiej w 1934 roku.
Renata Higersberger