Tapiseria ukazująca króla Dawida i Betsabe to jedna z najstarszych i najpiękniejszych tkanin tego rodzaju w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Należała do interesującej i cennej kolekcji dzieł sztuki stworzonej przez Izabelę z Czartoryskich Działyńską (1830-99). Prezentowana była, obok innych XVI-wiecznych tapiserii, w Sali Królewskiej w Zamku w Gołuchowie, przeznaczonym przez Działyńską do eksponowania zgromadzonych przez nią zbiorów. Ukazana na tapiserii scena przedstawia początek historii króla Dawida i Betsabe, opisany w Starym Testamencie, w 2. Księdze Samuela. Dawid zobaczył kąpiącą się Betsabe z tarasu swego pałacu. Zachwycony jej urodą, rozkazał sprowadzić Betsabe do siebie, a jej męża, Uriasza, posłał na wojnę i pewną śmierć. Na tapiserii Betsabe ukazana została w centrum kompozycji na tle fontanny, z uniesionymi rękawami sukni, które odsłaniają jej ręce. Betsabe myje dłonie pod strumieniem wody – gest ten jest aluzją do jej kąpieli. Ku Betsabe zwraca się młody mężczyzna – posłaniec króla. Sam Dawid obserwuje scenę z pałacowego ganku widocznego powyżej, po prawej stronie. Królowi towarzyszą dworzanie, podobnie Betsabe otoczona jest dwórkami i muzykami. Wszyscy ubrani są w bogate szaty, współczesne czasom wykonania tapiserii. Pozy i gesty postaci cechuje powściągliwość i elegancja. Scena ukazana jest na tle ukwieconej łąki i rozciągającego się za postaciami pejzażu. Nie zachowała się niestety bordiura tapiserii, która stanowiła dekoracyjne obramienie przedstawienia.
Tkanina powstała w początkach XVI wieku w Brukseli, która słynęła wówczas z najlepszych warsztatów tapiserskich i tkaczy. Jest powtórzeniem jednej z tapiserii tworzących cykl ukazujący historię króla Dawida i Betsabe. Serię zamówił w warsztatach brukselskich w 1505 roku król Portugalii Manuel I. Zachowane z niej trzy tkaniny znajdują się obecnie w zbiorach Patrimonio Nacional w Madrycie. Tapiseria ze zbiorów warszawskich, choć pozbawiona bordiury i prawdopodobnie przycięta, nie odbiega poziomem artystycznym od tapiserii madryckiej. Przeznaczona była jednak dla skromniejszego odbiorcy, za czym przemawia brak cennych nici metalowych, które zastosowano w królewskim zamówieniu.
Monika Janisz
wełna, jedwab, technika gobelinowa, 295 × 330 cm
z kolekcji Czartoryskich w Gołuchowie, w MNW od 1941
nr inw. SZT 2894 MNW
Okres adopcji: 1 rok.
Tapiseria ukazująca króla Dawida i Betsabe to jedna z najstarszych i najpiękniejszych tkanin tego rodzaju w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Należała do interesującej i cennej kolekcji dzieł sztuki stworzonej przez Izabelę z Czartoryskich Działyńską (1830-99). Prezentowana była, obok innych XVI-wiecznych tapiserii, w Sali Królewskiej w Zamku w Gołuchowie, przeznaczonym przez Działyńską do eksponowania zgromadzonych przez nią zbiorów. Ukazana na tapiserii scena przedstawia początek historii króla Dawida i Betsabe, opisany w Starym Testamencie, w 2. Księdze Samuela. Dawid zobaczył kąpiącą się Betsabe z tarasu swego pałacu. Zachwycony jej urodą, rozkazał sprowadzić Betsabe do siebie, a jej męża, Uriasza, posłał na wojnę i pewną śmierć. Na tapiserii Betsabe ukazana została w centrum kompozycji na tle fontanny, z uniesionymi rękawami sukni, które odsłaniają jej ręce. Betsabe myje dłonie pod strumieniem wody – gest ten jest aluzją do jej kąpieli. Ku Betsabe zwraca się młody mężczyzna – posłaniec króla. Sam Dawid obserwuje scenę z pałacowego ganku widocznego powyżej, po prawej stronie. Królowi towarzyszą dworzanie, podobnie Betsabe otoczona jest dwórkami i muzykami. Wszyscy ubrani są w bogate szaty, współczesne czasom wykonania tapiserii. Pozy i gesty postaci cechuje powściągliwość i elegancja. Scena ukazana jest na tle ukwieconej łąki i rozciągającego się za postaciami pejzażu. Nie zachowała się niestety bordiura tapiserii, która stanowiła dekoracyjne obramienie przedstawienia.
Tkanina powstała w początkach XVI wieku w Brukseli, która słynęła wówczas z najlepszych warsztatów tapiserskich i tkaczy. Jest powtórzeniem jednej z tapiserii tworzących cykl ukazujący historię króla Dawida i Betsabe. Serię zamówił w warsztatach brukselskich w 1505 roku król Portugalii Manuel I. Zachowane z niej trzy tkaniny znajdują się obecnie w zbiorach Patrimonio Nacional w Madrycie. Tapiseria ze zbiorów warszawskich, choć pozbawiona bordiury i prawdopodobnie przycięta, nie odbiega poziomem artystycznym od tapiserii madryckiej. Przeznaczona była jednak dla skromniejszego odbiorcy, za czym przemawia brak cennych nici metalowych, które zastosowano w królewskim zamówieniu.
Monika Janisz