Prezentowany obraz stanowi znakomity przykład dojrzałej, młodopolskiej twórczości Juliana Fałata, powstały po 1910 roku, kiedy artysta osiadł na stałe w Beskidach. Kompozycja o charakterystycznym, silnie wydłużonym formacie horyzontalnym przedstawia monumentalną panoramę górską zatopioną w morzu mgieł. Dzieło mistrzowsko łączy elementy czystego pejzażu i sztafażu – na pierwszym planie widoczne są drobne sylwetki ludzi pracujących w polu, kontrastujące z bezkresem natury. W głębi, z gęstych, mlecznobiałych chmur wyłania się malowniczy zarys miasteczka z dominującą bryłą barokowego kościoła.
Paleta barwna dzieła opiera się na subtelnych tonacjach błękitów i złamanych bieli, ożywionych ciepłym akcentem ugrów oraz pomarańczowozłocistych plam dachów. Artysta z właściwą sobie swobodą rezygnuje z detalu na rzecz syntezy form i gry światła. To przesiąknięte ciszą i nostalgią dzieło, jest wyrazem fascynacji japońską estetyką, która wywarła przemożny wpływ na twórczość Juliana Fałata, czołowego reprezentanta malarstwa pejzażowego okresu Młodej Polski.
Julian Fałat (Tuligłowy [okręg lwowski] 1853 - Bystra k. Bielska 1929) - malarz i pedagog - jeden z najwybitniejszych artystów polskich okresu przełomu XIX i XX wieku, członek polskich i europejskich stowarzyszeń twórczych oraz Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie, wielokrotnie odznaczany medalami na wystawach międzynarodowych. Studiował malarstwo u Władysława Łuszczkiewicza i Leona Dembowskiego w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie (1868-71 i 1881) i w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium u Alexandra Strähubera i Johana Leonhardta Raaba (1877-80). Po studiach spędził kilka miesięcy w Rzymie, w 1884 był w Paryżu i w Hiszpanii, a w 1885 odbył podróż morską dookoła świata. W 1886 podczas polowania u ks. Radziwiłłów w Nieświeżu poznał późniejszego cesarza Niemiec Wilhelma II - dla którego następnie w latach 1886-95 pracował w Berlinie jako malarz nadworny. W latach 1894-96 współpracował z Wojciechem Kossakiem przy panoramie Berezyna. W 1895 został powołany na stanowisko dyrektora Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, w której gruntownie zreformował system nauczania, przekształcając tę uczelnię w nowoczesną Akademię Sztuk Pięknych (r.1900). Do roku 1910 był rektorem Akademii; po przejściu na emeryturę osiadł w miejscowości Bystra k. Bielska. Znakomity akwarelista, malował także olejno. We wcześniejszym okresie tworzył w konwencji realistycznej, z czasem rozjaśnił i wzbogacił paletę, a w akwarelach wprowadzał rozlewną plamę barwną. Zasłynął jako malarz scen myśliwskich rozgrywających się najczęściej w zimowej scenerii; malował też pejzaże, wiejskie sceny rodzajowe, portrety, widoki miejskie.
PEJZAŻ GÓRSKI Z WIDOKIEM MIASTECZKA, po 1910
gwasz, tektura
29.2 x 95.5 cm,
sygn. p.d.: J. Fałat | Bystra
Na odwrocie napis ołówkiem: Birner | sprzedane.
Na tzw. zaplecku nalepka papierowa (druk): Salon Sztuki „Achilleion“ | wł. J. BIRNER | Biała ob. Bielska, ulica Główna l. 6. | Oryginały malarzy pol[skich] | i zagranicznych, jakoteż reprodukcje religijne i kra[jobrazy]. | Skład przyborów piśmiennych i malarskich. | Oprawa obrazów we własnym warsztacie.
Prezentowany obraz stanowi znakomity przykład dojrzałej, młodopolskiej twórczości Juliana Fałata, powstały po 1910 roku, kiedy artysta osiadł na stałe w Beskidach. Kompozycja o charakterystycznym, silnie wydłużonym formacie horyzontalnym przedstawia monumentalną panoramę górską zatopioną w morzu mgieł. Dzieło mistrzowsko łączy elementy czystego pejzażu i sztafażu – na pierwszym planie widoczne są drobne sylwetki ludzi pracujących w polu, kontrastujące z bezkresem natury. W głębi, z gęstych, mlecznobiałych chmur wyłania się malowniczy zarys miasteczka z dominującą bryłą barokowego kościoła.
Paleta barwna dzieła opiera się na subtelnych tonacjach błękitów i złamanych bieli, ożywionych ciepłym akcentem ugrów oraz pomarańczowozłocistych plam dachów. Artysta z właściwą sobie swobodą rezygnuje z detalu na rzecz syntezy form i gry światła. To przesiąknięte ciszą i nostalgią dzieło, jest wyrazem fascynacji japońską estetyką, która wywarła przemożny wpływ na twórczość Juliana Fałata, czołowego reprezentanta malarstwa pejzażowego okresu Młodej Polski.
Julian Fałat (Tuligłowy [okręg lwowski] 1853 - Bystra k. Bielska 1929) - malarz i pedagog - jeden z najwybitniejszych artystów polskich okresu przełomu XIX i XX wieku, członek polskich i europejskich stowarzyszeń twórczych oraz Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie, wielokrotnie odznaczany medalami na wystawach międzynarodowych. Studiował malarstwo u Władysława Łuszczkiewicza i Leona Dembowskiego w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie (1868-71 i 1881) i w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium u Alexandra Strähubera i Johana Leonhardta Raaba (1877-80). Po studiach spędził kilka miesięcy w Rzymie, w 1884 był w Paryżu i w Hiszpanii, a w 1885 odbył podróż morską dookoła świata. W 1886 podczas polowania u ks. Radziwiłłów w Nieświeżu poznał późniejszego cesarza Niemiec Wilhelma II - dla którego następnie w latach 1886-95 pracował w Berlinie jako malarz nadworny. W latach 1894-96 współpracował z Wojciechem Kossakiem przy panoramie Berezyna. W 1895 został powołany na stanowisko dyrektora Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, w której gruntownie zreformował system nauczania, przekształcając tę uczelnię w nowoczesną Akademię Sztuk Pięknych (r.1900). Do roku 1910 był rektorem Akademii; po przejściu na emeryturę osiadł w miejscowości Bystra k. Bielska. Znakomity akwarelista, malował także olejno. We wcześniejszym okresie tworzył w konwencji realistycznej, z czasem rozjaśnił i wzbogacił paletę, a w akwarelach wprowadzał rozlewną plamę barwną. Zasłynął jako malarz scen myśliwskich rozgrywających się najczęściej w zimowej scenerii; malował też pejzaże, wiejskie sceny rodzajowe, portrety, widoki miejskie.