Motyw obecny w prezentowanym obrazie pojawiał się u Nowosielskiego wielokrotnie, m.in.: w obrazach Toaleta 1959, Akt z miednicą, 1962, Łazienka, 1960. Artysta nobilituje prozaiczną, intymną czynność, nadając jej wymiar niemalże rytualny. Centralnym punktem kompozycji jest odwrócony tyłem akt kobiecy, ujęty w sposób syntetyczny, o czystym, zdecydowanym konturze. Ważnym elementem dzieła jest lustro, w którym odbija się fragment postaci kobiety, potraktowany schematycznie, niemal abstrakcyjnie. Nowosielski nie maluje wiernego odbicia postaci, artyście zależy bardziej na przedstawieniu duchowego wymiaru postaci. Widz obserwuje scenę z boku, stając się świadkiem intymnego misterium, które rozgrywa się w surowym, geometrycznie uporządkowanym wnętrzu.
Toaleta jest doskonałym przykładem „ikony świeckiej”, w której Nowosielski zamyka erotyzm w rygorystycznej formie, czyniąc z kobiecego ciała przedmiot kontemplacji estetycznej i duchowej. Mariusz Rosiak pisał o obrazach Nowosielskiego zawierających ten motyw: Przedstawienia myjących się, pochylonych nad umywalką czy brodzących w wodzie kobiet osiągają czystość archetypu. Nowosielski uwalnia je jednocześnie od przekleństwa Freudowskiej symboliki, która mogłaby je bezpowrotnie zepchnąć w sferę profanum. Domeny tego, co zanadto dosłowne i wulgarne – nie tyle w treści samej, co w formie. Forma jest bowiem dla Nowosielskiego kwestią malarskiego języka, w którym zawiera się cały jego światopogląd. Stąd dbałość o to, aby jako malarz wypowiadać się nawet w sprawach pozornie błahych, takich choćby jak poranna damska toaleta, z metafizyczną powagą i - jeśli trzeba – spirytualnym humorem. W tym sensie, erotyka Nowosielskiego staje się bezgrzeszna. Nowosielski nie musi się spowiadać ze swojego podglądactwa. W jego malarskiej religii bowiem kobieta została stworzona m.in. po to, aby być obiektem nieustannej malarskiej adoracji. (Mariusz Rosiak, Metafizyka (kobiecego) ciała. Notatki na marginesach obrazów Jerzego Nowosielskiego, w: Jerzy Nowosielski. Monografia kobiety. Obrazy z lat 1947-1997, Galeria u Jezuitów, Poznań 1998, s. nlb.).


Pochodzenie:
Andrea Palvarini, Bolzano, Włochy
kolekcja prywatna, USA


Obraz wystawiany, wzmiankowany i reprodukowany m.in. w:
Jerzy Nowosielski, Galeria Krzysztofory, Kraków, 3 X – 7 XI 1964;
Jerzy Nowosielski, Galeria Pegaz, KMPiK, Dom Turysty, Zakopane, 19 XII 1964 – II 1965;
Jerzy Nowosielski, Salon Wystawowy Wojewódzkiego Oddziału Stowarzyszenia PAX, Łódź, V/VI 1965;


Obraz reprodukowany:
Jerzy Madeyski, Jerzy Nowosielski, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1973, il. s. 41.

Jerzy Nowosielski (Kraków 1923 - Kraków 2011) w 1940 zaczął studia w Kunstgewerbeschule w Krakowie. W 1942 przebywał przez niecały rok w Ławrze św. Jana Chrzciciela pod Lwowem. Studiował tam sztukę malowania i historię ikon. Po powrocie do Krakowa w 1943 nawiązał ponowne kontakty z kręgiem przyszłej Grupy Krakowskiej. Po wojnie kontynuował studia w ASP w Krakowie pod kierunkiem prof. Eugeniusza Eibischa (1945-1947). Na I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie w 1948/49 pokazał obrazy utrzymane w nurcie abstrakcji geometrycznej. W latach socrealizmu nie wystawiał, zajmując się w tym czasie scenografią oraz malowaniem cerkwi i kościołów. W 1955 w Łodzi zaprezentował swą pierwszą wystawę indywidualną, w 1956 wziął udział w XXVIII Biennale w Wenecji. W latach 1957-1962 był pedagogiem w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi, następnie w Akademii krakowskiej, gdzie wykładał na Wydziale Malarstwa do przejścia na emeryturę w 1993. W drugiej połowie lat 50. osiągnął charakterystyczny styl aktów, pejzaży i scen figuralnych we wnętrzach, który zawdzięczał swej fascynacji ikoną i doświadczeniom z malarstwem sakralnym. W 1976 podjął na nowo realizacje monumentalne, wykonując m.in. malowidła ścienne, stacje Drogi Krzyżowej i projekty witraży w kościele Opatrzności Bożej w Wesołej pod Warszawą (1976-1979). Artysta powszechnie uznawany był za autorytet w dziedzinie sztuki zakorzenionej w wartościach duchowych.
Jerzy Nowosielski zmarł 21 lutego 2011 w Krakowie.

♣ Droit de suite: do Ceny Zakupu doliczana będzie dodatkowo opłata wynikająca z prawa twórcy i jego spadkobierców do otrzymania wynagrodzenia zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 1994 - o prawie autorskim i prawach pokrewnych (droit de suite).