Kolorowe koła, których zamglone, nieostre krawędzie wywołują optyczne złudzenia wibracji lub iluzji przestrzennej, to najbardziej charakterystyczny motyw malarstwa Wojciecha Fangora. Pierwsze stworzył w 1958 roku, wyprzedzając zachodni op-art. Ich koncepcja wzięła się z jego poszukiwań przestrzennych, nie optycznych. Z okazji aranżacji malarsko-przestrzennej, wspólnej z Oskarem Hansenem i Stanisławem Zamecznikiem, zaprezentowanej na II Wystawie Sztuki Nowoczesnej w warszawskiej Zachęcie, artysta pisał: W 1957 roku znalazłem metodę wywoływania iluzji przestrzeni, która aktywizuje się na zewnątrz obrazu. Pomiędzy powierzchnią płótna, a widzem. Metoda ta oparta była na ciągłym bezkrawędziowym przepływie jednego koloru w drugi. Ciągły przepływ koloru czy waloru bez ostrej granicy stosowany był powszechnie co najmniej od renesansu, ale funkcja ta była ściśle związana z definicją bryły. Z jednej strony światło, z drugiej cień (...) Bezkrawędziowy przepływ jednego koloru w drugi wywołuje złudzenie przestrzeni rozciągającej się w specyficzny sposób od płaszczyzny obrazu w kierunku widza. Nazwałem ten fenomen iluzyjną przestrzenią pozytywną. W odróżnieniu od iluzyjnej przestrzeni negatywnej rozwijającej się w głąb obrazu. (cyt. za stroną FANGOR Foundation, https://fangorfoundation.org/pl/wojciech/chronologia/)
Rysunkowe odpowiedniki obrazów, wykonywane kredkami, określane zbiorczym tytułem Koła (w przeciwieństwie do obrazów, z których każdy opatrzony jest symbolem literowym i unikalnym numerem) towarzyszyły malarstwu Fangora jako autonomiczne dzieła, nie szkice czy próby do konkretnych obrazów. Efekt zamglenia i wibracji kolorów nie był, jak się wydaje, celem artysty, choć nerwowy, szarpany dukt kreski i zazębianie się barw, a także różnice walorowe mogą to sugerować. Z prac tych jednak emanuje przede wszystkim przyjemność, radość z kolorów i samej czynności rysowania. Takie właśnie, hedonistyczne podłoże ogromnej rysunkowej spuścizny Fangora – nie tylko abstrakcyjnej, również figuratywnej – odsuwa na plan dalszy myśli o formie, koncepcji, programie, stawiając wyżej estetykę, której służy nieomylna ręka.


Obraz wystawiany, wzmiankowany i reprodukowany m.in. w:
– Wojciech Fangor. Prace na papierze, Galeria Sztuki Współczesnej SDA, Sopot 16 – 30 VII 2011, s. 9 il. b.

Wojciech Fangor (Warszawa 1922 - Warszawa 2015) uczył się malarstwa u Tadeusza Pruszkowskiego i Felicjana Szczęsnego-Kowarskiego (1940-44). W 1946 uzyskał dyplom w ASP w Warszawie. W 1954-62 był docentem na Wydziale Grafiki tej uczelni. Uczestniczył w oficjalnym życiu artystycznym okresu socrealizmu jako malarz i grafik-plakacista. W malarstwie niekiedy stosował przerysowania na granicy zamierzonej karykatury („Postaci“, 1950). W plakatach filmowych operował metaforą i syntetycznym znakiem malarskim w sposób odbiegający od doktryny socrealizmu („Silniejsi od nocy“, 1955), stając się współtwórcą tzw. polskiej szkoły plakatu. Współpracował też z architektami, m.in. ze Stanisławem Zamecznikiem, z którym stworzył w 1958 „Studium przestrzeni“, pierwsze polskie environment, które bazowało na jego obrazach optycznych. W 1961 wyjechał z Polski, początkowo do Wiednia, potem do Waszyngtonu (1962), Paryża (1962-1964), Berlina Zachodniego (1964-1965) i Anglii (1965-1966). W 1966 osiedlił się na stałe w Stanach Zjednoczonych, gdzie wykładał na Fairleigh Dickinson University w Madison (1966-1983) i na Wydziale Architektury Harvard University w Cambridge, Massachussets (1967-1968). W 1978 otrzymał nagrodę Fundacji Jurzykowskiego. W 1989 przeniósł się do Santa Fe w stanie Nowy Meksyk, a od lat 90. zamieszkał w Polsce.
Zmarł w Warszawie 25 października 2015 r.

♣ Droit de suite: do Ceny Zakupu doliczana będzie dodatkowo opłata wynikająca z prawa twórcy i jego spadkobierców do otrzymania wynagrodzenia zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 1994 - o prawie autorskim i prawach pokrewnych (droit de suite).