Obraz reprodukowany i opisany:
– Jerzy Nowosielski, [wyd.] Galeria Starmach, Fundacja Nowosielskich, Kraków 2003, il. b. s. 422, kat. 575.

Twórczość Jerzego Nowosielskiego stanowi wyjątkowe zjawisko na styku malarstwa, duchowości i refleksji filozoficznej. Artysta w oryginalny sposób potrafił połączyć tradycję Wschodu i Zachodu – surową metafizykę prawosławnej ikony z nowoczesnym językiem malarskiej abstrakcji i figuracji.
Prezentowana w katalogu Monografia nieznajomej jest znakomitym przykładem tej szczególnej syntezy. Nowosielski tworzy tutaj rodzaj świeckiej ikony. W centrum kompozycji, w miejscu tradycyjnie przeznaczonym dla wizerunku świętego, artysta umieszcza postać kobiety ukazanej od tyłu. Uproszczony tors staje się osią całego przedstawienia – symbolem obecności, tajemnicy i kontemplacji. Kobieta nie posiada indywidualnych cech portretowych; pozostaje „nieznajomą“, a zarazem figurą uniwersalną, niemal archetypiczną. Wokół centralnego przedstawienia rozmieszczone zostały mniejsze kompozycje i wizerunki, które zdają się dopowiadać historię głównej bohaterki. Układ ten wyraźnie odwołuje się do tradycji prawosławnej ikony, gdzie postaci świętych otaczane były tzw. klejmami – niewielkimi scenami ukazującymi wydarzenia z ich życia, cuda lub momenty męczeństwa. Nowosielski świadomie sięga po ten dawny schemat kompozycyjny, jednak nadaje mu całkowicie współczesny i świecki charakter.

Charakterystyczna dla artysty oszczędność formy oraz syntetyczny język malarski nadają kompozycji medytacyjny rytm. Płaskie plamy barwne, geometryzujące podziały oraz wyciszona kolorystyka budują atmosferę skupienia i duchowego napięcia. Jednocześnie cielesność przedstawionej kobiety nie zostaje pozbawiona sensualności, mimo, że Nowosielski ukazuje ciało jako przestrzeń duchowego objawienia. To właśnie w tym napięciu pomiędzy sacrum i profanum, między ikoną a współczesnym portretem, ujawnia się niezwykła siła jego sztuki.

Jerzy Nowosielski (Kraków 1923 - Kraków 2011) w 1940 zaczął studia w Kunstgewerbeschule w Krakowie. W 1942 przebywał przez niecały rok w Ławrze św. Jana Chrzciciela pod Lwowem. Studiował tam sztukę malowania i historię ikon. Po powrocie do Krakowa w 1943 nawiązał ponowne kontakty z kręgiem przyszłej Grupy Krakowskiej. Po wojnie kontynuował studia w ASP w Krakowie pod kierunkiem prof. Eugeniusza Eibischa (1945-1947). Na I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie w 1948/49 pokazał obrazy utrzymane w nurcie abstrakcji geometrycznej. W latach socrealizmu nie wystawiał, zajmując się w tym czasie scenografią oraz malowaniem cerkwi i kościołów. W 1955 w Łodzi zaprezentował swą pierwszą wystawę indywidualną, w 1956 wziął udział w XXVIII Biennale w Wenecji. W latach 1957-1962 był pedagogiem w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi, następnie w Akademii krakowskiej, gdzie wykładał na Wydziale Malarstwa do przejścia na emeryturę w 1993. W drugiej połowie lat 50. osiągnął charakterystyczny styl aktów, pejzaży i scen figuralnych we wnętrzach, który zawdzięczał swej fascynacji ikoną i doświadczeniom z malarstwem sakralnym. W 1976 podjął na nowo realizacje monumentalne, wykonując m.in. malowidła ścienne, stacje Drogi Krzyżowej i projekty witraży w kościele Opatrzności Bożej w Wesołej pod Warszawą (1976-1979). Artysta powszechnie uznawany był za autorytet w dziedzinie sztuki zakorzenionej w wartościach duchowych.
Jerzy Nowosielski zmarł 21 lutego 2011 w Krakowie.


♣ Droit de suite: do Ceny Zakupu doliczana będzie dodatkowo opłata wynikająca z prawa twórcy i jego spadkobierców do otrzymania wynagrodzenia zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 1994 - o prawie autorskim i prawach pokrewnych (droit de suite).