patronat medialny Artinfo
19 września w Muzeum Villa la Fleur w Konstancinie-Jeziornie odbył się wernisaż wystawy „Mela Muter. Współ-odczuwanie świata”, poświęconej jednej z najważniejszych polskich artystek XX wieku, związanej ze środowiskiem École de Paris. Monograficzna ekspozycja została otwarta w szczególnym momencie – w roku 150. rocznicy urodzin Meli Muter – nadając wydarzeniu wyjątkowy, jubileuszowy charakter.
Wystawa, przygotowana przez kuratorów Ewę Bobrowską, Alice S. Legé i Artura Winiarskiego, prezentuje twórczość artystki w szerokim, wielowątkowym ujęciu. Zgromadzone prace pozwalają spojrzeć na Muter nie tylko jako na wybitną malarkę, lecz także jako na artystkę głęboko zaangażowaną w problemy swojej epoki i wrażliwą na doświadczenia drugiego człowieka.
Między Warszawą a Paryżem
Mela Muter, właściwie Maria Melania Mutermilch, urodziła się w 1876 roku w Warszawie. Od początku XX wieku rozwijała swoją karierę przede wszystkim we Francji, gdzie znalazła się w samym centrum międzynarodowego środowiska artystycznego Paryża. Była częścią niezwykle różnorodnego kręgu twórców związanych z École de Paris, jednocześnie zachowując silną więź z polskim dziedzictwem kulturowym i doświadczeniem Europy Środkowo-Wschodniej.
Jej twórczość wymyka się prostym klasyfikacjom. Portrety, pejzaże, sceny macierzyństwa oraz przedstawienia o tematyce społecznej i religijnej tworzą obraz artystki, która konsekwentnie poszukiwała własnego języka malarskiego. W jej pracach szczególne znaczenie zyskuje człowiek – jego emocje, samotność, relacje z innymi i miejsce w zmieniającym się świecie.
Sztuka jako forma współodczuwania
To właśnie doświadczenie drugiego człowieka stało się jednym z najważniejszych punktów wystawy. Jej tytuł – „Współ-odczuwanie świata” – odnosi się do szczególnej wrażliwości obecnej w twórczości Muter. Artystka podejmowała tematy związane z emigracją, samotnością, wojną, duchowością, macierzyństwem oraz ubóstwem i wykluczeniem społecznym.
Ekspozycja pokazuje, że zainteresowanie tymi zagadnieniami nie było w jej przypadku jedynie komentarzem do rzeczywistości. Stanowiło integralną część artystycznego spojrzenia na świat. Portretowani przez Muter ludzie nie są anonimowymi bohaterami przedstawień – ich obecność niesie ze sobą konkretne historie i doświadczenia.
Ważnym elementem narracji stało się również kobiece doświadczenie twórcze. Wystawa pozwala przyjrzeć się pozycji Muter w zdominowanym przez mężczyzn świecie sztuki pierwszej połowy XX wieku oraz jej funkcjonowaniu w międzynarodowym środowisku artystycznym Paryża.
Dzieła z Polski i zagranicy
Na ekspozycji zgromadzono prace pochodzące ze zbiorów Muzeum Villa la Fleur oraz kolekcji publicznych i prywatnych z Polski i zagranicy. Obok obrazów olejnych prezentowane są rysunki, grafiki i materiały archiwalne, które poszerzają perspektywę o biografię artystki, jej kontakty intelektualne i artystyczne oraz późniejszą recepcję jej twórczości. Tak skonstruowana wystawa pozwala prześledzić kolejne obszary zainteresowań Muter i zobaczyć, jak zmieniało się jej malarstwo w odpowiedzi na osobiste doświadczenia oraz przemiany historyczne i społeczne XX wieku. Zestawienie dzieł z różnych okresów twórczości podkreśla jednocześnie konsekwencję artystki w poszukiwaniu indywidualnej formy wypowiedzi.
Wystawie towarzyszy dwujęzyczny katalog, przygotowany we współpracy z badaczkami i badaczami zajmującymi się twórczością artystów École de Paris, historią modernizmu oraz relacjami polsko-francuskimi.
Polska i Francja – wspólne dziedzictwo
Projekt ma również istotny wymiar międzynarodowy. Wystawa w Muzeum Villa la Fleur powstała we współpracy z Musée de Montmartre w Paryżu, gdzie po zakończeniu prezentacji w Konstancinie-Jeziornie będzie kontynuowana. Tym samym projekt wpisuje się w program sezonu Polska–Francja 2027.
Współpraca polskiej i francuskiej instytucji podkreśla szczególne miejsce Meli Muter w historii obu kultur. Artystka przez dekady funkcjonowała pomiędzy Polską a Francją, a jej twórczość jest świadectwem intensywnej wymiany artystycznej i intelektualnej, która kształtowała europejski modernizm.
Powrót Meli Muter do historii sztuki
Wernisaż wystawy stał się okazją do ponownego zwrócenia uwagi na dorobek artystki, której znaczenie przez lata pozostawało poza głównym nurtem opowieści o sztuce XX wieku. Ekspozycja w Muzeum Villa la Fleur wpisuje się w szerszą misję instytucji, konsekwentnie przypominającej o twórcach z Polski i Europy Środkowo-Wschodniej, którzy swoją artystyczną drogę rozwijali we Francji.
„Mela Muter. Współ-odczuwanie świata” nie jest jednak wyłącznie wystawą biograficzną czy przeglądem dorobku artystki. To próba ponownego odczytania jej twórczości przez pryzmat tematów, które pozostają aktualne również dziś: migracji, wojny, wykluczenia, samotności, duchowości i odpowiedzialności za drugiego człowieka.
Wystawa w Muzeum Villa la Fleur pozostanie otwarta do 28 lutego 2027 roku. Jej międzynarodowy charakter, skala zgromadzonego materiału oraz współpraca z Musée de Montmartre sprawiają, że projekt stanowi ważny punkt na mapie wydarzeń poświęconych polskiej sztuce XX wieku i pozwala spojrzeć na dorobek Meli Muter z nowej, szerszej perspektywy.
Mela Muter. Współ-odczuwanie świata
19 września 2026 - 28 lutego 2027
Villa la Fleur, Szpitalna 14/16, Konstacin-Jeziorna
