Gipsowe głowy Zdzisława Beksińskiego, odlane w brązie, i monumentalne rzeźby Tomasza Górnickiego spotkały się w salonie 3F Studio przy Konwiktorskiej 7. Wystawę „Drugie Oblicze” można oglądać do 5 stycznia 2027 roku.
– To połączenie jest czymś, na co czekałem wiele lat – mówi Tomasz Górnicki w rozmowie z Artinfo podczas wernisażu. – Jak miałem pięć lat, dostałem album Beksińskiego i rzeczywiście całe życie mi towarzyszył. Czasem do niego wracałem, czasem zapominałem, ale zawsze był gdzieś z tyłu głowy.
Pomysł na wystawę narodził się kilka lat temu na Wawelu, gdzie pokazywano kolekcję rzeźbiarskich głów Beksińskiego. – Zamarzyłem wtedy, żeby zestawić tamtą serię z moją. Mam projekt „Przyjaciele w mojej głowie”, który nie ma swojego końca. Raz na jakiś czas wprowadzam do niego kolejne prace – opowiada artysta. – Wydaje mi się, że portret jest bardzo emocjonalnym tematem. To nie tylko przedstawienie czyjegoś podobieństwa, ale przede wszystkim zapis czy przekaz emocji.
Beksiński, którego nie znamy
Zdzisław Beksiński jest znany przede wszystkim z malarstwa. – To ono wyniosło go na absolutne wyżyny rynku sztuki, choć nie przyniosło mu uznania krytyków – mówi Małgorzata Gołębiewska, historyczka sztuki, współzałożycielka i kuratorka Art Agenda Nova, w rozmowie z Artinfo podczas wernisażu. Mało kto wie, że pod koniec lat 50. i na początku 60. artysta przez krótki czas rzeźbił. Pracował wtedy na pół etatu jako plastyk w fabryce autobusów w Sanoku. – Mówiąc kolokwialnie, wynosił z tych zakładów a to fragment blachy, a to drut zbrojeniowy, a to cynę do spawania i w ten sposób budował duże, niemal monumentalne rzeźby – opowiada Gołębiewska.
Na wystawie w 3F Studio pokazano dwie monumentalne rzeźby: Makbeta, klęczącego w geście poddania, i triumfującego Hamleta w formie tronu. W archiwum rodziny Beksińskich zachowało się zdjęcie, na którym mały Tomek siedzi Hamletowi „na kolanach”, a Zofia i Zdzisław stoją po obu stronach. – Naprawdę książęco-królewski wizerunek – mówi Gołębiewska.
Głowy z półki w Sanoku
Drugą część ekspozycji tworzy cykl głów. Beksiński wielokrotnie rysował ludzkie czaszki, podziurawione, przenicowane, niepokojące oblicza. W rzeźbie zatrzymał się jednak na modelach z gipsu. Organizatorzy wystawy dostrzegli je na bocznej półce w Muzeum Historycznym w Sanoku. – Literatury przedmiotu nie było za wiele – przyznaje Gołębiewska. – Współpracując z muzeum i otrzymując licencję na odlewy z brązu tych modeli, piszemy nową narrację wokół rzeźb.
Odlewy z limitowanej, certyfikowanej przez sanockie muzeum edycji pokazywano wcześniej m.in. w Ogrodach Królewskich na Wawelu, czy 320 metrów pod ziemią w Kopalni Guido w Zabrzu. Około 1962 roku Beksiński postanowił porzucić rzeźbę, rysunek i fotografię. Dał sobie pół roku na znalezienie właściwej formy wyrazu i wybrał malarstwo, z którego dziś jest znany.
Dwa portrety mroku
Rzeźby Górnickiego ze spawanego metalu, brązu i surowego betonu podejmują ten sam temat z perspektywy współczesnej: gładkie płaszczyzny zderzają się z surową fakturą. – Każda z tych czaszek szalenie się różni. Widzimy tu różne oblicza mroku, przemijania, destrukcji czy autodestrukcji – mówi Gołębiewska.
– Jestem zaszczycony, że dziś prace Beksińskiego „patrzą” swoimi „oczami” na moje prace i możemy je zobaczyć razem – podsumowuje Górnicki. Prace obu artystów prezentowane na wystawie są dostępne do sprzedaży.
Helena Majak
„Drugie Oblicze. Zdzisław Beksiński. Tomasz Górnicki”
Wystawa: 6.11.2026 - 5.01.2027
3F Studio, ul. Konwiktorska 7, Warszawa