Proweniencja:
Warszawa, kolekcja prywatna.
Wystawiany:
Reprodukowany:
Kowalska B., Jan Berdyszak, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1979, il. 18, s. 46.
Od drugiej połowy lat 60. Jan Berdyszak tworzył obrazy, których cechą charakterystyczną były wycięte w nich koliste formy, zamknięte w polu obrazu lub – odwrotnie – kształtujące jego brzegi. Na percepcję takich płócien wpływ miała otaczająca je przestrzeń, natężenie światła oraz tło, np. kolor ściany, które wchodziło w bezpośrednią interakcję z poszczególnymi częściami obrazu. „W pracach, konstruowanych w ten niespotykany sposób, osiągnął Berdyszak realizację swego teoretycznie formułowanego dążenia do „odwróconej zasady światła”, a także wszystkie przewidywane konsekwencje, wynikające z naruszenia formatu prostokątnego, zyskując nowe relacje między obrazem, a jego otoczeniem” pisała Bożena Kowalska (Jan Berdyszak, wyd. Wydawnictwo Literackie, Kraków 1979, s. 36).
Oferowana kompozycja „Koło podwójne XXVIII B – Mistyczne” z 1969 roku jest kolejnym krokiem w ewolucji stworzonego przez Berdyszaka na początku lat 60. malarskiego cyklu kół podwójnych. Cykl ten realizowany w technice gwaszu i tempery na tekturze oraz olejem na płótnie stał się polem eksperymentowania z formą – to w obrębie Kół podwójnych zaczął Berdyszak swobodnie stosować wycinanie i zestawianie ze sobą poszczególnych elementów. Do najczęściej stosowanego układu kół należy wertykalny, który charakteryzuje również oferowaną kompozycję. Zamalowane koliste obszary zostają zastąpione przez wycięcie kół w obszarze płótna. Obraz przedzielony jest w połowie tworząc dwie niezależne części, a sam artysta opisuje go na odwrociu używając przymiotników „dwuczęściowy”, „zmienny” i „odwracalny”. Zamalowanie obszarów otaczających pustą przestrzeń z jednej strony akcentuje te obszary z drugiej zaś wydobywa to, co poza nimi budując relację nie tylko pomiędzy dwoma częściami płótna ale przede wszystkim pomiędzy samym płótnem a jego bezpośrednim otoczeniem. „(…) problem relatywności wszelkich doznań, granic i jednoznacznych sądów (…) znalazł swoje rozwinięcie i pełnię wymowy u schyłku lat sześćdziesiątych” jak podsumowała Kowalska (op.cit., s. 36).
Oferowany obraz należy do serii trzech prac o wspólnym tytule „Koło podwójne XXVIII – Mistyczne”, każda z nich opisana kolejno literami A, B i C. Zbudowane są z dwóch blejtramów w kształcie wydłużonych prostokątów, w których wycięte zostały symetrycznie po jednej stronie dłuższego boku dwa, identyczne w wielkości półkola. Połączone od strony wycięć tworzyły wertykalny układ dwóch kół, zestawione dłuższymi krawędziami otwierały się z kolei za zewnątrz. Poszczególne obrazy serii różnią się między sobą intensywnością zastosowanych barw. Mistycyzm, zaakcentowany w tytule serii, był ważnym komponentem twórczości Berdyszaka, artysty i myśliciela, wyjątkowo uważnego wobec najdrobniejszych przejawów istnienia. Cała jego spuścizna artystyczna, której esencją były rozważania nad przestrzenią, oparta jest na głębokich założeniach filozoficznych, często nawiązujących do filozofii Wschodu, zagadnień transcendentności oraz pojęcia "pustki”.
olej, płótno,
226 x 80 cm (każdy),
(1) sygn. i opisany na odwrociu: KOŁO / PODWÓJNE / XXVIII / olej / dwuczęściowa / JAN / BER / DYSZ / AK / 1969 oraz nalepki wystawowe oraz nalepka wywozowa z Desy; (2) sygn. i opisany na odwrociu: KOŁO / PODWÓJNE / XXVIII / olej / dwuczęściowy / odwracalny / JAN / BER / DYSZ / AK / 1969 oraz nalepki wystawowe oraz nalepka wywozowa z Desy.
Proweniencja:
Warszawa, kolekcja prywatna.
Wystawiany:
Reprodukowany:
Kowalska B., Jan Berdyszak, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1979, il. 18, s. 46.
Od drugiej połowy lat 60. Jan Berdyszak tworzył obrazy, których cechą charakterystyczną były wycięte w nich koliste formy, zamknięte w polu obrazu lub – odwrotnie – kształtujące jego brzegi. Na percepcję takich płócien wpływ miała otaczająca je przestrzeń, natężenie światła oraz tło, np. kolor ściany, które wchodziło w bezpośrednią interakcję z poszczególnymi częściami obrazu. „W pracach, konstruowanych w ten niespotykany sposób, osiągnął Berdyszak realizację swego teoretycznie formułowanego dążenia do „odwróconej zasady światła”, a także wszystkie przewidywane konsekwencje, wynikające z naruszenia formatu prostokątnego, zyskując nowe relacje między obrazem, a jego otoczeniem” pisała Bożena Kowalska (Jan Berdyszak, wyd. Wydawnictwo Literackie, Kraków 1979, s. 36).
Oferowana kompozycja „Koło podwójne XXVIII B – Mistyczne” z 1969 roku jest kolejnym krokiem w ewolucji stworzonego przez Berdyszaka na początku lat 60. malarskiego cyklu kół podwójnych. Cykl ten realizowany w technice gwaszu i tempery na tekturze oraz olejem na płótnie stał się polem eksperymentowania z formą – to w obrębie Kół podwójnych zaczął Berdyszak swobodnie stosować wycinanie i zestawianie ze sobą poszczególnych elementów. Do najczęściej stosowanego układu kół należy wertykalny, który charakteryzuje również oferowaną kompozycję. Zamalowane koliste obszary zostają zastąpione przez wycięcie kół w obszarze płótna. Obraz przedzielony jest w połowie tworząc dwie niezależne części, a sam artysta opisuje go na odwrociu używając przymiotników „dwuczęściowy”, „zmienny” i „odwracalny”. Zamalowanie obszarów otaczających pustą przestrzeń z jednej strony akcentuje te obszary z drugiej zaś wydobywa to, co poza nimi budując relację nie tylko pomiędzy dwoma częściami płótna ale przede wszystkim pomiędzy samym płótnem a jego bezpośrednim otoczeniem. „(…) problem relatywności wszelkich doznań, granic i jednoznacznych sądów (…) znalazł swoje rozwinięcie i pełnię wymowy u schyłku lat sześćdziesiątych” jak podsumowała Kowalska (op.cit., s. 36).
Oferowany obraz należy do serii trzech prac o wspólnym tytule „Koło podwójne XXVIII – Mistyczne”, każda z nich opisana kolejno literami A, B i C. Zbudowane są z dwóch blejtramów w kształcie wydłużonych prostokątów, w których wycięte zostały symetrycznie po jednej stronie dłuższego boku dwa, identyczne w wielkości półkola. Połączone od strony wycięć tworzyły wertykalny układ dwóch kół, zestawione dłuższymi krawędziami otwierały się z kolei za zewnątrz. Poszczególne obrazy serii różnią się między sobą intensywnością zastosowanych barw. Mistycyzm, zaakcentowany w tytule serii, był ważnym komponentem twórczości Berdyszaka, artysty i myśliciela, wyjątkowo uważnego wobec najdrobniejszych przejawów istnienia. Cała jego spuścizna artystyczna, której esencją były rozważania nad przestrzenią, oparta jest na głębokich założeniach filozoficznych, często nawiązujących do filozofii Wschodu, zagadnień transcendentności oraz pojęcia "pustki”.